4399 - Thái tử hụt của Putin: Cả đời đứng cạnh ngai vàng, cuối cùng vẫn ra đi tay trắng
Dương Lệ Chi
Ngày 26-6-2026, Sergei Ivanov, cựu Bộ trưởng Quốc phòng Nga và cũng là một trong những người thân tín nhất của Vladimir Putin, đã đột ngột qua đời ở tuổi 73.
Nếu coi chính trường Nga như một bộ phim nhiều tập thì Ivanov chính là nhân vật phụ xuất hiện từ đầu phim, đóng vai cực kỳ quan trọng, mà ai cũng tưởng đến cuối sẽ lên làm nhân vật chính. Ai ngờ, phim chiếu gần hết thì ông bị biên kịch… cho ra rìa.
Ivanov và Putin quen nhau từ thời còn làm KGB ở Leningrad, tức là từ lúc cả hai còn là những sĩ quan tình báo của Liên Xô. Khi Putin lên nắm quyền năm 2000, đời Ivanov cũng cùng “lên hương”. Ông ta được đưa vào nhóm quyền lực cao nhất của Điện Kremlin, rồi ngồi ghế Bộ trưởng Quốc phòng từ năm 2001 đến 2007.
Đó là thời kỳ Nga tiếp tục cuộc chiến Chechnya, cải tổ quân đội, đẩy mạnh tham vọng khôi phục vị thế siêu cường và bắt đầu coi NATO là cái gai lớn nhất trước mắt. Mỗi lần phương Tây nói đến mở rộng NATO hay dựng lá chắn tên lửa ở châu Âu là Ivanov lên tiếng phản đối.
Nói cách khác, nếu Putin là người cầm lái, thì Ivanov là người cầm bản đồ. Chỉ có điều, dù Ivanov là “cánh tay phải”, nhưng chưa chắc đã được làm người kế vị. Suốt nhiều năm, thiên hạ gần như mặc định Sergei Ivanov chính là “thái tử” của Putin. Hai ông cùng xuất thân KGB, cùng tư duy an ninh, cùng xây dựng bộ máy quyền lực sau khi Liên Xô tan rã. Kinh nghiệm quân sự có, ngoại giao có, lòng trung thành càng không phải bàn.
Năm 2008, khi Hiến pháp buộc Putin phải tạm rời ghế tổng thống sau hai nhiệm kỳ liên tiếp, nhiều người nghĩ: “Đến lượt Ivanov rồi!” Nhưng không, Putin lại chọn Dmitry Medvedev, một luật gia nhìn thư sinh hơn là một “đồng chí KGB”. Medvedev lên làm tổng thống, còn Putin chuyển sang ghế thủ tướng. Bốn năm sau, hai người đổi ghế lại cho nhau như thể đang chơi trò đổi chỗ trong giờ ra chơi.
Còn Ivanov? Ông ta vẫn ở đó, vẫn là nhân vật quan trọng, nhưng chỉ là người đứng cạnh sân khấu. Đến giờ, người ta vẫn tranh luận, không hiểu vì sao Putin không chọn Ivanov.
Có giả thuyết cho rằng Ivanov quá mạnh, quá độc lập và cũng quá có nhiều cá tính. Mà trong chính trị, đặc biệt là kiểu chính trị Nga, một người kế vị lý tưởng nhiều khi không phải người giỏi nhất, mà là người ít có khả năng… ngồi luôn cái ghế của sếp.
Thế là “thái tử” Ivanov trở thành “thái tử hụt”! Sau đó Ivanov vẫn làm Phó Thủ tướng, Phó Thủ tướng thứ nhất rồi Chánh Văn phòng Điện Kremlin. Chức thì nghe rất oai, nhưng càng về sau người ta càng thấy ông ít xuất hiện trước công chúng.
Đến năm 2016 thì Ivanov được điều sang làm Đặc phái viên về môi trường, sinh thái và giao thông. Nghe tên chức vụ thì dài, nhưng quyền lực thì ngắn. Giới phân tích lúc đó gọi đây là màn “hạ cánh mềm”, có nghĩa là… cho nghỉ hưu nhưng vẫn giữ thể diện.
Đầu năm 2026, ông rời luôn chức vụ cuối cùng. Một thời từng được xem là người có thể trở thành Tổng thống Nga, cuối cùng sự nghiệp của Ivanov kết thúc khá lặng lẽ.
Dẫu vậy, không ai phủ nhận Sergei Ivanov là một trong những người góp phần xây dựng cái mà ngày nay người ta gọi là “hệ thống Putin”. Cùng với Patrushev, Shoigu hay Medvedev, Ivanov thuộc thế hệ đã định hình nước Nga sau khi Liên Xô sụp đổ.
Ở phương Tây, Ivanov từ lâu đã là cái tên quen thuộc trong danh sách trừng phạt, đặc biệt sau khi Nga sáp nhập Crimea năm 2014 và rồi cuộc chiến Ukraine bùng nổ. Trong mắt Washington và Brussels, Ivanov là một trong những gương mặt “diều hâu” nhất của Điện Kremlin.
Điện Kremlin không công bố nguyên nhân cái chết của Ivanov. Putin gửi lời chia buồn, ca ngợi Ivanov là người có nhiều cống hiến cho đất nước. Ngoại trưởng Lavrov cũng dành những lời tốt đẹp cho người đồng chí cũ.
Cũng không khó hiểu, bởi trong chính trị, nhất là chính trị Nga, người ta có thể bị mất chức, mất quyền, mất cơ hội, nhưng khi nhắm mắt xuôi tay thì thường vẫn được dành những lời đẹp nhất.
Nhìn lại cuộc đời Sergei Ivanov, điều đáng nhớ nhất có lẽ không phải là chiếc ghế Bộ trưởng Quốc phòng, cũng không phải những năm tháng ở KGB, mà là ông ta đã từng đứng sát chiếc ghế tổng thống hơn bất kỳ ai hết, nhưng lại không bao giờ được ngồi lên đó.
Ivanov dành gần cả cuộc đời đi cùng Putin, góp phần dựng nên hệ thống quyền lực ấy, nhưng cuối cùng chỉ là người xây cung điện mà chưa từng được ngồi trên ngai vàng.
Nhận xét
Đăng nhận xét