4300 - Thế giới hôm nay: 19/06/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Andy Burnham giành chiến thắng trong cuộc bầu cử phụ ở Makerfield, tạo đà để ông thách thức Keir Starmer cho vị trí lãnh đạo Công Đảng Anh và theo đó là chức thủ tướng của đất nước. Burnham – người sẽ từ chức thị trưởng Greater Manchester trước khi trở thành nghị sĩ – đã giành được 55% số phiếu bầu, dễ dàng đánh bại ứng viên của Đảng Cải cách với 35% phiếu. Trong một bài phát biểu sau cuộc bầu cử, ông nói rằng đây có thể là “cơ hội thay đổi cuối cùng” của Công Đảng.

Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance hoãn chuyến đi đến gặp các nhà đàm phán Iran ở Thụy Sĩ, viện dẫn lý do về hậu cần. Hai bên dự kiến thảo luận về việc thực thi thỏa thuận được ký bởi Tổng thống Mỹ và Iran trong tuần này. Trước đó, Vance đã khiển trách các thành viên nội các Israel vì chỉ trích thỏa thuận của Donald Trump. Ông nói rằng Tổng thống Mỹ là “nguyên thủ quốc gia duy nhất trên toàn thế giới” có thiện cảm với Israel.

Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei viết trong một tuyên bố rằng Trump đã đồng ý một thỏa thuận “trong bước đường cùng,” và rằng các cuộc đàm phán trực tiếp với Mỹ không đồng nghĩa với việc “chấp nhận lập trường của kẻ thù.” Trong khi đó, Mỹ đã dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân ở Eo biển Hormuz; giá xăng ở Mỹ trung bình giảm xuống dưới 4 USD/gallon, lần đầu tiên kể từ ngày 30/03.

Các tay súng tấn công sân bay lớn nhất của Niger, giết chết 35 người trước khi lực lượng chính phủ kiểm soát được khu vực. Bộ trưởng Quốc phòng của quốc gia Tây Phi này cho biết 20 nghi phạm đã bị bắt giữ và 22 kẻ tấn công đã bị tiêu diệt. JNIM – chi nhánh địa phương của mạng lưới al-Qaeda – đã nhận trách nhiệm về vụ tấn công. Đây là lần thứ hai trong năm nay các tay súng tấn công sân bay này. Niger đã phải chiến đấu chống lại cuộc nổi dậy của phiến quân Hồi giáo suốt một thập kỷ qua.

Cổ phiếu của Intel tăng gần 11% sau khi Trump nói rằng công ty sẽ hợp tác với Apple để thiết kế và sản xuất chất bán dẫn tại Mỹ. Chính phủ đã mua lại một phần cổ phần của nhà sản xuất chip Mỹ vào năm ngoái như một phần trong nỗ lực đưa hoạt động sản xuất về nước. Trong khi đó, Apple cảnh báo rằng họ sẽ tăng giá một số sản phẩm do chi phí đầu vào tăng vọt, bao gồm cả chip nhớ.

Ukraine tấn công Moscow bằng gần 200 máy bay không người lái, trong cuộc không kích lớn nhất vào thành phố này kể từ đầu cuộc chiến cho đến nay – một minh chứng khác cho khả năng tấn công sâu vào nước Nga của họ. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tuyên bố đây là đòn đáp trả cuộc tấn công của Nga vào Kyiv hồi đầu tuần, vốn đã thiêu rụi một tu viện từ thế kỷ 11. Ông kêu gọi Nga cam kết đàm phán ngoại giao để chấm dứt xung đột.

Tối cao Pháp viện Mỹ ra phán quyết rằng những người sử dụng cần sa không nên bị cấm sở hữu súng, nhất trí đứng về phía một người đàn ông bị buộc tội sở hữu súng trái phép sau khi thừa nhận thường xuyên sử dụng cần sa. Các thẩm phán cho biết điều này vi phạm quyền sử dụng súng trong Hiến pháp, đồng thời lưu ý rằng hầu hết các bang đã hợp pháp hóa loại chất này ở một mức độ nào đó. “Việc sử dụng cần sa ngày nay cũng giống như việc sử dụng rượu vào thời điểm lập quốc,” một thẩm phán bảo thủ viết.

Con số trong ngày: 22 tỷ USD, là số tiền mà Fox đã trả, bằng tiền mặt và cổ phiếu, cho nền tảng phát trực tuyến Roku.

TIÊU ĐIỂM

Tạm thời chưa có đàm phán giữa Vance và Iran

Sau khi một thỏa thuận hoàn tất, đáng ra đã đến lúc đàm phán thỏa thuận tiếp theo – nhưng có vẻ chưa phải lúc này. Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance dự kiến sẽ gặp các quan chức Iran tại Thụy Sĩ vào hôm nay, và các cuộc đàm phán của họ lẽ ra là bước đầu tiên hướng tới việc thực thi hiệp định mà tổng thống hai nước đã ký trong tuần này. Nhưng cuộc gặp đã bị hủy bỏ vào phút chót. Vance viện dẫn các vấn đề hậu cần: “Các cuộc đàm phán này chưa bao giờ đơn giản hay có thể đoán trước,” người phát ngôn của ông nói. Một số báo cáo tiết lộ rằng phái đoàn Iran đã ở nhà để phản đối các cuộc không kích của Israel ở Lebanon.

Việc cuộc họp bị hủy bỏ đột ngột là một ví dụ ban đầu cho thấy những khó khăn mà Mỹ và Iran sẽ phải đối mặt để đạt được một hiệp định cuối cùng, điều mà họ dự kiến phải hoàn thành trong vòng 60 ngày. Donald Trump đã hai lần cố gắng để đạt được một hiệp ước hạt nhân với Iran, nhưng cả hai nỗ lực đều kết thúc trong thất bại (và chiến tranh). Các nhà đàm phán hàng đầu của cả hai bên – Chủ tịch Quốc hội Iran và Vance – đều tương đối thực dụng. Nhưng bất cứ điều gì họ thống nhất cũng có khả năng gây tranh cãi ở trong nước – thậm chí còn hơn cả những gì quá trình này đã từng gây ra.

Bí ẩn xoay quanh Aung San Suu Kyi

Hôm nay, Aung San Suu Kyi bước sang tuổi 81. Bị bỏ tù sau khi quân đội lật đổ chính phủ của bà trong một cuộc đảo chính vào năm 2021, cựu nhà lãnh đạo trên thực tế của Myanmar đang bị biệt giam như một phần của bản án 27 năm tù dựa trên các cáo buộc bịa đặt. Sau khi chính quyền quân sự dàn xếp các cuộc bầu cử gần đây, một vài tù nhân chính trị đã được thả, nhưng không có Suu Kyi. Không ai biết bà đang ở đâu, hay thậm chí bà còn sống hay không. Các phương tiện truyền thông do nhà nước kiểm soát của Myanmar đưa tin rằng gần đây bà đã được chuyển từ nhà tù sang “quản thúc tại gia.” Nhưng những người ủng hộ bà lại tỏ ra hoài nghi.

Con trai bà, Kim Aris, đang dẫn đầu một chiến dịch trên toàn thế giới để yêu cầu một “bằng chứng bà còn sống” được xác minh độc lập. Để thu hút sự chú ý đến hoàn cảnh của mẹ mình, ông đang trượt ván 81 km ở London. Tuy đã đánh mất sự tôn trọng trên trường quốc tế sau khi bà bảo vệ đất nước mình trước những cáo buộc diệt chủng đối với người Rohingya, Aung San Suu Kyi vẫn được lòng những người dân Miến Điện. Dù còn sống hay đã qua đời, bà vẫn để lại sức ảnh hưởng sâu rộng đối với Myanmar.

Liệu Reliance có thể thu hút các nhà đầu tư quay lại Ấn Độ?

Reliance, một trong những tập đoàn lớn nhất Ấn Độ, sẽ tổ chức đại hội đồng cổ đông thường niên vào hôm nay. Công ty do Mukesh Ambani, người giàu thứ hai châu Á điều hành, đã có một năm đầy khó khăn. Nhà máy lọc dầu khổng lồ của công ty phụ thuộc vào việc nhập khẩu loại nhiên liệu này – và giá dầu đã tăng vọt trong những tháng gần đây. Thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ và Iran có thể mang lại đôi chút lạc quan cho cuộc họp.

Việc công bố kế hoạch niêm yết Jio cũng có thể làm được điều đó. Kể từ khi nhánh viễn thông của Reliance ra mắt vào năm 2016, nó đã thúc đẩy cuộc cách mạng điện thoại thông minh tại Ấn Độ, cung cấp dữ liệu giá rẻ cho hàng trăm triệu người. Nếu việc niêm yết được tiến hành, dự kiến nó sẽ huy động được 4 tỷ USD, trở thành đợt niêm yết lớn nhất của Ấn Độ. Sau hàng loạt những năm “bội thu” niêm yết, Ấn Độ đã có rất ít đợt IPO trong năm 2026 vì nhiều đợt đã bị hoãn lại khi cuộc chiến ở Iran làm giảm niềm tin của các nhà đầu tư. Các thị trường cũng chịu tổn thất khi các nhà đầu tư nước ngoài bán tháo cổ phiếu Ấn Độ để chuyển sang cổ phiếu từ các quốc gia châu Á có các công ty AI lớn. Những kế hoạch như thế này có thể chính là điều mà thị trường đại chúng đang cần.

Triều Tiên cố gắng xây lại “cây cầu”

Hôm nay, cây cầu đường bộ đầu tiên kết nối Nga và Triều Tiên dự kiến sẽ mở cửa để đánh dấu kỷ niệm hai năm hiệp ước phòng thủ chung của hai quốc gia. Nhưng hình ảnh vệ tinh cho thấy quá trình xây dựng vẫn chưa hoàn thành ở phía sông Đồ Môn của Nga. Sự chậm trễ này có lẽ chỉ là một trục trặc nhỏ trong mối liên kết giao thông ngày càng phát triển của họ. Giao thông đường sắt giữa hai nước đã phục hồi, trong khi các chuyến bay trực tiếp giữa Moscow và Bình Nhưỡng đã được nối lại vào năm ngoái.

Một phần, điều này được phản ánh trong số lượng khách du lịch Nga đổ xô đến Triều Tiên, và các công nhân Triều Tiên đi lao động tại Nga. Nhưng hợp tác quân sự mới là trọng tâm trong quan hệ ngày càng thân thiết của họ. Triều Tiên đã hỗ trợ cuộc chiến của Nga ở Ukraine với hàng nghìn binh sĩ và các chuyến hàng pháo, tên lửa, và rocket. Đổi lại, nước này nhận được các công nghệ tiên tiến, thực phẩm, và tiền mặt. Sự thân thiết này thậm chí còn mang lại cho Triều Tiên một người bạn mới: Belarus. Quốc gia ẩn dật này sẽ rất vui khi có thêm một chế độ độc tài khác trong danh bạ của mình.

https://nghiencuuquocte.org/2026/06/19/the-gioi-hom-nay-19-06-2026/#more-67484