4414 - Tòa án Tối cao bác bỏ sắc lệnh của Trump chấm dứt quyền công dân theo nguyên tắc sinh ra trên lãnh thổ.

Tác giả Amy Howe

Hình ảnh Tòa án Tối cao Hoa Kỳ tại Washington, DC, ngày 25 tháng 6 năm 2026.
(Saul Loeb/AFP qua Getty Images)

Hôm thứ Ba 30/6, Tòa án Tối cao đã bác bỏ sắc lệnh hành pháp của Tổng thống Donald Trump nhằm chấm dứt quyền công dân theo nguyên tắc sinh ra tại Hoa Kỳ – quyền công dân được đảm bảo cho hầu hết mọi người sinh ra ở Hoa Kỳ. Trong phán quyết của Chánh án John Roberts, trong vụ Trump kiện Barbara , các thẩm phán đã đồng ý với những người phản đối, cũng như tất cả các tòa án cấp dưới trên khắp cả nước đã xem xét vấn đề này, rằng sắc lệnh của Trump không thể dung hòa với Tu chính án thứ 14 của Hiến pháp, điều khoản quy định quyền công dân cho bất kỳ ai “sinh ra… tại Hoa Kỳ và thuộc thẩm quyền của Hoa Kỳ”.

Trong bài viết thay mặt đa số, Thẩm phán Roberts nhấn mạnh rằng “những đứa trẻ sinh ra từ cha mẹ cư trú bất hợp pháp hoặc tạm thời tại Hoa Kỳ” “đáp ứng cả hai điều kiện của Điều khoản về Quốc tịch”. Ông kết luận: “Theo Hiến pháp, chúng là công dân ngay từ khi sinh ra”.

Trong ý kiến ​​phản đối, Thẩm phán Samuel Alito gọi phán quyết này vừa là “một trong những quyết định quan trọng nhất trong lịch sử Tòa án” vừa là “một sai lầm nghiêm trọng”. Alito lập luận: “Phân tích kỹ lưỡng văn bản của Tu chính án thứ mười bốn và quá trình dẫn đến việc thông qua nó cho thấy rằng nó không làm suy giảm khái niệm về quyền công dân Hoa Kỳ theo cách này. Thay vào đó,” ông khẳng định, “Tu chính án thứ mười bốn chỉ trao quyền công dân cho những đứa trẻ, khi sinh ra, chỉ có nghĩa vụ trung thành với đất nước này.”

Ông Trump đã ban hành sắc lệnh hành pháp là trọng tâm của vụ kiện vào ngày 20 tháng 1 năm 2025, ngay sau khi ông nhậm chức nhiệm kỳ thứ hai. Sắc lệnh quy định rằng trẻ em sinh ra ở Hoa Kỳ có cha mẹ đang cư trú bất hợp pháp hoặc tạm thời tại nước này không tự động được hưởng quyền công dân.

Mặc dù sắc lệnh của Trump dự kiến ​​có hiệu lực 30 ngày sau khi ông ký, nhưng điều đó đã không xảy ra. Thay vào đó, một số thẩm phán liên bang trên khắp nước Mỹ đã cấm chính quyền Trump thi hành sắc lệnh này trong khi các vụ kiện chống lại nó vẫn đang được tiến hành tại tòa án.

Trước viễn cảnh sắc lệnh của Trump có thể bị tạm hoãn vô thời hạn, chính quyền Trump đã đệ đơn lên Tòa án Tối cao vào mùa xuân năm ngoái, yêu cầu các thẩm phán xem xét liệu các tòa án cấp dưới có thể ban hành các lệnh cấm “toàn quốc” hay không – những lệnh ngăn chặn việc thi hành luật hoặc chính sách ở bất kỳ đâu trên cả nước. Với tỷ lệ phiếu 6-3 trong vụ Trump kiện CASA , tòa án đã phán quyết rằng họ không thể.

Sau phán quyết của Tòa án Tối cao cấm các lệnh cấm toàn diện, các vụ kiện thách thức tính hợp pháp của sắc lệnh của Trump tiếp tục được xét xử tại các tòa án cấp thấp hơn. Vào ngày 10 tháng 7, một thẩm phán liên bang ở New Hampshire đã ban hành lệnh cấm sơ bộ , ngăn chặn chính phủ thực thi sắc lệnh đối với một nhóm trẻ sơ sinh sinh sau ngày 20 tháng 2 năm 2025 , những người bị hoặc sẽ bị từ chối quyền công dân Hoa Kỳ theo sắc lệnh này. Thẩm phán Tòa án Quận Hoa Kỳ Joseph Laplante kết luận rằng “Sắc lệnh hành pháp có khả năng ‘mâu thuẫn với nội dung của Tu chính án thứ mười bốn và tiền lệ bất biến có từ hàng thế kỷ trước giải thích nó.’”

Chính quyền Trump sau đó đã kháng cáo lên Tòa án Tối cao vào ngày 26 tháng 9, yêu cầu tòa xem xét lại phán quyết của thẩm phán Laplante mà không cần chờ phán quyết của tòa phúc thẩm liên bang. Các thẩm phán đã chấp thuận yêu cầu của chính phủ vào ngày 5 tháng 12, và vụ án được tranh luận vào ngày 1 tháng 4.

Hôm thứ Ba, Tòa án Tối cao đã giữ nguyên phán quyết của tòa án cấp dưới. Thẩm phán Roberts giải thích rằng theo luật pháp Anh thời kỳ đầu, trẻ em sinh ra ở Anh tự động trở thành công dân Anh. “Quan điểm này đã vượt Đại Tây Dương cùng với những người thuộc địa – và được chấp nhận một cách lặng lẽ sau Cách mạng,” Roberts nhận xét. Năm 1868, Tu chính án thứ 14 được thông qua để bác bỏ phán quyết khét tiếng năm 1857 của Tòa án Tối cao trong vụ Dred Scott kiện Sandford , trong đó cho rằng một người da đen có tổ tiên bị đưa đến đất nước này và bán làm nô lệ không được hưởng bất kỳ sự bảo vệ nào từ các tòa án liên bang vì họ không phải là công dân Hoa Kỳ. Khi làm như vậy, Roberts viết, những người soạn thảo tu chính án đã có ý định “ghi nhận vĩnh viễn” sự hiểu biết hiện có về quyền công dân theo nguyên tắc sinh ra trên lãnh thổ. “Một đứa trẻ sinh ra trên đất Mỹ và chịu sự điều chỉnh của luật pháp Mỹ thì được coi là công dân Mỹ.”

Tòa án Tối cao sau đó đã tái khẳng định nguyên tắc đó vào năm 1898 trong vụ án Wong Kim Ark , người sinh ra ở San Francisco có cha mẹ gốc Hoa. Khi ông trở về Hoa Kỳ sau chuyến thăm Trung Quốc năm 1895, các quan chức nhập cư đã không cho phép ông nhập cảnh với lý do ông không phải là công dân Hoa Kỳ. Chánh án Roberts nhấn mạnh: “Điều mà Tòa án phán quyết trong vụ Wong Kim Ark rất đơn giản: Điều khoản về Quốc tịch đã kết hợp luật chung và cấp quyền công dân cho hầu hết trẻ em sinh ra ở Hoa Kỳ. Do đó, không có gì đáng ngạc nhiên khi trong 128 năm kể từ đó, chúng ta đã nhiều lần hiểu quy tắc” của vụ án đó “đảm bảo quyền công dân cho tất cả trẻ em sinh ra ở Hoa Kỳ và thuộc phạm vi quyền lực của nó.”

Roberts bác bỏ lập luận của chính phủ rằng, ngay cả khi quyền công dân theo nguyên tắc sinh ra trên lãnh thổ là chuẩn mực trong lịch sử ban đầu của Hoa Kỳ, thì vào thời điểm Tu chính án thứ 14 được ban hành, câu hỏi then chốt là liệu một đứa trẻ có “lòng trung thành chính yếu” với Hoa Kỳ hay không, điều này lại phụ thuộc vào “nơi cư trú” – nơi mà một người có nhà ở thường trực. Trước hết, Roberts nói, “có rất ít bằng chứng cho quan điểm xét lại mang tính cách mạng này”. Nhưng dù sao đi nữa, ông nói thêm, nếu Quốc hội “có ý định giới hạn quyền công dân Hoa Kỳ chỉ dành cho con cái của những người thường trú tại Hoa Kỳ, thì không có điều gì trong ngôn ngữ ngắn gọn của Điều khoản về Quyền công dân thể hiện ý định đó”.

“Quyền công dân, cả xưa và nay,” Roberts kết luận, “là quyền được có các quyền – được tự do tham gia vào cộng đồng chính trị của chúng ta. Những người soạn thảo Tu chính án thứ mười bốn đã mở rộng lời hứa đó cho ‘mọi người sinh ra tự do trên đất nước này.’ Chúng ta vẫn giữ lời hứa đó cho đến ngày nay.”

Thẩm phán Brett Kavanaugh đồng ý với kết luận mà tòa án đưa ra – rằng sắc lệnh hành pháp của tổng thống là không hợp lệ – nhưng không đồng ý với lý lẽ của tòa. Theo ông, sắc lệnh của Trump “không vi phạm Tu chính án thứ 14” nhưng lại vi phạm một đạo luật liên bang quy định rằng trẻ em “sinh ra ở Hoa Kỳ và thuộc thẩm quyền của Hoa Kỳ” là công dân Hoa Kỳ. Kavanaugh cho rằng Quốc hội “có thể sửa đổi” đạo luật đó “hoặc ban hành luật mới thiết lập các ngoại lệ đối với quyền công dân theo nguyên tắc nơi sinh cho trẻ em sinh ra từ công dân nước ngoài cư trú bất hợp pháp hoặc tạm thời trong nước. Nhưng,” ông lưu ý, “Quốc hội vẫn chưa làm như vậy.”

Thẩm phán Clarence Thomas đã viết một bài phản đối dài, và Thẩm phán Neil Gorsuch cũng đồng tình. Ông gọi lời giải thích của đa số là "không chính xác về mặt lịch sử" và nói rằng nó "làm trầm trọng thêm lịch sử đáng buồn của Tu chính án thứ mười bốn, vốn được thiết kế và hiểu là để đảm bảo quyền bình đẳng cho người da đen được giải phóng nhưng thay vào đó lại bị lạm dụng cho các dự án chính trị mà Quốc hội thời kỳ Tái thiết không ủng hộ."

Thẩm phán Gorsuch cũng viết một bản phản đối riêng, trong đó ông dường như ám chỉ rằng sắc lệnh hành pháp của Trump có thể vi phạm Hiến pháp khi áp dụng cho con cái của những người nhập cư không có giấy tờ hợp pháp dự định sinh sống lâu dài tại Hoa Kỳ. “Nếu những bậc cha mẹ đó không thường trú ở đây,” Gorsuch đặt câu hỏi, “thì họ thường trú ở đâu ? Và nếu câu trả lời là không ở đâu cả,” ông tiếp tục, “làm thế nào chúng ta có thể dung hòa kết luận đó với sự công nhận lâu nay của Tòa án rằng mỗi người đều có một nơi thường trú?” Bởi vì những người phản đối trong vụ án này đã lập luận rằng sắc lệnh của Trump không hợp lệ trong mọi trường hợp, chứ không chỉ một số trường hợp, Gorsuch giải thích, “những câu hỏi này có thể không đúng với thẩm quyền của chúng ta. Nhưng câu trả lời của chúng chắc chắn rất quan trọng đối với một quốc gia cam kết với quan điểm về quyền công dân mở rộng cho tất cả trẻ em sinh ra ở đây, có cha mẹ coi đất nước này là nhà của họ.”

Nguồn: Supreme Court strikes down Trump’s order ending birthright citizenship

https://www.scotusblog.com/2026/06/supreme-court-strikes-down-trumps-order-ending-birthright-citizenship/