4616 - Pickaxe Mountain – cơ sở hạt nhân ngầm của Iran mà ông Trump đang đe dọa là gì?
Callum Sutherland Và Olivia-Anne Cleary
Ảnh vệ tinh Vantor chụp toàn cảnh khu vực nhà máy hạt nhân Natanz và khu khai thác mỏ Pickaxe Mountain liền kề ở tỉnh Isfahan, Iran, ngày 14 tháng 11 năm 2025. (Ảnh: Vantor qua Getty Images)
Khi cuộc chiến tranh Iran leo thang trở lại, với việc Washington và Tehran liên tục tung ra các cuộc tấn công, Tổng thống Donald Trump lại một lần nữa đe dọa tấn công các địa điểm có liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran.
Hôm thứ Ba, tại Phòng Bầu dục, ông Trump được hỏi liệu ông có tin rằng Iran đã chuyển các máy ly tâm hạt nhân đến Pickaxe Mountain, một địa điểm ngầm gần một trong những cơ sở làm giàu uranium chính của nước này hay không.
“Họ có thể có, nhưng chúng tôi không có thông tin ghi nhận,” ông Trump nói . “Điều đó không có ý nghĩa gì trừ khi họ có được vật liệu [uranium]. Chúng tôi theo dõi vật liệu, đó mới là nơi diễn ra hoạt động.”
Những câu chuyện được đề xuất
“Chúng tôi sẽ tấn công khu vực đó, có lẽ là khá sớm thôi, và họ chẳng thể làm gì được,” ông nói thêm, sau khi trước đó đã tuyên bố rằng “bất kỳ địa điểm nào mà họ thậm chí chỉ nghĩ đến việc sử dụng năng lượng hạt nhân, chúng tôi sẽ tấn công mạnh mẽ vào đó.”
Đây không phải là lần đầu tiên Trump đe dọa tấn công núi Pickaxe, được biết đến ở Iran với tên gọi Kuh-e Kolang Gaz La.
Việc chiến tranh Iran tái bùng nổ vào ngày 7 tháng 7, chỉ vài tuần sau khi ký kết thỏa thuận ngừng bắn tạm thời , chủ yếu tập trung vào cuộc xung đột kéo dài về eo biển Hormuz . Nhưng vấn đề nổi cộm khác xoay quanh khả năng hạt nhân của Iran, vì ông Trump đã nhiều lần tuyên bố rằng Tehran không bao giờ được phép chế tạo hoặc sở hữu vũ khí hạt nhân.
“Chúng ta sẽ phá hủy Pickaxe Mountain. Hãy bảo người Iran chuẩn bị sẵn sàng,” Trump nói trong một cuộc phỏng vấn ngày 13 tháng 7, một lần nữa hướng sự chú ý đến địa điểm có liên quan đến hạt nhân này.
Trong bối cảnh các mối đe dọa và căng thẳng leo thang, đây là những điều cần biết về cơ sở của Iran.
Núi Pickaxe là gì?
Địa điểm ngầm này nằm cách Tehran khoảng 220 km về phía nam và cách khu phức hợp hạt nhân Natanz 2 km .
Tháng 6 năm ngoái, Mỹ đã cùng Israel tiến hành các cuộc tấn công vào ba địa điểm hạt nhân quan trọng của Iran - một hành động mà ông Trump cho rằng đã "phá hủy hoàn toàn" các cơ sở mục tiêu.
Natanz nằm trong số các cơ sở bị tấn công, vì người ta tin rằng nơi đây chứa uranium được làm giàu cao. Các lối vào khu vực hạt nhân lại bị nhắm mục tiêu trong những ngày đầu của cuộc chiến tranh Iran bắt đầu vào ngày 28 tháng 2.
Trong cuộc chiến kéo dài 12 ngày năm ngoái, cơ sở hạt nhân bên ngoài thành phố Isfahan, cách đó khoảng 80 dặm, cũng bị đánh bom. Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) cho biết các đường hầm tại cơ sở đó có thể là nơi cất giữ khoảng 970 pound uranium làm giàu.
Theo Viện Khoa học và An ninh Quốc tế (ISIS) có trụ sở tại Mỹ, công trình đường hầm đang được xây dựng tại núi Pickaxe chưa từng bị nhắm mục tiêu trong cả cuộc chiến tháng 6 năm 2025 hay năm 2026, “ngoại trừ việc phá hủy một chiếc xe trên đống phế liệu gần đó, mà chúng tôi tin rằng rất có thể liên quan đến hệ thống phòng không”.
Việc xây dựng cơ sở Pickaxe Mountain bắt đầu vào năm 2020, sau một vụ hỏa hoạn tại Natanz, mà cơ quan hạt nhân của Iran cho rằng là do hành động phá hoại gây ra .
Theo ISIS, vào thời điểm đó, Iran cho biết các hội trường ngầm này được xây dựng để thay thế cơ sở lắp ráp máy ly tâm tiên tiến trên mặt đất đã bị phá hủy tại khu vực Natanz.
“Đây là một công trình nằm rất sâu. Chúng tôi không biết chính xác độ sâu là bao nhiêu, nhưng rất có thể nó sâu ít nhất 100 mét,” James Acton, đồng giám đốc Chương trình Chính sách Hạt nhân tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế, nói với TIME.
Pickaxe Mountain còn hoạt động không?
Ông Trump hồi đầu tháng này cho biết Mỹ đang theo dõi "sát sao" khu vực Pickaxe Mountain và không phát hiện bất kỳ hoạt động bất thường nào ở đó.
Theo đánh giá của ISIS , dựa trên hình ảnh vệ tinh, cơ sở này vẫn chưa đi vào hoạt động, nhưng việc xây dựng vẫn đang tiếp diễn.
Viện nghiên cứu cho biết “vẫn chưa rõ khi nào nhà máy Pickaxe Mountain có thể đi vào hoạt động… Cũng chưa rõ liệu Iran có còn kế hoạch lắp đặt một cơ sở lắp ráp quy mô lớn hay không, sau khi chương trình ly tâm của Iran bị phá hủy, bao gồm cả khả năng sản xuất các linh kiện ly tâm cần thiết cho một nhà máy lắp ráp.”
Esmail Baghaei, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, cho biết không có hoạt động hạt nhân nào tại địa điểm này, đồng thời khẳng định mọi hoạt động hạt nhân của Iran đều đã được “khai báo đầy đủ với IAEA, phù hợp với các nghĩa vụ bảo đảm an toàn hạt nhân của nước này”.
Ông nói vào ngày 22 tháng 7: "Việc Washington ám ảnh tập trung vào Kolang Kouh, nơi không hề diễn ra hoạt động hạt nhân nào, chẳng qua chỉ là cái cớ được dàn dựng để gây hấn, phá hoại và hãm hại."
Theo ISIS, nếu Iran bắt đầu xây dựng lại năng lực sản xuất máy ly tâm, “nước này có thể lên kế hoạch lắp đặt một cơ sở lắp ráp máy ly tâm nhỏ hơn ở núi Pickaxe, có khả năng phục vụ chương trình vũ khí hạt nhân”.
Acton nói với tạp chí TIME rằng việc núi Pickaxe có thể được sử dụng cho "nhiều mục đích hơn là chỉ để lưu trữ an toàn" vẫn là một "mối lo ngại chính đáng".
“Điều đáng lo ngại là, dù nó được phát triển như một nhà máy làm giàu hay không, thì hiện nay người ta lo sợ nó sẽ được sử dụng cho mục đích đó”, ông nói.
Rafael Grossi , người đứng đầu Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) của Liên Hợp Quốc, đã nói với đài PBS vào tháng 3 rằng Iran trước đó đã "tuyên bố ý định tiến hành hoạt động hạt nhân" tại núi Pickaxe, và coi đó là "một phần trong ý định khá có hệ thống của họ nhằm đặt các cơ sở nhạy cảm nhất của mình dưới lòng đất."
Grossi cho biết các thanh tra viên của IAEA không được phép tiếp cận khu vực Pickaxe Mountain.
Ngoài ra, cơ quan giám sát hạt nhân đã không thể xác minh độc lập năng lực và sản lượng máy ly tâm của Iran kể từ năm 2021, vì vậy Tehran có thể vẫn còn dự trữ bất chấp các cuộc tấn công trong hai năm qua.
Với việc phá hủy các cơ sở liên quan đến máy ly tâm khác của Iran, "khu phức hợp Pickaxe Mountain là một địa điểm tiềm năng cho bất kỳ kế hoạch tái thiết chương trình máy ly tâm nào của Iran, từ sản xuất linh kiện máy ly tâm đến lắp ráp máy ly tâm và làm giàu uranium," ISIS tuyên bố vào tháng 11 năm 2025.
Cuộc tranh chấp hạt nhân của Trump với Iran
Ngay trước khi quân đội Mỹ tiến hành cuộc tấn công đêm thứ 13 liên tiếp nhằm vào Iran hôm thứ Năm, ông Trump một lần nữa cáo buộc Tehran có “ý đồ xấu xa” và khẳng định “chúng ta không thể để họ, dù chỉ một lần, nghĩ đến việc sở hữu vũ khí hạt nhân”.
Vào tháng 4, lãnh đạo tối cao Iran Mojtaba Khamenei đã tuyên bố sẽ bảo vệ năng lực hạt nhân và tên lửa của đất nước, bất chấp tuyên bố của Trump. Ông nói rằng Iran sẽ bảo vệ “các công nghệ cơ bản và hiện đại – từ công nghệ nano và sinh học đến hạt nhân và tên lửa – như là vốn quốc gia và sẽ canh giữ chúng như biên giới trên biển, trên bộ và trên không”.
Iran từ lâu vẫn khẳng định chương trình hạt nhân của mình là " vì mục đích hòa bình ", nhưng các nhà lãnh đạo phương Tây vẫn còn nhiều lo ngại.
Bản ghi nhớ được ký kết ngày 17 tháng 6 khẳng định rằng Iran không bao giờ có thể phát triển vũ khí hạt nhân - một lời hứa mà chế độ này đã đưa ra trong quá khứ. Thỏa thuận nêu rõ rằng Mỹ và Iran sẽ giải quyết kho dự trữ vật liệu uranium làm giàu hiện có của Iran, “với phương pháp tối thiểu là pha trộn tại chỗ” dưới sự giám sát của các thanh tra viên thuộc IAEA.
Thông báo cũng cho biết cả hai nước đã “thừa nhận tầm quan trọng sống còn của các vấn đề hạt nhân… và bày tỏ ý định sẽ ngay lập tức giải quyết những vấn đề này trong các cuộc đàm phán để đạt được thỏa thuận chung”.
Thỏa thuận tạm thời đã vạch ra các điều khoản của một lệnh ngừng bắn kéo dài 60 ngày để tạo thời gian cho các cuộc đàm phán kỹ thuật diễn ra. Thời hạn đó dự kiến sẽ hết hạn vào giữa tháng 8, nhưng việc chiến tranh tái bùng nổ đã khiến toàn bộ thỏa thuận bị đặt dấu hỏi.
Nguồn:
What Is Pickaxe Mountain, Iran’s Underground Nuclear Site That Trump Is Threatening?
https://time.com/article/2026/07/24/iran-pickaxe-mountain-underground-nuclear-site-trump-threat-strikes/
Nhận xét
Đăng nhận xét