4604 - Lực lượng Houthi vừa tuyên bố phong tỏa Ả Rập Xê Út. Điều này có ý nghĩa gì đối với nền kinh tế toàn cầu?
Một người biểu tình giơ cao một mô hình tên lửa khi những người ủng hộ Houthi tập hợp phản đối các hạn chế của liên minh do Ả Rập Xê Út dẫn đầu đối với các khu vực do Houthi kiểm soát, mà nhóm này mô tả là một cuộc phong tỏa, tại Sanaa, Yemen, ngày 17 tháng 7 năm 2026. (REUTERS/Khaled Abdullah)
Tóm lại là như vậy ngay từ đầu.
- Lực lượng Houthi đã tuyên bố phong tỏa Ả Rập Xê Út, đe dọa sẽ lấy đi hàng triệu thùng dầu mỗi ngày khỏi thị trường vào thời điểm giá dầu toàn cầu đang tăng vọt.
- Có lẽ mối đe dọa lớn nhất là liệu lực lượng Houthi có thể và sẽ không chỉ dừng lại ở việc quấy rối tàu thuyền mà còn tấn công thành công thành phố Yanbu của Ả Rập Xê Út, một trung tâm xuất khẩu dầu mỏ lớn hay không.
- Việc đe dọa phong tỏa có thể là một chiến thuật gây sức ép để giành được những nhượng bộ từ Riyadh hoặc là động thái mở màn cho một cuộc chiến tranh Yemen mới, với những hệ quả lớn đối với sự ổn định vùng Vịnh và thị trường năng lượng toàn cầu.
WASHINGTON — Sáng nay, lực lượng Houthi được Iran hậu thuẫn đã tuyên bố phong tỏa Ả Rập Xê Út, đe dọa tuyến đường vận chuyển dầu mỏ quan trọng cho vùng Vịnh và toàn cầu. Thông báo này được đưa ra sau nhiều tuần leo thang căng thẳng giữa lực lượng Houthi và Ả Rập Xê Út, và vụ tấn công tên lửa hồi tuần trước đã phá vỡ thỏa thuận hòa giải kéo dài bốn năm giữa nhóm Houthi ở Yemen và liên minh do Ả Rập Xê Út dẫn đầu cùng các đối tác trong chính phủ Yemen. Ả Rập Xê Út hiện đang xuất khẩu khoảng bốn triệu thùng dầu mỗi ngày từ cảng Yanbu trên Biển Đỏ, tăng 400% so với trước chiến tranh Iran. Và eo biển Bab el-Mandeb đã nổi lên như một tuyến đường thay thế rất cần thiết cho eo biển Hormuz trong dòng chảy dầu mỏ toàn cầu, với hơn bảy triệu thùng dầu mỗi ngày đi qua eo biển này trong tháng Sáu, tăng từ khoảng bốn triệu thùng trước chiến tranh Iran.
Ba yếu tố sẽ quyết định mức độ ảnh hưởng của chiến dịch mới của lực lượng Houthi đối với thị trường dầu mỏ toàn cầu và sự ổn định kinh tế vùng Vịnh:
1. Lực lượng Houthi có thể đe dọa toàn bộ thành phố Yanbu hay chỉ đe dọa eo biển Bab el-Mandeb?
Lực lượng Houthi đã chứng minh rằng họ có thể làm gián đoạn giao thông hàng hải qua eo biển Bab el-Mandeb bằng các loại vũ khí có thể được sản xuất trong nước hoặc mua từ các chuỗi cung ứng đa dạng của họ. Mặc dù lực lượng Houthi không kiểm soát đường bờ biển dọc theo eo biển, nhưng họ đã sử dụng nhiều loại tàu nhỏ, máy bay không người lái và tên lửa để tấn công hơn một trăm tàu thương mại từ năm 2023 đến năm 2025. Những cuộc tấn công này đã khiến vùng biển rộng 20 dặm (khoảng 48 km) trở nên quá nguy hiểm đối với hầu hết các chủ tàu, ngay cả những tàu mà lực lượng Houthi tuyên bố không phải là mục tiêu. Chiến dịch của Houthi cũng tỏ ra khó chống lại: chính quyền Trump đã tuyên bố ngừng bắn vội vàng với lực lượng Houthi sau một chiến dịch không kích mạnh mẽ, nhưng lực lượng Houthi vẫn tiếp tục đánh chìm tàu thuyền ở Biển Đỏ. Lực lượng Houthi đã chịu thiệt hại đáng kể về quân sự và kinh tế từ các cuộc tấn công mạnh mẽ của Mỹ và Israel trong năm 2024 và 2025, nhưng họ đã nhanh chóng bắt đầu xây dựng lại kho vũ khí của mình.
Thông báo của lực lượng Houthi ngày hôm nay đặt dầu mỏ vận chuyển qua eo biển – chiếm khoảng 7% nguồn cung toàn cầu – vào tình thế nguy hiểm. Lực lượng Houthi vẫn chưa làm rõ họ sẽ nhắm mục tiêu vào những tàu nào, nhưng ý định phong tỏa các cảng của Ả Rập Xê Út ngụ ý rằng bất kỳ tàu nào ghé thăm các cảng của Ả Rập Xê Út và chở dầu của nước này đều sẽ nằm trong tầm ngắm. Dầu mỏ hiện đang vận chuyển qua eo biển từ phía bắc chủ yếu hướng đến thị trường châu Á. Trong chiến dịch Biển Đỏ trước đây, lực lượng Houthi đã đạt được thỏa thuận với Nga và Trung Quốc để cho phép tàu của họ đi qua – nhưng lực lượng Houthi có thể sẽ ít sẵn lòng hơn trong việc đạt được thỏa thuận với các tàu Trung Quốc chở dầu của Ả Rập Xê Út. Ngoài ra, hồ sơ nhắm mục tiêu của lực lượng Houthi trong chiến dịch Biển Đỏ trước đây cũng cho thấy sự thiếu chính xác, khi nhóm này tấn công các tàu có mối liên hệ lỏng lẻo hoặc lỗi thời với Israel.
Việc cắt giảm dòng chảy dầu qua eo biển Bab el-Mandeb sẽ giáng một đòn mạnh vào nguồn cung dầu toàn cầu, do các tuyến đường thay thế hạn chế. Nhưng điều đó sẽ cho phép Ả Rập Xê Út tiếp tục xuất khẩu dầu qua Yanbu phía bắc, băng qua Biển Đỏ đến đường ống SUMED của Ai Cập, có thể vận chuyển khoảng 2,5 triệu thùng mỗi ngày đến Địa Trung Hải. Ngoài ra, tàu chở dầu có thể vận chuyển khoảng một triệu thùng qua kênh đào Suez. Nguồn cung này rất quan trọng đối với thị trường toàn cầu vốn đã thiếu hụt 4 triệu thùng mỗi ngày do việc đóng cửa eo biển Hormuz, đặc biệt là khi lượng dự trữ toàn cầu , vốn là một vùng đệm rất cần thiết, đang gần đạt mức tối thiểu hoạt động. Thêm vào đó, nó sẽ đe dọa một nguồn cung cấp thực phẩm và các mặt hàng nhập khẩu quan trọng khác cho Ả Rập Xê Út và phần còn lại của vùng Vịnh, vì các cảng Biển Đỏ của Ả Rập Xê Út đã trở thành trung tâm giao thông vùng Vịnh kể từ khi chiến tranh Iran làm tắc nghẽn eo biển Hormuz.
Tuy nhiên, nếu lực lượng Houthi nhắm mục tiêu vào chính Yanbu, họ có thể làm gián đoạn xuất khẩu dầu mỏ của Ả Rập Xê Út ngay tại nguồn. Trước thỏa thuận ngừng bắn do Liên Hợp Quốc làm trung gian vào tháng 4 năm 2022, lực lượng Houthi đã nhiều lần nhắm mục tiêu vào Yanbu bằng tên lửa và máy bay không người lái. Một cuộc tấn công chỉ vài ngày trước khi thỏa thuận có hiệu lực đã tạm thời làm giảm sản lượng tại nhà máy lọc dầu Yanbu. Hiện vẫn chưa rõ liệu lực lượng Houthi có đủ kho dự trữ tên lửa và máy bay không người lái tiên tiến hơn cần thiết để gây ra mối đe dọa lâu dài cho Yanbu, nằm cách khu vực do Houthi kiểm soát khoảng 240 km về phía tây bắc. Cho đến nay trong năm nay, lực lượng Houthi đã bắn một số tên lửa và máy bay không người lái vào Israel, cho thấy họ vẫn còn một số vũ khí có thể bay xa hơn 300 km. Nhưng hệ thống phòng không mạnh mẽ của Ả Rập Xê Út và thành tích không ổn định của lực lượng Houthi trong các cuộc tấn công tầm xa có nghĩa là nhóm này có thể cần kho dự trữ lớn hơn đáng kể để áp đảo hệ thống phòng không của Ả Rập Xê Út và tấn công trúng mục tiêu.
2. Đây là chiến thuật đàm phán của lực lượng Houthi hay là lời biện minh cho chiến tranh?
Lực lượng Houthi coi chiến dịch của họ là biện pháp tương xứng để đáp trả "sự phong tỏa" Yemen của Ả Rập Xê Út. Mặc dù họ cảnh báo rằng họ đang chuẩn bị cho một cuộc chiến tranh toàn diện trở lại, nhưng giới lãnh đạo của họ có thể đang tập trung vào một mục tiêu khác: giành được thêm những nhượng bộ từ Riyadh.
Trước thỏa thuận ngừng bắn năm 2022, chiến dịch quân sự của lực lượng Houthi tập trung vào việc giành quyền kiểm soát toàn bộ khu vực phía bắc Yemen, bao gồm cả các mỏ dầu khí chính của nước này. Nhưng chiến dịch đó đã thất bại, phần lớn là do sự hỗ trợ không quân mạnh mẽ từ Ả Rập Xê Út. Từ năm 2022, lực lượng Houthi thay vào đó tìm cách tiếp cận nguồn thu từ dầu khí và chính thức hóa quyền kiểm soát Yemen thông qua đàm phán , bao gồm cả các cuộc đàm phán bí mật rộng rãi với Riyadh. Tuy nhiên, tiến trình hướng tới một thỏa thuận toàn diện đã bị cản trở bởi chiến dịch Biển Đỏ của lực lượng Houthi và phản ứng của Mỹ, bao gồm việc tái xếp lực lượng Houthi vào danh sách Tổ chức Khủng bố Nước ngoài vào tháng 3 năm 2025. Mặc dù vậy, lực lượng Houthi vẫn kiềm chế không nối lại các cuộc tấn công trên bộ bên trong Yemen. Sự kiềm chế này có thể là do nhóm này đánh giá rằng họ chưa sẵn sàng, hoặc vì họ tin tưởng rằng có thể đạt được những nhượng bộ thông qua đàm phán với Ả Rập Xê Út, hoặc cả hai.
Nếu tuyên bố mới nhất của lực lượng Houthi tập trung vào việc đòi hỏi những nhượng bộ mới từ Riyadh, họ sẽ tìm kiếm những nhượng bộ khẳng định quyền kiểm soát tuyệt đối của lực lượng này đối với miền bắc Yemen và giảm bớt khó khăn kinh tế của nhóm. Điều này có thể bao gồm các chuyến bay từ Sana'a đến các thành phố thân thiện như Tehran và Muscat. Mặt khác, nếu đây không phải là về đàm phán, thì đó có thể là nỗ lực của nhóm nhằm biện minh cho việc quay trở lại chiến tranh toàn diện trước một dân chúng mệt mỏi. Trường hợp thứ nhất có thể giúp duy trì một lối thoát tương đối nhanh chóng cho lệnh phong tỏa, trong khi trường hợp thứ hai sẽ báo hiệu một cuộc xung đột lâu dài hơn, làm bất ổn thêm khu vực Vịnh trong khi khu vực này vẫn đang phải đối phó với hậu quả của cuộc chiến tranh Iran.
Ngay cả khi tuyên bố mới nhất của lực lượng Houthi chỉ là một chiến thuật đàm phán, môi trường khu vực mong manh vẫn có thể đẩy Yemen vào một cuộc chiến tranh toàn diện, đặc biệt là khi Tehran dường như đang cố tình thổi bùng ngọn lửa xung đột để gây thêm áp lực lên Washington và các nước vùng Vịnh. Điều đáng chú ý là trong khi Iran có thể đang kích động, lực lượng Houthi đã nhiều lần thể hiện sự do dự trong việc nhận lệnh từ Tehran và có khả năng sẽ ưu tiên các vấn đề trong nước hơn là yêu cầu của Iran, như họ đã làm kể từ khi bắt đầu cuộc chiến với Iran.
3. Giới hạn của người Saudi nằm ở đâu?
Riyadh đã ở trong thế yếu trước lực lượng Houthi trong nhiều năm. Nhóm này thường xuyên đe dọa nối lại các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào vương quốc kể từ thỏa thuận ngừng bắn năm 2022, sử dụng các mối đe dọa này để ép buộc nhượng bộ và làm suy yếu chính phủ Yemen do Saudi Arabia hậu thuẫn. Trong cuộc chiến Gaza, các cuộc tấn công mới của Houthi đe dọa đẩy Riyadh vào thế bất lợi trong cuộc chiến chống lại người Palestine, điều mà nhiều người trong nước tin là sai lầm. Vào thời điểm đỉnh điểm của cuộc chiến Iran năm nay, Riyadh lo ngại rằng các cuộc tấn công mới của Houthi sẽ gây quá tải cho hệ thống phòng không của Saudi Arabia vốn nhắm vào Iran và Iraq, ngoài ra còn đe dọa xuất khẩu dầu mỏ của Saudi Arabia.
Có một số lý do khiến Riyadh không muốn quay trở lại chiến tranh và tìm kiếm một con đường mới hướng tới giải quyết xung đột ở Yemen thông qua đàm phán. Trước hết, khu vực Vịnh vẫn đang phải đối phó với các cuộc tấn công của Iran và sự gián đoạn tại eo biển Hormuz. Quan trọng không kém, chiến dịch của liên minh do Ả Rập Xê Út dẫn đầu chống lại lực lượng Houthi từ năm 2015 đến năm 2022 đã thất bại trong việc làm suy yếu nhóm phiến quân Yemen và gây ra phản ứng dữ dội từ cộng đồng quốc tế đối với Riyadh.
Đồng thời, Ả Rập Xê Út đã chứng tỏ mình sẵn sàng đáp trả bằng vũ lực. Ngày 13 tháng 7, Liên minh do Ả Rập Xê Út dẫn đầu đã tấn công sân bay Sana'a để ngăn chặn một máy bay Iran hạ cánh. Mặc dù chính phủ Yemen nhận trách nhiệm về vụ tấn công, nhưng gần như chắc chắn là có sự hỗ trợ của Ả Rập Xê Út. Các cuộc tấn công liên tục của lực lượng Houthi làm gián đoạn xuất khẩu dầu mỏ của Ả Rập Xê Út có thể đẩy Riyadh đến chỗ phải sử dụng các biện pháp quân sự chống lại lực lượng Houthi. Nếu các cuộc tấn công của Houthi thành công trong việc đẩy giá xăng dầu ở Hoa Kỳ lên cao, Ả Rập Xê Út thậm chí có thể tìm cách tranh thủ sự giúp đỡ của Mỹ trong một chiến dịch mới chống lại lực lượng Houthi. Điều này có thể đẩy Yemen và Biển Đỏ vào một cuộc xung đột kéo dài, tàn phá khác mà không có con đường thoát ra rõ ràng.
Nguồn: The Houthis just announced a blockade on Saudi Arabia. What does it mean for the global economy?
Nhận xét
Đăng nhận xét