4508 - Ông Trump nên tận dụng thời cơ liên quan đến NATO và Ukraine.
Tổng thống Mỹ Donald Trump trong cuộc họp báo tại Hội nghị thượng đỉnh NATO ở Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ, ngày 8 tháng 7 năm 2026. (Jakub Porzycki/NurPhoto qua Reuters Connect)
Donald Trump đến Ankara với nhiều lý do để ăn mừng hơn bất kỳ tổng thống Mỹ nào từng có tại Hội nghị thượng đỉnh NATO trong nhiều năm qua. Các đồng minh châu Âu của ông đã chi tiêu nhiều hơn đáng kể cho quốc phòng, biến những cam kết lịch sử của họ tại hội nghị thượng đỉnh ở La Haye năm ngoái thành năng lực quốc phòng thực sự. Trump xứng đáng nhận được sự ghi nhận đáng kể về điều đó.
Quyết định hồi tháng 7 năm 2025 của ông Trump về việc tiếp tục cung cấp vũ khí cho Ukraine, dù hiện tại do các đồng minh châu Âu chi trả, đã góp phần vào những thắng lợi của nước này trong cuộc chiến chống lại Nga. Trong cuộc gặp với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy tại Ankara, ông Trump đã ca ngợi nhà lãnh đạo mà trước đó ông từng chỉ trích, gọi Zelenskyy là " thiên tài " vì các cuộc tấn công sâu vào lãnh thổ Nga của nước ông. Sau đó, ông Trump tiếp tục bằng cách nói rằng ông sẽ cấp phép cho Ukraine sản xuất tên lửa phòng không Patriot mà nước này đang rất cần, mặc dù ông thừa nhận chưa thảo luận vấn đề này với các nhà sản xuất Lockheed Martin và RTX Corporation.
Bất chấp tất cả những điều đó, cho đến khi cuộc họp báo của Trump vào cuối hội nghị thượng đỉnh diễn ra, giới quan sát NATO vẫn tỏ ra bất bình trước những tuyên bố của tổng thống về những bất bình cũ thay vì những thành tựu ngày càng tăng của NATO. Trump chỉ trích các đồng minh—đặc biệt là Tây Ban Nha, Ý và Vương quốc Anh—vì đã không làm nhiều hơn để hỗ trợ ông trong vấn đề Iran hoặc chi tiêu đủ cho quốc phòng của chính họ.
“Chúng ta có thể rút toàn bộ binh lính khỏi châu Âu,” ông Trump bình tĩnh đe dọa khi ngồi cạnh Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdoğan tại Ankara hôm thứ Ba. Ông cũng khơi lại những tuyên bố đã im lặng từ lâu rằng Hoa Kỳ nên kiểm soát Greenland, một vùng lãnh thổ tự trị của Vương quốc Đan Mạch, điều mà ông không nhắc lại trong cuộc họp kín với các đồng minh. Mặc dù tổng thống Mỹ rời Ankara với tâm trạng lạc quan, gọi hội nghị thượng đỉnh là “vô cùng thành công” và ca ngợi “tinh thần đoàn kết tuyệt vời” của NATO, một số đồng minh châu Âu vẫn lo ngại. Lầu Năm Góc đang tiến hành xem xét lại bố trí lực lượng trong sáu tháng, điều này có thể làm suy yếu Liên minh trước khi các nước châu Âu có thể thay thế những năng lực mà Hoa Kỳ có thể rút đi.
Mọi thứ đã sẵn sàng.
Điều mà Trump không nên bỏ qua khi đã trở lại Washington là châu Âu và Ukraine đại diện cho cơ hội lớn nhất còn lại để ông tạo dựng di sản chính sách đối ngoại và giành giải Nobel Hòa bình mà ông hằng mong muốn. Cuộc gặp ở Ankara đánh dấu một điểm sáng trong một tuần mà phần lớn các sự kiện khác đều xoay quanh việc thỏa thuận ngừng bắn với Iran thất bại và thất bại nhục nhã của đội tuyển bóng đá nam Mỹ tại World Cup, bất chấp sự can thiệp bằng thẻ đỏ của Trump .
Tuy nhiên, để nắm bắt cơ hội trong vấn đề NATO-Ukraine, ông cần chuyển hóa những thông điệp thay đổi liên tục trong tuần này thành sự ủng hộ ổn định hơn đối với cả Liên minh và Ukraine.
Không có thời điểm nào tốt hơn để xoay chuyển tình thế chống lại Tổng thống Nga Vladimir Putin. Nhà lãnh đạo tàn bạo của Nga đang mất hơn ba mươi nghìn binh sĩ mỗi tháng, và nền kinh tế đất nước ông đang chao đảo vì các cuộc tấn công của Ukraine vào cơ sở hạ tầng năng lượng. Một thất bại đáng kể của Nga lúc này sẽ có những tác động sâu rộng đến nỗ lực chung của Trung Quốc, Nga, Triều Tiên và Iran nhằm làm suy yếu ảnh hưởng toàn cầu của Mỹ.
Vài tuần trước lễ nhậm chức nhiệm kỳ thứ hai của Trump vào tháng 1 năm 2025, dưới tiêu đề “Cơ hội giành giải Nobel Hòa bình của Trump tại Ukraine”, tôi đã viết:
- “Nếu thực hiện sai cách, các quyết định của Trump sẽ gửi tín hiệu đến Nga, Trung Quốc, Triều Tiên và Iran - 'trục các thế lực gây hấn' đang hình thành - rằng Hoa Kỳ đang bị chia rẽ, mất tập trung và sẵn sàng nhường lại vai trò lãnh đạo toàn cầu mà nước này đã nắm giữ kể từ Thế chiến II, dù là cố ý hay do bất đắc dĩ.”
Tôi đã thêm:
- “Nếu thực hiện đúng cách, các quyết định của Trump có thể khiến những người chỉ trích ông phải bối rối, bởi họ coi một số đề cử ban đầu của ông vào các vị trí nội các là bằng chứng cho thấy ông quan tâm đến việc gây rối và trả thù hơn là xây dựng một di sản sánh ngang với các vị tổng thống vĩ đại của Mỹ trong quá khứ.”
Điều không thể phủ nhận là bối cảnh đã được thiết lập cho khoảnh khắc NATO-Ukraine của ông ấy theo một cách mà không có cơ hội quốc tế nào khác trước đây có được, đặc biệt là khi xét đến những khó khăn mà ông ấy đã gặp phải liên quan đến Iran.
Những điều làm nên lịch sử
Hãy xem xét những thông tin đến từ Ankara.
Các quốc gia châu Âu đã chứng minh rằng họ sẵn sàng thực hiện các cam kết chi tiêu của mình, điều mà Tổng thư ký NATO Mark Rutte gần đây đã nói với tôi rằng sẽ là phép thử lịch sử của hội nghị thượng đỉnh Ankara. Tuyên bố Hội nghị thượng đỉnh Ankara ghi nhận rằng các đồng minh châu Âu và Canada đã tăng đầu tư vào các yêu cầu quốc phòng cốt lõi hơn 139 tỷ đô la.
Thông cáo cho biết: "Các khoản đầu tư của chúng tôi đang mang lại những năng lực cần thiết đồng thời củng cố nền tảng công nghiệp và khả năng phục hồi của chúng tôi", đồng thời lưu ý rằng các đồng minh ở Ankara đã công bố hơn 50 tỷ đô la trong các hoạt động mua sắm mới và cam kết mở rộng năng lực sản xuất chung cũng như đẩy nhanh đổi mới công nghệ quốc phòng.
“Các quốc gia châu Âu đang suy nghĩ về quốc phòng của mình theo một cách hoàn toàn khác so với một năm trước,” Torrey Taussig, giám đốc Sáng kiến An ninh xuyên Đại Tây Dương của Hội đồng Đại Tây Dương, nói với tôi từ Ankara. “Các công ty quốc phòng và công nghệ cảm nhận được sự thay đổi này, thời gian mua sắm đang được rút ngắn, và các chính phủ đồng minh đang đầu tư vào một lực lượng tương lai bao gồm ngày càng nhiều hệ thống tự động và vũ khí tiên tiến, được hỗ trợ bởi trí tuệ nhân tạo.”
Chắc chắn, vẫn còn một chặng đường dài phía trước. Rào cản thương mại quốc phòng và sự thiếu tin tưởng xuyên Đại Tây Dương cản trở hiệu quả hoạt động, và ngành công nghiệp quốc phòng của châu Âu vẫn còn phân mảnh. Các đồng minh của Mỹ vẫn đầu tư quá nhiều vào các dự án quốc gia riêng thay vì các năng lực cần thiết cấp bách. “Tuy nhiên, đã có một sự thay đổi lớn không thể phủ nhận trong bối cảnh công nghiệp quốc phòng châu Âu, điều này đã được thể hiện rõ ràng ở Ankara”, Taussig nói.
Hơn thế nữa, Ukraine, thay vì sụp đổ, đang chứng minh rằng Nga có thể bị kiềm chế và đẩy lùi. “Ukraine đang tiến hành một chiến dịch hiếm có trong lịch sử quân sự,” tướng David H. Petraeus, thành viên hội đồng quản trị của Hội đồng Đại Tây Dương, và Clara Kaluderovic, nghiên cứu viên không thường trú tại Trung tâm Á Âu của chúng tôi, viết trên tờ The Wall Street Journal . “Nước này đang gây áp lực chiến lược dai dẳng lên một đối thủ lớn hơn nhiều bằng cách tấn công các tuyến đầu, hệ thống phòng không, kho nhiên liệu, hậu cần và cơ sở hạ tầng quân sự của Nga và bằng cách cố gắng cô lập Crimea bị chiếm đóng.”
Petraeus và Kaluderovic không kỳ vọng điều này sẽ phá hủy hoàn toàn cỗ máy chiến tranh của Nga. Tuy nhiên, họ lập luận rằng nếu Ukraine “có thể làm gián đoạn, làm suy yếu và giảm nguồn nhiên liệu đủ nhiều cho cỗ máy đó, thì có thể thay đổi cục diện chiến lược”. Đó sẽ là một cột mốc lịch sử đối với chính quyền này, có khả năng đưa Trump vào hàng ngũ của Tổng thống Ronald Reagan và Tổng thống George H.W. Bush, những người đã kết thúc Chiến tranh Lạnh một cách thắng lợi với sự sụp đổ của Liên Xô.
Ukraine đang trong thế tấn công.
Không có điều gì ở Ankara thể hiện rõ hơn sự ủng hộ của Trump đối với những thắng lợi gần đây của Ukraine trên chiến trường hơn là lời khen ngợi hết mực của ông dành cho Zelenskyy, kết hợp với lời đề nghị cấp cho Ukraine giấy phép sản xuất tên lửa đánh chặn Patriot mà nước này đang rất cần để bảo vệ người dân khỏi cuộc tấn công tên lửa của Nga.
“Tổng thống Zelenskyy nổi lên như người chiến thắng rõ ràng tại Hội nghị thượng đỉnh NATO ở Thổ Nhĩ Kỳ,” ông John Herbst, cựu đại sứ Mỹ tại Ukraine và giám đốc cấp cao của Trung tâm Á Âu thuộc Hội đồng Đại Tây Dương, cho biết. “Điều này giải quyết điểm yếu lớn nhất của Ukraine trong cuộc chiến: khả năng hạn chế trong việc bảo vệ dân thường khỏi tên lửa đạn đạo của Nga.” Ông Trump cũng tuyên bố sẵn sàng tiến hành hợp tác sản xuất máy bay không người lái với Ukraine.
Trong cuộc điện đàm với Trump ngày 4 tháng 7, Putin được cho là đã đe dọa sẽ trả đũa mạnh mẽ đối với các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái gần đây của Ukraine vào Nga. Bằng cách đó, nhà lãnh đạo Nga có lẽ đang cố gắng thuyết phục Trump gây áp lực lên Zelenskyy để kiềm chế chiến dịch tấn công bằng máy bay không người lái thành công của Ukraine vào Nga. Tuy nhiên, Putin đã thất bại, vì Trump giờ đây nhận ra rằng chỉ có gây áp lực lớn hơn nữa lên Putin mới dẫn đến các cuộc đàm phán hòa bình thành công nhằm chấm dứt chiến tranh. Các cuộc tấn công của Ukraine đã gây ra tình trạng thiếu nhiên liệu nghiêm trọng trên khắp nước Nga, làm giảm nguồn cung cấp cho quân đội Nga dọc theo chiến tuyến. Hơn nữa, lợi thế rõ ràng của Ukraine về máy bay không người lái đã làm giảm nguồn cung cấp nhiên liệu, đạn dược và các vật tư khác cho Crimea, và dẫn đến các cuộc tấn công thành công sâu tới hai nghìn km vào lãnh thổ Nga nhằm vào các cơ sở nhiên liệu, kho đạn dược và trung tâm thông tin liên lạc.
Tầm nhìn của chính quyền Trump về tương lai của Liên minh đã được Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Mỹ phụ trách chính sách Elbridge Colby trình bày hồi đầu năm nay dưới dạng “NATO 3.0” tại Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng NATO ở Bỉ. Đó là một tầm nhìn đầy sức thuyết phục và cũng được ông Rutte ủng hộ. Tuy nhiên, để tầm nhìn này hoạt động hiệu quả, cần thiết phải để châu Âu dần dần đảm nhận trách nhiệm chính trong việc phòng thủ thông thường của mình, trong khi Hoa Kỳ duy trì sự nhất quán về chính trị và hỗ trợ quan trọng về quân sự thông thường và các biện pháp hỗ trợ khác trên lục địa trong suốt quá trình chuyển đổi đó. Kết hợp với việc Hoa Kỳ đóng vai trò là thành trì hạt nhân và chiến lược của Liên minh về lâu dài, cách tiếp cận này sẽ cung cấp cho Washington khả năng triển khai sức mạnh không thể thay thế – như đã được chứng minh gần đây bởi khoảng năm nghìn phi vụ xuất kích từ các căn cứ châu Âu trong Chiến dịch Epic Fury ở Iran.
“NATO là, và sẽ luôn là, một liên minh xuyên Đại Tây Dương, nhưng điều cần thiết là chúng ta phải tái cân bằng an ninh của mình theo hướng tốt hơn,” ông Rutte viết trên tờ The Washington Post tuần này . “Đây là NATO 3.0 đang được vận hành: một châu Âu mạnh mẽ hơn trong một NATO mạnh mẽ hơn. Sự chuyển đổi này làm cho tất cả chúng ta an toàn hơn—cả Mỹ và các đồng minh.”
Từ chiến trường Ukraine đến các nhà máy sản xuất vũ khí ở cả hai bờ Đại Tây Dương, động lực đang nghiêng về phía Trump. Ông có thể tận dụng điều này bằng cách chỉ đạo chính quyền của mình vượt qua những trở ngại về hậu cần và nhanh chóng triển khai sản xuất hệ thống Patriot ở Ukraine, đồng thời giành chiến thắng trong việc tăng chi tiêu quốc phòng của châu Âu – điều này sẽ mang lại lợi ích bổ sung là đảm bảo phần lớn chi tiêu đó sẽ dành cho các công ty của Mỹ. Hai chiến thắng lịch sử cho lợi ích của Mỹ đang nằm trong tầm tay. Chính quyền Trump nên làm mọi thứ trong khả năng của mình để không để vuột mất cơ hội này.
Nguồn: Trump should seize upon his NATO-Ukraine moment
Nhận xét
Đăng nhận xét