4437 - Ông Trump nói việc Mỹ duy trì sự ủng hộ hiện tại đối với NATO là "vô lý" khi rạn nứt ngày càng sâu sắc trước thềm hội nghị thượng đỉnh.

Tiago Ventura

Tổng thư ký NATO Mark Rutte và Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Phòng Bầu dục của Nhà Trắng vào ngày 24 tháng 6 năm 2026. Jacquelyn Martin—AP

Tổng thống Donald Trump cho rằng việc Hoa Kỳ duy trì mức độ hỗ trợ hiện tại cho NATO là "lố bịch" khi "mối quan hệ này không mang tính hỗ tương."

Phát biểu vào cuối ngày thứ Năm, ông Trump tiếp tục nhấn mạnh những lời chỉ trích gay gắt mà ông đã đưa ra từ lâu về chi tiêu quốc phòng của các quốc gia đồng minh, trước thềm hội nghị thượng đỉnh NATO dự kiến ​​diễn ra tại Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ vào tuần tới, khi gọi liên minh này là "con đường một chiều".

Cùng với những phát ngôn trên Truth Social, Trump đã đăng tải một biểu đồ thể hiện sự đóng góp của các thành viên NATO, cho thấy Mỹ chi tiêu vượt xa các đồng minh của mình.

Trước đó, Tổng thống đã phàn nàn rằng Mỹ "chi nhiều tiền cho NATO hơn bất kỳ quốc gia nào khác, rất nhiều, để bảo vệ họ mà không thu được bất kỳ lợi ích nào."

Dường như trích dẫn số liệu từ dữ liệu chi tiêu quốc phòng của NATO năm 2025, ông so sánh "999 tỷ đô la" mà Mỹ chi tiêu với "44,3 tỷ đô la" do Ba Lan đưa ra. [Ước tính của NATO về chi tiêu của Mỹ năm 2025 là 980 tỷ đô la.] "Các nước khác, bao gồm cả Đức, có mức chi tiêu thấp hơn nhiều," Trump khẳng định. 

Thủ tướng Đức Friedrich Merz hôm thứ Sáu đã bảo vệ những đóng góp của đất nước mình.

"Đức đang tăng gấp đôi ngân sách quốc phòng trong vòng bốn năm. Đây là nỗ lực lớn nhất mà chúng tôi từng thực hiện để tăng cường khả năng phòng thủ của mình. Về mặt này, chúng tôi không có lý do gì để e ngại bất cứ ai", ông nói với các phóng viên.

"Chúng tôi xin phép trình bày điều này với tất cả sự khiêm tốn cần thiết, và chúng tôi làm vậy với tư cách là quốc gia thành viên lớn nhất của Liên minh châu Âu, gánh vác trách nhiệm trong phạm vi châu Âu."

Chi tiêu quốc phòng của NATO từ lâu đã là một vấn đề gây tranh cãi đối với Trump, người kể từ nhiệm kỳ đầu tiên của mình đã cáo buộc các đồng minh châu Âu không đầu tư đủ vào quân đội của chính họ và phụ thuộc quá nhiều vào sự đóng góp và bảo vệ của Mỹ.

Tại hội nghị thượng đỉnh NATO ở La Hay năm ngoái, hầu hết các quốc gia thành viên đã nhất trí tăng đóng góp tài chính, cam kết chi 5% GDP hàng năm cho “các yêu cầu quốc phòng cốt lõi cũng như chi tiêu liên quan đến quốc phòng và an ninh vào năm 2035”.

Ông Trump đã ăn mừng thông báo này, coi đó là một chiến thắng cho nước Mỹ, nhưng kể từ đó ông đã bày tỏ lo ngại rằng một số thành viên không đi đúng hướng để đạt được mục tiêu.

Căng thẳng giữa Trump và liên minh NATO đã leo thang trong năm nay giữa bối cảnh hậu quả của cuộc chiến tranh Iran. 

Tổng thống Mỹ đã nhiều lần chỉ trích các nước châu Âu vì không tích cực tham gia vào cuộc chiến tranh Iran. Hôm thứ Năm, ông nhắc lại những lời chỉ trích đó, lập luận rằng: "Họ đã không ở bên cạnh chúng ta." 

Một số đồng minh đã từ chối cho phép Mỹ tiếp cận các căn cứ quân sự chung để tiến hành các hoạt động tấn công chống lại Iran. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth gọi quyết định này là "vô liêm sỉ" và cho rằng nó đã đặt con cái của nước Mỹ "vào nguy hiểm". 

Vào thời điểm căng thẳng lên đến đỉnh điểm, Trump đã đe dọa rút khỏi liên minh - một động thái mà các chuyên gia nói với tạp chí TIME sẽ gây ra những hậu quả nghiêm trọng và sâu rộng.

Tổng thư ký NATO Mark Rutte , người thường được mô tả là "người thì thầm với Trump" vì cách tiếp cận ngoại giao của mình, đã đến thăm Nhà Trắng tuần trước và cố gắng xoa dịu căng thẳng trước thềm hội nghị thượng đỉnh sắp tới.

Tại Phòng Bầu dục, Rutte gọi sự can thiệp quân sự của Trump vào Iran là "vô cùng quan trọng" và trình bày những biểu đồ in khổ lớn minh họa mức độ gia tăng chi tiêu quốc phòng của các đồng minh kể từ nhiệm kỳ đầu tiên của Trump vào năm 2017.

Ông Rutte thừa nhận có sự "thất vọng" từ một số đồng minh, nhưng cho rằng đó là "những trường hợp cá biệt", đồng thời khẳng định các nước châu Âu vẫn đang "thực hiện đúng các thỏa thuận song phương về đặt căn cứ quân sự".

Tuy nhiên, những nỗ lực tiếp cận này dường như không làm giảm bớt những lời chỉ trích của Trump đối với liên minh này.

Tháng trước, trong một bài phát biểu quan trọng trước các bộ trưởng quốc phòng NATO, Hegseth đã công bố xem xét lại việc đóng quân của quân đội Mỹ tại châu Âu .

Cuộc rà soát, có thể kéo dài đến sáu tháng, “sẽ xem xét thế trận lực lượng và các căn cứ của Mỹ ở châu Âu” và sẽ bao gồm các cuộc tham vấn với Quốc hội Mỹ. 

Ông Hegseth phát biểu tại trụ sở NATO ở Brussels: “Chương trình này được thiết kế để đảm bảo NATO tiến nhanh và không thể đảo ngược hướng tới vai trò lãnh đạo của châu Âu, tăng cường trách nhiệm chính trong việc bảo vệ châu Âu”.

Hiện chưa rõ liệu cuộc xem xét này có dẫn đến việc rút quân thêm hay không.

Một tháng trước, Washington đã thông báo với các đồng minh rằng họ sẽ bắt đầu giảm bớt các nguồn lực quân sự dành cho NATO nhằm giải quyết điều mà các quan chức mô tả là "sự phụ thuộc lẫn nhau không lành mạnh trong mô hình lực lượng NATO vào lực lượng Mỹ".

Một quan chức NATO nói với tạp chí TIME hôm thứ Sáu rằng các đồng minh châu Âu đã phản ứng nhanh chóng trước động thái này.

“Chỉ trong vài tuần, các đồng minh châu Âu đã phần lớn lấp đầy những khoảng trống do việc cắt giảm quân số của Mỹ trong mô hình lực lượng NATO để lại”, phát ngôn viên của Tư lệnh tối cao Liên minh châu Âu (SACEUR), Martin O'Donnell, cho biết.

Ông O'Donnell nói thêm rằng ở những khu vực mà điều này chưa khả thi, liên minh đang "xem xét các khả năng thay thế có hiệu quả tương đương".

Nguồn: Trump Says It’s 'Ridiculous' for U.S. to Maintain Current NATO Support as Rift Widens Ahead of Summit

https://time.com/article/2026/07/03/trump-nato-defense-spending-row-alliance-summit/