4863 - Một chiến lược bền vững với Trung Quốc

Bill Cassidy

Quốc hội phải đóng vai trò lãnh đạo để cạnh tranh với Bắc Kinh.

Tàu thuyền và container tại cảng Thanh Đảo, Trung Quốc, tháng 10 năm 2025.Reuters

Trong nhiều thập kỷ, Bắc Kinh đã sử dụng thương mại không chỉ như một phương tiện để tạo ra tăng trưởng kinh tế mà còn như một công cụ địa chính trị để thu hút đầu tư, củng cố nền tảng công nghiệp, mở rộng nền kinh tế và hỗ trợ quân đội của mình. Họ đã làm điều đó bằng cách tích hợp an ninh quốc gia, an ninh kinh tế, chính sách năng lượng và chính sách môi trường. Trong các lĩnh vực đa dạng như ô tô, hóa chất và tấm pin mặt trời, các chính sách của chính phủ Trung Quốc đã dẫn đến tình trạng sản xuất dư thừa trong nước, buộc các công ty phải xuất khẩu với giá thấp, làm tràn ngập thị trường quốc tế và làm suy yếu cơ sở sản xuất của các nền kinh tế đối thủ. Sự suy giảm năng lực công nghiệp của các quốc gia đó cuối cùng làm suy yếu khả năng cạnh tranh và chống lại Trung Quốc về kinh tế, ngoại giao và quân sự. Và Hoa Kỳ không thể thắng trong một cuộc cạnh tranh lâu dài với Trung Quốc khi Bắc Kinh kiểm soát các chuỗi cung ứng và sản xuất toàn cầu.

Tại Washington, các nhà hoạch định chính sách của cả hai đảng đều nhận thức được thách thức từ Trung Quốc. Tuy nhiên, cách tiếp cận của Hoa Kỳ đối với việc giải quyết thách thức này đã thay đổi theo từng nhiệm kỳ tổng thống và đôi khi, thậm chí ngay trong cùng một nhiệm kỳ tổng thống. Những thách thức dài hạn đòi hỏi những giải pháp dài hạn, và Quốc hội là nhánh phù hợp nhất để xây dựng những giải pháp đó. Quốc hội có thể cung cấp sự nhất quán và khả năng dự đoán cần thiết để điều chỉnh các mục tiêu kinh tế, thương mại và an ninh quốc gia của Hoa Kỳ trong tương lai. Nếu Hoa Kỳ hy vọng cạnh tranh thành công với Trung Quốc trong những thập kỷ tới, Quốc hội—chứ không chỉ riêng nhánh hành pháp—phải thiết lập một khuôn khổ bền vững có thể tồn tại lâu dài hơn các chu kỳ chính trị.

Để đối phó với chính sách thương mại của Trung Quốc và bảo vệ an ninh quốc gia của Mỹ, Quốc hội cần thông qua luật để tăng cường vĩnh viễn việc thực thi các luật thương mại hiện hành, hiện đại hóa các cơ quan hải quan nhằm theo dõi tốt hơn hàng hóa đến từ Trung Quốc, làm sâu sắc thêm quan hệ đối tác ở Tây bán cầu và giải quyết lợi thế mà Trung Quốc có được từ việc thực thi lỏng lẻo các tiêu chuẩn môi trường. Nhiều dự luật như vậy đã được đệ trình. Giờ đây, Quốc hội cần tiến hành và biến chúng thành luật. Điều này sẽ đảm bảo rằng Hoa Kỳ có thể xây dựng lại và bảo vệ nền tảng công nghiệp của mình và giành chiến thắng trong cuộc cạnh tranh với đối thủ địa chính trị lớn nhất của mình.

Bịt kín các lỗ hổng

Một chiến lược thương mại dài hạn để đối phó với Trung Quốc trước hết phải có sự thực thi thương mại lâu dài. Một bước tiến tích cực đã diễn ra vào tháng 7 năm 2025, khi Quốc hội đóng lại kẽ hở "de minimis", cho phép nhập khẩu hàng hóa có giá trị dưới hoặc bằng 800 đô la mà không phải chịu thuế. Do kẽ hở này, vào năm 2024, khoảng bốn triệu kiện hàng mỗi ngày - chủ yếu từ Trung Quốc - đã vào Hoa Kỳ mà không phải chịu thuế và hầu như không được kiểm tra. Hàng giả, hàng hóa chứa hóa chất độc hại như fentanyl và các sản phẩm tiêu dùng giá rẻ đã tràn ngập Hoa Kỳ. Trong khi đó, các nhà xuất khẩu Mỹ gửi hàng sang Trung Quốc phải đối mặt với thuế quan đối với bất kỳ sản phẩm nào dùng cho cá nhân có giá trị hơn 6,90 đô la và đối với các sản phẩm thương mại trị giá hơn 690 đô la.

Việc bãi bỏ ngưỡng tối thiểu sẽ giúp tạo ra sân chơi bình đẳng hơn cho các nhà sản xuất Mỹ và tạo ra một khuôn khổ ổn định hơn trong tương lai—một khuôn khổ không thể bị thay đổi bởi một sắc lệnh hành pháp trong tương lai. Nhưng cần có thêm luật khác để tăng cường hơn nữa việc thực thi. Hiện tại, chiến lược thương mại của Mỹ dựa trên sắc lệnh hành pháp tháng 6 năm 2026, trong đó tăng mức bảo lãnh đối với hàng hóa rủi ro cao để đảm bảo thuế được thanh toán đầy đủ, đặt ra các hạn chế đối với những người vi phạm quy tắc hải quan nhiều lần, thiết lập mức phạt tối thiểu và mở rộng các yêu cầu báo cáo cung cấp cho Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới thông tin về quyền sở hữu và chuỗi cung ứng cần thiết để xác định các đối tượng vi phạm. Nhìn chung, những thay đổi này khiến các công ty Trung Quốc khó có thể lợi dụng những kẽ hở trong việc thực thi luật hải quan của Mỹ.

Quốc hội nên luật hóa sắc lệnh hành pháp tháng 6 năm 2026 để biến những thay đổi này thành vĩnh viễn. Một dự luật như vậy cần sự ủng hộ của cả hai đảng vì bảo vệ các nhà sản xuất của Mỹ và xây dựng lại nền tảng việc làm trong ngành sản xuất là ưu tiên chung của các nhà hoạch định chính sách. Hơn nữa, một dự luật như vậy sẽ bảo vệ các doanh nghiệp Mỹ và đảm bảo rằng các quy tắc thương mại được thực thi nhất quán hơn.

Hãy bắt đầu ngay!

Tuy nhiên, chỉ riêng việc thực thi pháp luật sẽ không đủ nếu các cơ quan hải quan tiếp tục dựa vào các hệ thống được thiết kế cho thời kỳ thương mại toàn cầu trước đây. Mặc dù các hành động hành pháp gần đây, bao gồm cả sắc lệnh thực thi hải quan tháng 6 năm 2026, cho phép tiêu hủy hàng giả, mở rộng việc khai báo điện tử và đưa Hoa Kỳ tiến tới một hệ thống xử lý thương mại tốt hơn, Quốc hội nên theo đuổi một nỗ lực rộng lớn hơn để đưa hải quan vào thế kỷ XXI.

Đạo luật Hiện đại hóa Hải quan, do tôi đề xuất vào năm 2023, nhằm mục đích thay thế các quy trình hải quan dựa trên giấy tờ bằng hệ thống khai báo điện tử toàn diện. Đạo luật này cũng yêu cầu các sàn giao dịch trực tuyến phải cung cấp dữ liệu người bán và giao dịch đã được xác minh. Chính quyền Trump kể từ đó đã tiếp tục phát triển các cải cách này bằng cách yêu cầu các nhà nhập khẩu chính thức – các thực thể chịu trách nhiệm pháp lý đối với hàng hóa nhập khẩu – phải duy trì đủ tài sản trong nước, bảo lãnh hoặc cả hai để đảm bảo tuân thủ luật hải quan Hoa Kỳ.

Quan trọng không kém, Đạo luật Hiện đại hóa Hải quan (CMA) cho phép Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới sử dụng các công nghệ phân tích dữ liệu tiên tiến và trí tuệ nhân tạo tương tự như những công nghệ đã được các sàn thương mại điện tử này sử dụng. Những công cụ này sẽ giúp các nhân viên hải quan đánh giá hàng triệu lô hàng một cách hiệu quả, đẩy nhanh quá trình xử lý thương mại hợp pháp và xác định các mặt hàng nhập khẩu có rủi ro cao trước khi chúng vào thị trường Mỹ. CMA sẽ cung cấp cho Hoa Kỳ các công cụ tốt hơn để xác định và ngăn chặn hàng hóa bất hợp pháp hoặc nguy hiểm từ Trung Quốc nhập khẩu vào nước này, từ đó tăng cường an ninh kinh tế và quốc gia của Hoa Kỳ. Việc thông qua Đạo luật Hiện đại hóa Hải quan giờ đây càng trở nên quan trọng hơn để giải quyết nhiều thách thức chính sách đến từ Trung Quốc.

Chúng ta cùng nhau giao dịch

Việc thực thi thương mại, ngay cả khi được quy định trong luật pháp, tự nó không thể chống lại sự bành trướng của Trung Quốc vào Tây bán cầu. Hoa Kỳ cũng phải cung cấp cho các quốc gia những lựa chọn thay thế hấp dẫn cho sự phụ thuộc kinh tế vào Bắc Kinh.

Đạo luật Châu Mỹ, mà tôi đã giới thiệu vào tháng 3 năm 2024, đưa ra một mô hình để thực hiện điều này bằng cách khuyến khích một mạng lưới thương mại ở Tây bán cầu được xây dựng dựa trên các mối quan hệ đối tác đáng tin cậy thay vì sự thống trị của Trung Quốc. Việc chuyển sản xuất về gần khu vực Châu Mỹ sẽ đa dạng hóa chuỗi cung ứng khỏi Trung Quốc, củng cố nền kinh tế khu vực, cải thiện khả năng tiếp cận của Mỹ với các khoáng sản quan trọng và giảm sự phụ thuộc của Mỹ và toàn cầu vào ngành sản xuất của Trung Quốc.

Quốc hội cần thiết lập một khuôn khổ bền vững có thể tồn tại lâu dài hơn các chu kỳ chính trị.

Đạo luật châu Mỹ bao gồm các ưu đãi đầu tư được thiết kế để tăng cường quan hệ thương mại giữa Hoa Kỳ và các đối tác khu vực với mục tiêu giảm thiểu ảnh hưởng của Trung Quốc đối với thương mại khu vực. Đạo luật cũng đưa ra các biện pháp để ngăn chặn việc hợp tác với các chính phủ tham nhũng, bởi vì ở một số quốc gia, tham nhũng, hối lộ và nền kinh tế phi chính thức làm suy yếu pháp quyền và là rào cản đối với đầu tư của Hoa Kỳ. Luật này sẽ sử dụng các hệ thống chính phủ điện tử để theo dõi tốt hơn hoạt động thương mại giữa các quốc gia và các giao dịch của chính quyền tiểu bang và địa phương.

Một trong những công cụ tài chính mạnh mẽ nhất của đạo luật này là việc thành lập một Tập đoàn Đầu tư châu Mỹ, cho phép chính phủ Mỹ đầu tư cùng với các công ty tư nhân vào các dự án cơ sở hạ tầng và công nghiệp quan trọng đối với an ninh quốc gia của Mỹ. Một tập đoàn như vậy sẽ cung cấp một lựa chọn thay thế đáng tin cậy cho Sáng kiến ​​Vành đai và Con đường của Trung Quốc, vốn mở rộng tài chính cho các dự án cơ sở hạ tầng khổng lồ trên khắp thế giới nhưng có thể khiến các quốc gia nhận viện trợ mắc nợ nặng nề và phụ thuộc chính trị vào Bắc Kinh. Ngược lại, một Tập đoàn Đầu tư châu Mỹ sẽ thu hút đầu tư bền vững từ khu vực tư nhân, thúc đẩy quan hệ đối tác kinh tế lâu dài trên khắp bán cầu bằng cách phân tán rủi ro và hướng vốn vào cơ sở hạ tầng, công nghiệp và chuỗi cung ứng có thể cạnh tranh với các dự án do Trung Quốc hậu thuẫn. Quốc hội nên khôi phục và thúc đẩy Đạo luật châu Mỹ như một chiến lược lưỡng đảng để tăng cường mạng lưới thương mại khu vực và làm suy yếu ảnh hưởng của Bắc Kinh.

Hãy chuyển giao những gì bạn phát ra

Một trong những cách mà Trung Quốc giảm chi phí sản xuất là bằng cách từ chối thực thi các tiêu chuẩn môi trường thường được chấp nhận ở các nước công nghiệp phát triển. Chi phí sản xuất thấp hơn đã khuyến khích các công ty chuyển hoạt động sản xuất về Trung Quốc, điều này đã củng cố nền tảng công nghiệp của đất nước, mở rộng nền kinh tế và hỗ trợ hiện đại hóa quân sự cũng như tham vọng địa chính trị của nước này. Và điều này đã gây ra những tổn hại cho môi trường toàn cầu.

Hậu quả của những khí thải này vượt ra ngoài biên giới Trung Quốc. Theo một nghiên cứu năm 2014, vào bất kỳ ngày nào, có tới 24% lượng sunfat đo được ở miền Tây Hoa Kỳ có nguồn gốc từ Trung Quốc. Các nghiên cứu khác đã chỉ ra rằng ô nhiễm từ nước ngoài, phần lớn đến từ Trung Quốc, đã góp phần gây ra hàng nghìn ca tử vong sớm và làm tăng thêm hàng tỷ đô la chi phí y tế cho người Mỹ mỗi năm. Trung Quốc cũng là quốc gia phát thải carbon lớn nhất thế giới: theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế, năm 2024, Trung Quốc đã sản xuất hơn 12 tỷ tấn khí carbon dioxide, gấp hơn 2,5 lần so với Hoa Kỳ.

Năm 2024, Trung Quốc sản xuất lượng khí carbon dioxide nhiều hơn 2,5 lần so với Hoa Kỳ.

Phí ô nhiễm nước ngoài, mà tôi đề xuất vào tháng 4 năm 2025, là một giải pháp lập pháp cho sự mất cân bằng này. Nó sẽ áp đặt một khoản phí nhập khẩu xấp xỉ bằng chi phí tiết kiệm được do bỏ qua các mục tiêu giảm phát thải tương đương với những mục tiêu mà Hoa Kỳ yêu cầu. Mặc dù chính sách này sẽ áp dụng cho bất kỳ quốc gia nào có việc thực thi luật môi trường yếu kém, nhưng Trung Quốc, với tư cách là quốc gia gây ô nhiễm lớn nhất thế giới, sẽ phải trả giá cao nhất.

Phí ô nhiễm nước ngoài dựa trên lợi thế so sánh của Mỹ về lượng khí thải. Lượng khí thải tuyệt đối của Mỹ đã liên tục giảm kể từ năm 2005. Giả sử xu hướng này tiếp tục khi ngành sản xuất của Mỹ trở nên sạch hơn, khoảng cách giữa lượng khí thải của sản xuất Mỹ và Trung Quốc sẽ tiếp tục gia tăng, do đó làm tăng mức phí. Tuy nhiên, nếu Trung Quốc đầu tư vào việc kiểm soát khí thải, thì chi phí sản xuất của họ sẽ tăng lên. Dù thế nào đi nữa, chi phí sản xuất sẽ không còn bị bóp méo một cách giả tạo do Trung Quốc coi thường các quy định về môi trường. Thay vì yêu cầu công nhân Mỹ cạnh tranh với các tiêu chuẩn môi trường lỏng lẻo, chính sách này khuyến khích sự đổi mới, năng suất và sản xuất sạch hơn.

Được chế tạo để bền lâu

Trung Quốc sử dụng thương mại như một công cụ cạnh tranh địa chính trị. Để đối phó, Hoa Kỳ nên tập trung chính sách thương mại của mình vào một mục tiêu duy nhất: kiềm chế khả năng của Trung Quốc trong việc làm suy yếu nền kinh tế và cơ sở hạ tầng quân sự của Hoa Kỳ, cũng như của các đồng minh Hoa Kỳ. Đạt được mục tiêu đó đòi hỏi một chiến lược vượt ra ngoài phạm vi một chính quyền và thậm chí vượt ra ngoài Hoa Kỳ bằng cách hợp tác với các đối tác cùng chí hướng bao gồm Úc, Canada, Nhật Bản, Vương quốc Anh và Liên minh châu Âu.

Quốc hội phải đóng vai trò chủ đạo. Quốc hội có thể làm điều đó bằng cách tăng cường vĩnh viễn việc thực thi thương mại, hiện đại hóa các cơ quan hải quan, xây dựng chuỗi cung ứng bền vững trên khắp Tây bán cầu, và đảm bảo rằng các nhà sản xuất ở Trung Quốc không thể giành được lợi thế cạnh tranh bằng cách đơn giản là bỏ qua các tiêu chuẩn môi trường. Quốc hội có thể đạt được điều này bằng cách luật hóa sắc lệnh hành pháp năm 2026 về tăng cường thực thi hải quan, thông qua Đạo luật Hiện đại hóa Hải quan và Đạo luật Châu Mỹ, và thực hiện Phí Ô nhiễm Nước ngoài. Những biện pháp này sẽ làm tăng trưởng kinh tế của Hoa Kỳ so với Trung Quốc, củng cố năng lực công nghiệp của Hoa Kỳ và cơ sở việc làm liên quan, đồng thời cung cấp nguồn lực lớn hơn cho cả sự thịnh vượng quốc gia và quốc phòng. Quan trọng hơn, việc trao quyền này cho Quốc hội sẽ mang lại cho Hoa Kỳ điều mà chỉ hành động hành pháp không thể làm được: một chiến lược bền vững có khả năng tồn tại qua các thay đổi chính quyền và duy trì cạnh tranh lâu dài với Trung Quốc.

Mối đe dọa từ chính sách đối ngoại dựa trên thương mại của Bắc Kinh sẽ không biến mất trong thời gian ngắn. Washington cần đáp trả bằng một chính sách rõ ràng và bền vững. Dự luật đã được soạn thảo; điều cần thiết hiện nay là ý chí chính trị để thông qua nó. Quốc hội cần hợp tác để thiết lập một chiến lược thương mại lâu dài nhằm bảo vệ ngành công nghiệp Mỹ, củng cố các đồng minh của Mỹ và đảm bảo rằng Hoa Kỳ - chứ không phải Trung Quốc - sẽ thiết lập các quy tắc của nền kinh tế toàn cầu thế kỷ XXI.

Bill Cassidy là Thượng nghị sĩ Hoa Kỳ thuộc đảng Cộng hòa, đại diện cho bang Louisiana.

Nguồn: A China Strategy That Lasts

https://www.foreignaffairs.com/united-states/china-strategy-lasts