045 - Nghịch lý dân chủ Ả Rập

MWANGI S. KIMENYI

Sự lan rộng chưa từng có của các cuộc biểu tình ủng hộ dân chủ trên khắp thế giới Ả Rập trong vài tuần qua đã khiến hầu hết mọi người phải ngạc nhiên. Khi các cuộc biểu tình lan rộng, các chuyên gia trên khắp thế giới đang cố gắng giải thích chúng. Nói một cách đại khái, những lời giải thích cho các cuộc biểu tình có thể tóm tắt bằng sự bất mãn xung quanh ba vấn đề căn bản: thiếu trách nhiệm giải trình, thiếu dân chủ và thiếu việc làm.

Ở một mức độ nào đó, không có lời giải thích nào trong số này là thỏa đáng. Trung Đông không phải là khu vực duy nhất trên thế giới có các chính phủ độc tài và vô trách nhiệm. Đây chắc chắn không phải là nơi duy nhất có đông đảo thanh niên đang gặp khó khăn trong việc tìm việc làm. Thực tế là những bất bình này đủ nghiêm trọng để khiến người dân nổi dậy chống lại các nhà lãnh đạo của họ chỉ là điều hiển nhiên khi nhận thức muộn màng. Khó ai có thể đoán trước được những cuộc nổi dậy này một năm trước.

Nhưng nếu nhìn sâu hơn, chúng ta còn tìm thấy nhiều lỗ hổng hơn trong những lời giải thích này. Nhiều quốc gia Ả Rập hiện đang trải qua các cuộc nổi dậy không nên bị coi là thất bại trong phát triển; theo nhiều cách, chúng thực sự là những thành công trong phát triển. Trong bản đánh giá tiến bộ của Báo cáo Phát triển Con người của Liên hợp quốc năm ngoái, các nước Ả Rập đã làm rất tốt. Năm quốc gia Trung Đông nằm trong top 10 về mức cải thiện Chỉ số Phát triển Con người. Họ bao gồm Tunisia, Algeria và Maroc, và Ai Cập cũng không kém xa [1]. Những tiến bộ trong khu vực này chủ yếu là nhờ những cải thiện đáng kể về y tế và giáo dục. Ngay cả Libya và Iran cũng làm tốt trong đánh giá dài hạn này mặc dù mức tăng trưởng rất thấp hoặc thậm chí âm vì họ chứng kiến ​​những tiến bộ rất nhanh về tuổi thọ và tỷ lệ nhập học.

Điều đáng chú ý về các quốc gia Trung Đông là họ đã thay đổi nhiều như thế nào so với các quốc gia tương tự cách đây 40 năm. Năm 1970, Tunisia có tuổi thọ trung bình thấp hơn Congo và Maroc có ít trẻ em đến trường hơn Malawi. Trên thực tế, chỉ trong bốn thập kỷ qua, Bắc Phi đã trở nên phát triển hơn rõ rệt so với phần còn lại của châu Phi.

Vì vậy, phong trào dân chủ hóa đang bắt đầu hình thành ở thế giới Ả Rập là kết quả của quá trình phát triển chứ không phải vì nó đã thất bại trong quá trình phát triển. Sự mất cân bằng giữa phát triển kinh tế xã hội và dân chủ hóa là điều mà Báo cáo Phát triển Con người năm 2010 gọi là "sự thâm hụt dân chủ" ở thế giới Ả Rập. Lập luận này lặp lại giả thuyết do nhà xã hội học người Mỹ Seymour Martin Lipset đưa ra hơn 50 năm trước rằng nhu cầu dân chủ là kết quả của các quá trình hiện đại hóa và phát triển rộng lớn hơn. Về lâu dài, rất khó để những xã hội có mức sống cao có thể chịu đựng được cuộc sống dưới chế độ chuyên quyền.

Nhưng khi xem xét giả thuyết của Lipset, điều quan trọng là phải suy nghĩ cẩn thận về ý nghĩa của phát triển. Phần lớn các học bổng về phát triển đã áp dụng quan điểm một cách thiếu phê phán rằng phát triển cũng giống như tăng trưởng thu nhập bình quân đầu người. Từ góc độ này, “lời giải thích về dân chủ là do sự phát triển” sẽ không có ý nghĩa đối với thế giới Ả Rập vì Trung Đông không phải là khu vực có mức tăng trưởng cao xét về thu nhập bình quân đầu người.

Tuy nhiên, thế giới Ả Rập đã trải qua những cải thiện rất nhanh chóng về các chỉ số y tế và giáo dục, đó là lý do tại sao thước đo phát triển rộng hơn (như Chỉ số Phát triển Con người) lại coi chúng là những câu chuyện thành công. Ví dụ, tuổi thọ ở Bắc Phi đã tăng từ 51 lên 71 tuổi trong khoảng thời gian từ 1970 đến 2010. Ở những quốc gia có xuất phát điểm tương tự, tuổi thọ chỉ tăng thêm 8 năm. Tỷ lệ trẻ em đến trường tăng từ 37 lên 70% (33 điểm phần trăm) trong khi ở các quốc gia có điểm xuất phát tương tự, tỷ lệ này tăng 23 điểm phần trăm. Vì những lý do này, các cuộc cách mạng Jasmine khó có thể mở rộng sang các chế độ độc tài ở châu Phi cận Sahara, nơi tốc độ cải thiện về y tế và giáo dục chậm hơn nhiều. Hơn nữa, sự phân hóa sắc tộc ở SSA khiến việc tổ chức các cuộc biểu tình thống nhất của quần chúng chống lại chế độ chuyên quyền trở nên khó khăn hơn nhiều.

Việc tiếp cận y tế và giáo dục được cho là thước đo tốt hơn nhiều về sự phát triển cần thiết cho sự xuất hiện của nền dân chủ. Sức khỏe và giáo dục thường là những điều kiện tiên quyết cần thiết để tham gia có ý nghĩa vào đời sống công cộng. Đó cũng là trường hợp mà sự tiến bộ về y tế và giáo dục thường xảy ra thông qua việc mở rộng các dịch vụ cho các nhóm thiệt thòi và bị tước quyền công dân. Nói một cách đơn giản, một khi phần lớn dân số có thể tiếp cận giáo dục, thì rất khó để một nhóm ưu tú tiếp tục biện minh cho việc loại trừ các nguồn lực và đặc quyền đối với dân chúng nói chung.

Phần lớn thế giới Ả Rập đã đạt đến mức độ phát triển không phù hợp với hệ thống chính trị của nước này. Khi công dân ở các nước Trung Đông trở nên giàu có hơn, khỏe mạnh hơn và có học thức cao hơn, họ trở nên ít sẵn sàng chấp nhận việc bị cai trị bởi giới tinh hoa săn mồi. Cách giải thích này xác nhận rộng rãi những gì chúng ta đang chứng kiến ​​trên đường phố Trung Đông. Những cuộc biểu tình này là biểu hiện của một phong trào ủng hộ dân chủ thường được lãnh đạo bởi những thanh niên có trình độ đại học, những người thuộc tầng lớp trung lưu mới nổi không còn sẵn sàng sống dưới chế độ chuyên chế bán phong kiến. Mặc dù các hệ thống chính trị hình thành từ những quá trình chuyển đổi chế độ này sẽ cần thời gian để củng cố, nhưng có rất ít khả năng các nước này sẽ quay trở lại chế độ cai trị độc tài.

Những kết luận này được xác nhận bởi dữ liệu hiện có. Theo Báo cáo Phát triển Con người, trong số 83 quốc gia đã đạt được mức phát triển con người ít nhất ở mức cao, chỉ có 19 quốc gia (chưa đến 1/4) là phi dân chủ. Trong số các quốc gia này, hơn một nửa là ở Trung Đông - trong số đó có Libya, Bahrain, Algeria và Tunisia [2]. Điều không điển hình ở thế giới Ả Rập cho đến nay là nó nhìn chung rất độc tài do có trình độ phát triển cao. Vì vậy, các cuộc cách mạng Jasmine ngày nay là kết quả của "nghịch lý Ả Rập" về sự thành công trong phát triển mà không cần đến quá trình dân chủ hóa sau đó.

Sự xuất hiện của các phong trào ủng hộ dân chủ ở Bắc Phi cũng thúc giục chúng ta phải xem xét lại một cách cẩn thận cách chúng ta suy nghĩ và đo lường quản trị. Các quốc gia ở Trung Đông này có cơ cấu quản trị không đồng bộ với sự phát triển kinh tế xã hội của họ, gây ra sự thay đổi lớn trong các phong trào chính trị. Nhưng thường trong các cuộc thảo luận công khai và chính trị, khái niệm và thước đo quản trị bị nhầm lẫn với thước đo chất lượng cuộc sống. Ví dụ, Chỉ số Quản trị Châu Phi của Ibrahim năm 2010 đã xếp Tunisia và Ai Cập ở vị trí khá cao - lần lượt là thứ tám và thứ chín - nhưng điều này là do sự phát triển con người thực sự là một thành phần của chỉ số. Sau khi phân tách thước đo, chúng tôi thấy rằng các quốc gia này hoạt động rất kém về các khía cạnh pháp quyền, trách nhiệm giải trình và tham nhũng, sự tham gia và nhân quyền.

Việc tìm ra lời giải thích đúng đắn cho quá trình chuyển đổi sang dân chủ của người Ả Rập là vô cùng quan trọng để đảm bảo sự ổn định trong tương lai của khu vực. Nếu người ta cho rằng hệ thống chính trị Ả Rập đang gặp khủng hoảng vì các mô hình phát triển của họ thất bại, thì người ta có thể sẽ ủng hộ sự thay đổi toàn diện trong các mô hình này. Mặc dù tất nhiên có nhiều lý do chính đáng để xem xét những thay đổi đáng kể trong cách thức xây dựng các chính sách phát triển và kinh tế ở các quốc gia này, nhưng chúng ta nên nhớ rằng nhìn chung các chính sách của họ đã thành công trong việc cải thiện sức khỏe và giáo dục cho người dân và trong một số trường hợp trong việc tạo ra tăng trưởng kinh tế bền vững. Việc lấy đi những thành tựu này sẽ là mối đe dọa lớn nhất đối với triển vọng của nền dân chủ Ả Rập.

Chú thích cuối trang:

[1] Trong bài viết này, các thuật ngữ "các quốc gia Ả Rập" và "Trung Đông" được sử dụng thay thế cho nhau, để ám chỉ rộng rãi đến khu vực Trung Đông và Bắc Phi. Khu vực này bao gồm một số quốc gia không phải là người Ả Rập, chẳng hạn như Maroc và Iran, đồng thời loại trừ các quốc gia Ả Rập ở khu vực Châu Phi cận Sahara.

[2] Trong số còn lại, sáu nước ở Đông Âu, nơi trình độ học vấn cao là di sản của hệ thống Xô Viết.

https://www.brookings.edu/articles/the-arab-democracy-paradox/

***

The Arab Democracy Paradox

The unprecedented spread of pro-democracy protests across the Arab world in the past few weeks has taken almost everyone by surprise. As the protests have spread, pundits around the world are scrambling to make sense of them. Roughly speaking, the explanations for the protests can be summarized by discontent around three basic issues: a lack of accountability, a lack of democracy and a lack of jobs.

At one level, none of these explanations are satisfactory. The Middle East is not the only region of the world with authoritarian and unaccountable governments. It is certainly not the only place with a large population of young people who are having difficulties finding jobs. The fact that these grievances were serious enough to lead citizens to revolt against their leaders is only obvious on hindsight. Hardly anyone would have predicted these uprisings a year ago.

But if we take a deeper look, we find even more holes in these explanations. Many of the Arab countries that are now experiencing rebellions should not be considered development failures; in many ways, they are actually development successes. In last year’s UN Human Development Report’s assessment of progress, Arab countries do remarkably well. Five Middle Eastern countries are in the top 10 in terms of improvements in the Human Development Index. They include Tunisia, Algeria and Morocco, and Egypt is not far behind [1]. The advances in this region are mainly due to significant improvements in health and education. Even Libya and Iran do well in this long-term assessment despite very low or even negative growth because they saw very rapid advances in life expectancy and school enrollments.

What is striking about the countries of the Middle East is how much they have changed in comparison to other countries that were similar to them 40 years ago. In 1970, Tunisia had lower life expectancy than Congo and Morocco had fewer children in school than Malawi. In fact, it is only over the past four decades that North Africa has become distinctly more developed than the rest of Africa.

Therefore, the democratization movement that is beginning to take shape in the Arab world is a result of development progress and not because it has failed at development. This imbalance between socioeconomic development and democratization is what the 2010 Human Development Report has referred to as the “democratic deficit” in the Arab world. This argument retakes the hypothesis put forward by American sociologist Seymour Martin Lipset more than 50 years ago that the demand for democracy is a result of broader processes of modernization and development. In the long run, it is very difficult for societies that have attained high living standards to tolerate living under autocratic regimes.

But in considering Lipset’s hypothesis, it is important to think carefully about what is meant by development. Much of the scholarship on development has uncritically adopted the view that development is the same as growth in per capita income. From this perspective, the “development causes democracy explanation” would not make sense for the Arab world because the Middle East is not a high growth region in terms of per capita income.

However, the Arab world has experienced very rapid improvements in health and education indicators, which is why a broader measure of development (like the Human Development Index) classifies them as success stories. Life expectancy in North Africa, for example, grew from 51 to 71 years between 1970 and 2010. In countries with similar starting points, life expectancy only grew by 8 years. The share of children in school expanded from 37 to 70 percent (33 percentage points) while in countries with similar starting points it grew by 23 percentage points. For these reasons, the Jasmine revolutions are unlikely to extend to authoritarian regimes in Sub-Saharan Africa, where the pace of improvements in health and education has been much slower. Furthermore, ethnic fractionalization in SSA makes it much more difficult to organize unified mass protests against autocratic regimes.

Access to health and education is arguably a much better measure of the development that is needed for the emergence of democracy. Health and education are often necessary preconditions for meaningful participation in public life. It is also the case that progress in health and education often occurs through the extension of services to disadvantaged and disenfranchised groups. Simply put, once education becomes accessible to a large fraction of the population, it is very hard for an elite group to continue to justify to the exclusion of resources and privileges to the general population.

Much of the Arab world has reached a level of development that is inconsistent with its political system. As citizens in Middle Eastern countries became richer, healthier and more educated, they became much less willing to tolerate being ruled by predatory elites. This interpretation broadly confirms what we are witnessing in the streets of the Middle East. These protests are an the expression of a pro-democracy movement that is often being led by university-educated youth who form part of an emerging middle class that is no longer willing to live under semi-feudal autocrats. While the political systems that emerge from these regime transitions will take time to consolidate, there is little chance that these countries will veer back toward authoritarian rule.

These conclusions are confirmed by existing data. According to the Human Development Report , of the 83 countries that have attained at least a high level of human development only 19 (less than a fourth) are non-democracies. Of these countries, more than half are in the Middle East – among them are Libya, Bahrain, Algeria and Tunisia [2]. What was atypical about the Arab world up until now is that it was generally remarkably authoritarian, given its high level of development. Thus, the current day Jasmine revolutions are the result of this “Arab paradox” of development success without subsequent democratization.

The emergence of pro-democracy movements in North Africa prompts us to also carefully reconsider how we think about and measure governance. These countries in the Middle East have governance structures that have fallen out of sync with their socioeconomic development, causing a sea change in political movements. But often in public and policy discourse the concept and measurement of governance is confused with the measurement of quality of life. For example, the 2010 Ibrahim Index of African Governance placed Tunisia and Egypt in reasonably high positions – eighth andninth respectively – but this was because human development was actually a component of the index. Once we disaggregate the measure, we find that these countries do very poorly in the dimensions of rule of law, accountability and corruption, participation and human rights.

Getting the explanation for the Arab transition to democracy right is extremely important to ensuring the future stability if the region. If one thinks that Arab political systems are in crisis because their development models failed, then one is likely to advocate for wholesale change in these models. While there are of course many legitimate reasons to consider significant changes to the way in which development and economic policies are framed in these countries, we should bear in mind that by and large their policies were successful in improving the health and education of their population and in some cases in generating sustained economic growth. Taking away these achievements would be the greatest threat to the prospects for Arab democracy.

Footnote:

[1] In this article, the terms “Arab states” and “Middle East” are used interchangeably, to refer broadly to the Middle East and North Africa region. This region includes some states that are not ethnically Arab, such as Morocco and Iran, and excludes Arab states in the Sub-Saharan Africa region.

[2] Of the rest, six are in Eastern Europe, where high levels of education are a legacy of the Soviet system.