049 - Trên bờ vực: Tại sao quan hệ liên Triều lại xuống mức thấp mới

Andrew Yeo

Nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un quan sát vụ phóng tên lửa đạn đạo xuyên lục địa Hwasong-18 trong thời gian mà Triều Tiên nói là một cuộc tập trận tại một địa điểm không xác định vào ngày 18 tháng 12 năm 2023 trong bức ảnh này do Thông tấn xã Trung ương Triều Tiên công bố. (KCNA qua REUTERS)

Một số sự kiện đáng lo ngại đã xảy ra trên Bán đảo Triều Tiên trong những tuần gần đây, phản ánh sự rạn nứt trong quan hệ liên Triều và làm dấy lên mối lo ngại về xung đột.

Quan hệ liên Triều đã đi xuống theo chiều hướng xoắn ốc kể từ năm 2020 khi Triều Tiên cho nổ tung văn phòng liên lạc chung với Hàn Quốc tại Khu liên hợp công nghiệp Kaesong. Tuy nhiên, những hành động mà Triều Tiên thực hiện trong vài tháng qua, bao gồm phóng vệ tinh quân sự, thử tên lửa đạn đạo xuyên lục địa (ICBM), bắn pháo dọc Đường giới hạn phía Bắc (NLL), thử nghiệm một máy bay không người lái hạt nhân dưới nước khác và từ chối cam kết về việc thống nhất với Hàn Quốc, chỉ ra nhiều hành động khiêu khích hơn vào năm 2024, đặc biệt là khi Hàn Quốc và Hoa Kỳ chuẩn bị bầu cử. Seoul và Washington phải đáp trả những mối đe dọa leo thang nhưng làm như vậy mà không gây ra một cuộc khủng hoảng khác sau các cuộc xung đột đang diễn ra ở Ukraine và Gaza-Israel.

Có lẽ hành động quan trọng nhất nhưng ít được hiểu rõ nhất trong những tuần gần đây là quyết định của nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un chấm dứt mục tiêu thống nhất với Hàn Quốc đã nêu từ lâu. Trong bài phát biểu trước Quốc hội Nhân dân Tối cao vào ngày 15 tháng 1, ông Kim kêu gọi sửa đổi hiến pháp để coi Hàn Quốc là “kẻ thù chính”. Triều Tiên sẽ không còn coi miền Nam là "đối tác của hòa giải và thống nhất". Những bình luận này lặp lại những nhận xét mà ông Kim đưa ra trong bài phát biểu cuối năm trước các quan chức đảng, trong đó ông đổ lỗi cho sự thông đồng của Hàn Quốc với các lực lượng nước ngoài và lập trường thù địch của nước này đối với Bình Nhưỡng là lý do khiến nước này từ bỏ tiến trình thống nhất.

Kể từ khi bán đảo Triều Tiên chia cắt, quan hệ liên Triều hầu như trở nên thù địch. Hai miền Triều Tiên định kỳ theo đuổi hợp tác nhằm thúc đẩy hòa giải và thống nhất (mặc dù theo điều kiện riêng của mỗi bên) và gần đây đã thực hiện điều này vào năm 2018-2019. Tuy nhiên, sự đảo ngược của ông Kim có nghĩa là chế độ này sẽ coi Hàn Quốc là “quốc gia thù địch số một” của mình.

Chế độ này đã bắt đầu xóa sạch tất cả các tài liệu tham khảo về “thống nhất hòa bình” và “đại đoàn kết dân tộc” khỏi các phương tiện truyền thông, tượng đài và các cơ quan công cộng khác của Triều Tiên. Ngoài chủ nghĩa biểu tượng, nỗ lực của Kim nhằm phá bỏ câu chuyện thống nhất do cha và ông nội ban hành cho phép ông tái định nghĩa Hàn Quốc là một quốc gia “nước ngoài”. Những bước đi như vậy giúp hợp pháp hóa hơn nữa một cuộc tấn công chống lại Hàn Quốc trong tương lai.

Căng thẳng quân sự gia tăng

Dù số vụ thử tên lửa đạn đạo của Triều Tiên trong năm 2023 không vượt quá con số kỷ lục nước này thực hiện vào năm 2022, Bình Nhưỡng vẫn thử 5 tên lửa đạn đạo liên lục địa cùng hàng chục tên lửa tầm ngắn và tầm trung khác. Những tiến bộ của chế độ về năng lực không gian và mạng cũng như mối quan hệ ngày càng sâu sắc với Moscow cũng khiến các nhà lãnh đạo Hàn Quốc lo lắng. Theo tình báo Hàn Quốc, sau hai lần thất bại trước đó vào năm 2023, Triều Tiên đã phóng thành công một vệ tinh trinh sát quân sự lên quỹ đạo vào ngày 21/11, với sự hỗ trợ có thể từ Nga.

Hành động của Triều Tiên đã khiến Seoul đình chỉ một phần Thỏa thuận quân sự toàn diện (CMA) năm 2018 với Bình Nhưỡng. CMA xuất hiện trong kỷ nguyên có sự tham gia cấp cao liên Triều nhằm giảm căng thẳng quân sự gần biên giới bằng cách hạn chế hoạt động giám sát, di chuyển quân sự và các cuộc tập trận bắn đạn thật dọc biên giới Bắc-Nam. Mặc dù Triều Tiên bị cáo buộc đã vi phạm CMA trong hơn 3.000 sự cố trong 5 năm, Bình Nhưỡng cũng tuyên bố từ bỏ CMA và đe dọa "triển khai lực lượng vũ trang mạnh hơn và khí tài quân sự kiểu mới".

Sau đó, vào ngày 5 tháng 1, Triều Tiên đã bắn hàng trăm quả đạn pháo từ bờ biển phía tây về phía Đường giới hạn phía Bắc (NLL) – ranh giới trên biển trên thực tế giữa hai miền Triều Tiên. Người dân Hàn Quốc trên các hòn đảo gần đó tìm nơi trú ẩn, gợi lên ký ức về vụ pháo kích của Triều Tiên vào đảo Yeonpyeong năm 2010 khiến hai binh sĩ Hàn Quốc thiệt mạng. Quân đội Hàn Quốc đáp trả bằng cách bắn hơn 400 quả đạn pháo ngay phía nam NLL.

Các nhà lãnh đạo của hai miền Triều Tiên kể từ đó đã tham gia vào một cuộc khẩu chiến và hành động ăn miếng trả miếng. Đi tham quan một nhà máy sản xuất đạn dược ngày 10/1, ông Kim tuyên bố Triều Tiên sẽ không ngần ngại "tiêu diệt triệt để" miền Nam nếu bị khiêu khích. Trong khi đó, Tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk Yeol thề sẽ trừng phạt Triều Tiên "nhiều lần" nếu nước này tấn công Hàn Quốc.

HIỆU ỨNG LAN TỎA

Căng thẳng leo thang trên Bán đảo Triều Tiên không chỉ ảnh hưởng đến quan hệ liên Triều. Trong năm qua, Hoa Kỳ, Hàn Quốc và Nhật Bản đã tăng cường hợp tác ba bên để đối phó với các mối đe dọa tên lửa, hạt nhân và mạng của Triều Tiên. Trong khi đó, Triều Tiên đã cung cấp cho Nga tên lửa đạn đạo tầm ngắn để đổi lấy sự hỗ trợ về kinh tế, khoa học, nhân đạo và quân sự từ Nga. Hoạt động vận chuyển đường sắt và tàu bè qua biên giới Nga-Triều ngày càng làm dấy lên nghi ngờ về sự gia tăng chuyển giao vũ khí từ Bình Nhưỡng sang Moscow.

Các quan chức Nhà Trắng mô tả mức độ hợp tác quân sự Nga-Triều là "chưa từng có" và cảnh báo nó có thể "thay đổi mạnh mẽ" bản chất của mối đe dọa trong khu vực. Nhấn mạnh những mối quan hệ này, Ngoại trưởng Triều Tiên Choe Son Hui đã đến thăm Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov và Tổng thống Vladimir Putin tại Moscow vào tuần trước, chuẩn bị cho chuyến thăm Triều Tiên của ông Putin trong tương lai gần.

Khả năng hình thành một trục Bắc Triều Tiên-Nga-Trung Quốc ngày càng phát triển chỉ khiến ông Kim trở nên táo bạo hơn và củng cố vị thế địa chiến lược của Triều Tiên. Trong khi đó, một số người Hàn Quốc lo ngại rằng việc tăng cường hợp tác Mỹ-Nhật-Hàn có thể dẫn đến một cuộc chạy đua vũ trang ngày càng gia tăng ở Đông Bắc Á. Tuần trước, Mỹ, Nhật Bản và Hàn Quốc đã tiến hành cuộc tập trận hải quân ba bên lớn nhất từ ​​trước đến nay ở Hoàng Hải, nhưng điều đó không ngăn được Triều Tiên thực hiện thêm các hành động khiêu khích. Phản ứng trước cái mà chế độ này gọi là “các cuộc diễn tập quân sự thù địch của hải quân Hoa Kỳ”. và các đồng minh của họ”, Triều Tiên khẳng định rằng họ đã thử nghiệm một máy bay không người lái có khả năng mang đầu đạn hạt nhân dưới nước.

Ý NGHĨA CHO NĂM 2024

Ba yếu tố có thể giải thích cho sự thay đổi của Triều Tiên trong quan hệ liên Triều và sự hung hăng gia tăng trong những tuần đầu năm 2024:

1. Kim tin rằng việc thống nhất đất nước giờ đây là vô ích khi chính phủ Yoon sát cánh cùng Hoa Kỳ và áp dụng đường lối cứng rắn hơn đối với Triều Tiên. Trong khi ông Kim có thể sử dụng mối quan hệ liên Triều với chính phủ tiền nhiệm của Moon Jae-in để tiếp cận Washington thì nhà lãnh đạo Triều Tiên hiện đang tìm cách gạt Seoul ra ngoài lề. Việc Yoon bổ nhiệm những nhà lãnh đạo diều hâu hơn tại Bộ Quốc phòng và Bộ Thống nhất vào nửa cuối năm 2023 cũng có thể được Kim hiểu là một mối đe dọa đối với chế độ. Ví dụ, việc Bộ trưởng Bộ Thống nhất Kim Yung Ho kiên quyết ủng hộ nhân quyền của Triều Tiên và những tuyên bố về việc thay đổi chế độ trước khi ông được bổ nhiệm có thể khiến Kim Jong Un tức giận, càng khiến nhà lãnh đạo Triều Tiên coi hai miền Triều Tiên là không tương thích.

2. Quan hệ Mỹ-Hàn được tăng cường và định hướng hợp tác ba bên Mỹ-Nhật-Hàn đã thúc đẩy Triều Tiên nâng cao năng lực của mình và định hướng lại chính sách ngoại giao để ưu tiên quan hệ với Nga và Trung Quốc. Triều Tiên có vẻ tự tin hơn một năm trước, bất chấp những vấn đề kinh tế nghiêm trọng.

3. Kim có thể đang tìm cách gây ảnh hưởng đến kết quả bầu cử ở Hàn Quốc và Hoa Kỳ vào tháng 4 và tháng 11. Bằng cách nêu bật sự bất lực của chính phủ Yoon và Biden trong việc kiềm chế mối đe dọa hạt nhân của Triều Tiên, ông Kim có thể hy vọng sẽ tăng cường hỗ trợ cho các đảng phái và ứng cử viên được coi là có lợi hơn cho các mục tiêu dài hạn của chế độ. Những người cấp tiến ở Hàn Quốc thường tìm kiếm sự hòa giải và gắn kết với Triều Tiên, trái ngược với quan điểm cứng rắn hơn của các đảng bảo thủ. Về Hoa Kỳ bầu cử, ông Kim sẽ thích một ứng cử viên sẵn sàng chấp nhận vũ khí hạt nhân của Triều Tiên hơn. Dựa trên nguồn tin từ báo cáo gần đây của Politico, cựu Tổng thống Donald Trump có thể phù hợp với dự luật này. Ông Kim cũng hoan nghênh sự gián đoạn tiềm tàng của Hoa Kỳ. các liên minh dưới thời tổng thống Trump, bao gồm cả liên minh Mỹ-Hàn đã suy yếu.

Một Triều Tiên hiếu chiến hơn sẽ chiếm thêm băng thông ở Washington và Seoul trong năm bầu cử quan trọng đối với cả hai nước. Cả hai bên sẽ cần tiếp tục phối hợp các chính sách của mình để giảm bớt những hiểu lầm và tránh đánh giá sai ý định của Triều Tiên. Mặc dù Mỹ vẫn bận tâm đến xung đột ở Trung Đông và Ukraine, nhưng nước này sẽ cần tiếp tục tăng cường các biện pháp phòng thủ và răn đe với Hàn Quốc và Nhật Bản, đồng thời có thể dựa vào Trung Quốc để ngăn chặn Triều Tiên phá hoại nền hòa bình mong manh ở Đông Bắc Á.

Andrew Yeo Senior Fellow - Chính sách đối ngoại, Trung tâm nghiên cứu chính sách Đông Á, Chủ tịch Quỹ SK-Korea tại Nghiên cứu Hàn Quốc

https://www.brookings.edu/articles/on-the-brink-why-inter-korean-relations-have-reached-a-new-low/

***

On the brink: Why inter-Korean relations have reached a new low

North Korean leader Kim Jong Un views the launch of a Hwasong-18 intercontinental ballistic missile during what North Korea says is a drill at an unknown location December 18, 2023 in this picture released by the Korean Central News Agency. (KCNA via REUTERS)

Several troubling events have transpired on the Korean Peninsula in recent weeks, reflecting a breakdown in inter-Korean relations and raising the specter of conflict.

Inter-Korean relations had already been spiraling downward since 2020 when North Korea blew up a joint liaison office with South Korea at the Kaesong Industrial Complex. However, actions taken by North Korea over the past few months, including a military satellite launch, an intercontinental ballistic missile (ICBM) test, artillery fire along the Northern Limit Line (NLL), the testing of another underwater nuclear drone, and the disavowal of reunification with South Korea, point to more provocations in 2024, especially as South Korea and the United States prepare for elections. Seoul and Washington must respond to escalated threats but do so without triggering yet another crisis on the heels of the ongoing conflicts in Ukraine and in Gaza-Israel.

ENDING REUNIFICATION AS A STATED GOAL

Perhaps the most significant but least understood action in recent weeks is North Korean leader Kim Jong Un’s decision to end his country’s long-stated goal of reunification with South Korea. In a speech to the Supreme People’s Assembly on January 15, Kim calledfor constitutional revisions to refer to South Korea as the “principal enemy.” North Korea would no longer treat the South as a “partner of reconciliation and reunification.” The comments echoed remarks Kim made at an end-of-year speech to party officials in which he blamed South Korea’s collusion with foreign forces and its hostile position toward Pyongyang as reasons for giving up on reunification.

Since the division of the Korean Peninsula, inter-Korean relations have been mostly hostile. The two Koreas periodically pursued cooperation to promote reconciliation and reunification (albeit on each Korea’s own terms), and did so as recently as 2018-19. However, Kim’s reversal means that the regime will treat South Korea as its “number one hostile country.”

The regime has already begun scrubbing all referencesto “peaceful reunification” and “great national unity” from North Korean media, monuments, and other public outlets. Beyond the symbolism, Kim’s attempt to dismantle the unification narrative promulgated by his father and grandfather allows him to redefine South Korea as a “foreign” state. Such steps help further legitimize a future attack against South Korea.

INCREASED MILITARY TENSION

Although the number of North Korean ballistic missile tests in 2023 did not exceed the record-breaking number the country conducted in 2022, Pyongyang still tested five ICBMs along with dozens of other short- and intermediate-range missiles. The regime’s advances in space and cyber capabilities and deepening ties with Moscow have also worried South Korean leaders. After two earlier failed attempts in 2023, North Korea successfully launched a military reconnaissance satellite into orbit on November 21, with likely assistancefrom Russia, according to South Korean intelligence.

North Korea’s actions led Seoul to partially suspend the 2018 Comprehensive Military Agreement (CMA) with Pyongyang. The CMA emerged during an era of high-level inter-Korean engagement to reduce military tensions near the border by restricting surveillance, military movement, and live-fire exercises along the North-South border. Although North Korea allegedly breached the CMA in over 3,000 incidents in five years, Pyongyang also declared its abandonment of the CMA and threatened to “deploy more powerful armed forces and new-type military hardware.”

Then on January 5, North Korea fired hundreds of artillery shellsfrom its western coast toward the Northern Limit Line (NLL) — the de facto maritime boundary between the two Koreas. South Korean civilians on nearby islands sought shelter, evoking memories of North Korea’s shelling of Yeonpyeong Island in 2010 which killed two South Korean soldiers. The South Korean military responded by firing over 400 rounds of artillery just south of the NLL.

The leaders of the two Koreas have since been engaged in a war of words and tit-for-tat actions. Touring a munitions factory on January 10, Kim stated that North Korea would not hesitate to “thoroughly annihilate” the South if provoked. Meanwhile, South Korean President Yoon Suk Yeol vowed to punish North Korea “multiple times over” should it attack South Korea.

SPILLOVER EFFECTS

Escalating tensions on the Korean Peninsula are not isolated to inter-Korean relations. Over the past year, the United States, South Korea, and Japan have boosted trilateral cooperation in response to North Korean missile, nuclear, and cyber threats. Meanwhile, North Korea has supplied Russia with short-range ballistic missiles in return for economic, scientific, humanitarian, and military assistance from Russia. Increased rail and shipmovements across the Russia-North Korea border have raised suspicion of an uptick in arms transfers from Pyongyang to Moscow.

White House officials have described the level of Russia-North Korea military cooperation as “unprecedented” and warned it could “drastically” change the nature of the threat in the region. Underscoring these relations, North Korean Foreign Minister Choe Son Hui visitedRussian Foreign Minister Sergey Lavrov and President Vladimir Putin in Moscow last week, setting up Putin’s likely visit to North Korea in the near future.

The possibility of a growing North Korea-Russia-China axis only emboldens Kim and bolsters North Korea’s geostrategic position. Meanwhile, some South Koreans worry that strengthened U.S.-Japan-South Korea cooperation may result in a spiraling arms race in Northeast Asia. Last week, the United States, Japan, and South Korea conducted their largest trilateral naval drill to date in the Yellow Sea, but it did little to prevent North Korea from making further provocations. Responding to what the regime called “hostile military maneuvers of the navies of the U.S. and its allies,” North Korea asserted that it had tested an underwater nuclear-capable drone.

IMPLICATIONS FOR 2024

Three factors may explain North Korea’s shift on inter-Korean relations and increased aggression in the first weeks of 2024:

1. Kim believes reunification is now futile with the Yoon government moving in lockstep with the United States and adopting a harder line towards North Korea. Whereas Kim was able to use inter-Korean engagement with the previous Moon Jae-in government to reach out to Washington, the North Korean leader now seeks to marginalize Seoul. Yoon’s appointment of more hawkish leaders at the Ministry of Defense and Ministry of Unification in the second half of 2023 may also have been interpreted by Kim as a threat to the regime. For instance, Minister of Unification Kim Yung Ho’s staunch support for North Korean human rights and statements about regime change prior to his appointment may have angered Kim Jong Un, further prompting the North Korean leader to see the two Koreas as incompatible.

2. Strengthened U.S.-South Korea relations and the directionof U.S.-Japan-South Korea trilateral cooperation have pushed North Korea to increase its own capabilities and reorient its diplomacyto prioritize relations with Russia and China. North Korea appears more, not less, confident than a year ago, despite serious economic problems.

3. Kim may be seeking to influence election outcomes in South Korea and the United States in April and November, respectively. By spotlighting the Yoon and Biden governments’ inability to rein in North Korea’s nuclear threat, Kim may be hoping to boost support for parties and candidates seen as more favorable to the regime’s long-term goals. South Korean progressives generally seek reconciliation and engagement with North Korea in contrast to the conservative parties’ more hardline positions. Regarding U.S. elections, Kim would prefer a candidate more willing to accept North Korean nuclear weapons. Based on sources from a recent Politico report, former President Donald Trump could fit this bill. Kim would also welcome the potential disruption of U.S. alliances under a Trump presidency, including a weakened U.S.-South Korea alliance.

A more belligerent North Korea will take up additional bandwidth in Washington and Seoul in an important election year for both countries. Both sides will need to continue coordinating their policies to reduce misperceptions and avoid misjudging North Korean intentions. Although the United States remains preoccupied with conflict in the Middle East and Ukraine, it will need to continue strengthening defense and deterrence measures with South Korea and Japan and possibly lean on China to prevent North Korea from upsetting a fragile peace in Northeast Asia.

Andrew Yeo Senior Fellow - Foreign Policy, Center for East Asia Policy Studies, SK-Korea Foundation Chair in Korea Studies