2441 - Một lệnh ngừng bắn nhanh chóng ở Ukraine có thể khiến Donald Trump rơi vào bẫy của Nga

Orysia Lutsevych OBE

Một lệnh ngừng bắn khiến Ukraine không được bảo vệ sẽ chỉ tạo ra sự tạm dừng trước một cuộc chiến tranh rộng lớn hơn. Washington và Kyiv phải đồng ý về các đảm bảo an ninh khả thi trước khi bất kỳ cuộc đàm phán nào với Putin bắt đầu.

Lời khoe khoang trong chiến dịch tranh cử của Tổng thống đắc cử Donald Trump rằng ông có thể kết thúc chiến tranh ở Ukraine trong vòng 24 giờ đã làm tăng kỳ vọng về một lệnh ngừng bắn sắp xảy ra. Nhưng nếu không có các đảm bảo an ninh đáng tin cậy của phương Tây được thỏa thuận trước, lệnh ngừng bắn sẽ là khúc dạo đầu cho một thảm họa lớn hơn.

Những người ủng hộ cho rằng lời đe dọa của Trump về việc dừng hoặc giảm viện trợ quân sự cho Kyiv, đồng thời cảnh báo Nga rằng ông có thể cung cấp cho Ukraine tất cả những gì nước này cần trên chiến trường, sẽ đưa cả hai bên vào bàn đàm phán. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy đã nhắc lại trong một cuộc phỏng vấn gần đây rằng Putin sợ Trump và hòa bình có thể đạt được thông qua sức mạnh.

Sự ủng hộ chấm dứt chiến tranh

Trong số những người Ukraine, sự ủng hộ chấm dứt chiến tranh đang gia tăng. Tỷ lệ sẵn sàng nhượng bộ lãnh thổ để đổi lấy hòa bình đã tăng từ 10% năm 2022 lên 32%, mặc dù 58% vẫn phản đối đề xuất này. Vấn đề là tìm ra con đường khả thi để đạt được hòa bình công bằng và lâu dài.

Từ năm 2014, Ukraine đã đồng ý hơn 17 lệnh ngừng bắn với Nga, tất cả đều bị vi phạm.

Ở Ukraine, lòng tin vào chế độ Nga là không tồn tại. Moscow đã phá vỡ nhiều thỏa thuận bằng cách xâm lược Ukraine, trong đó có Bản ghi nhớ Budapest, cũng được Hoa Kỳ, Anh và Pháp đồng ký. Cái bóng của các Thỏa thuận Minsk gần đây hơn cũng lờ mờ hiện ra. Từ năm 2014, Ukraine đã đồng ý hơn 17 lệnh ngừng bắn với Nga, tất cả đều bị vi phạm. Quy trình Minsk đã được sử dụng để lật đổ Ukraine bằng các biện pháp chính trị: gây sức ép buộc Kyiv công nhận các vùng đất Donbas do Nga kích động và trao cho họ quyền phủ quyết đối với tương lai của Ukraine.

Nếu áp lực bên ngoài gia tăng đối với Zelenskyy và ông nhanh chóng đồng ý với một thỏa thuận ngừng bắn, thì những tác động sẽ rất sâu rộng. Để Ukraine trong tình trạng bấp bênh, không có hiệp ước quốc phòng hay thỏa thuận an ninh tập thể có ý nghĩa, sẽ cấu thành hành động tự sát chính trị đối với tổng thống. Zelenskyy sẽ phải đối mặt với phản ứng dữ dội từ xã hội Ukraine khi xét đến cái giá quá đắt mà ông phải trả trong cuộc chiến.

Người dân Ukraine biết rằng nếu lệnh ngừng bắn không có cơ chế thực thi khả thi và Ukraine đơn độc chống lại nước Nga quân phiệt, thì điều đó sẽ tạo ra một quả bom hẹn giờ cho tương lai của Ukraine và là sự tạm dừng trước một cuộc chiến mới và có thể lan rộng hơn. Đó là lý do tại sao các nhà trí thức Ukraine đang cầu xin phương Tây không khuất phục trước sự xoa dịu.

Sổ tay chiến thuật của Gruzia

Nếu Tổng thống Nga Vladimir Putin đồng ý ngừng bắn ngay bây giờ, thì đó sẽ là để mua thời gian điều chỉnh lại nền kinh tế và tái thiết quân đội của mình.

Lực lượng mặt đất của Nga đã mất hơn 700.000 quân, cả chết và bị thương mà thậm chí còn không giành được quyền kiểm soát hoàn toàn khu vực Donetsk. Họ cũng không đánh bật được lực lượng Ukraine khỏi Kursk. Nhưng không có dấu hiệu nào cho thấy Moscow sẽ hạ nhiệt căng thẳng khi Putin đưa nền kinh tế vào thế chiến tranh.

Putin sẽ cố gắng tuyên bố chiến thắng nếu tiền tuyến bị đóng băng gần như dọc theo các vị trí hiện tại. Quân đội của ông thực sự đã chiếm thêm 4000 km2 đất và giành được nguồn cung cấp nước cho Crimea. Điện Kremlin có thể tung tin sai lệch rằng một cuộc tấn công vào Ukraine là biện pháp phòng ngừa và đã thành công trong việc bảo vệ Nga khỏi một thảm họa lớn hơn.

Nhưng ông có thể chỉ đồng ý ngừng bắn nếu ông tự tin rằng mình có thể 'hoàn thành công việc' đưa phần còn lại của Ukraine vào tầm kiểm soát của mình. Ông có thể sẽ tìm cách làm như vậy bằng cách thao túng các cuộc bầu cử tiếp theo - như Nga đã làm ở Georgia sau khi lần đầu tiên xâm lược và chiếm đóng 20 phần trăm lãnh thổ của nước này vào năm 2008 và năm ngoái đã đánh cắp quá trình hội nhập EU của nước này thông qua một tiến trình chính trị.

Nếu thiết quân luật được dỡ bỏ ở Ukraine, các cuộc bầu cử có thể được tổ chức trong vòng sáu tháng. Mục tiêu của Moscow là đưa một ứng cử viên bù nhìn vào Kyiv, tràn ngập Ukraine bằng thông tin sai lệch về 'sự phản bội' của Zelenskyy, 'sự phản bội' của phương Tây và cách Ukraine 'bị lôi kéo vào cuộc chiến chống lại ý muốn của người dân'.

Những dấu hiệu của câu chuyện phản bội này đã xuất hiện rõ trong dư luận Ukraine, nơi có khoảng 80 phần trăm tin rằng Ukraine có thể thành công nếu phương Tây cung cấp đủ hỗ trợ quân sự và tiếp tục trừng phạt Nga.

Mối đe dọa đối với công cuộc tái thiết

Nếu Ukraine một lần nữa trở lại vùng xám, với khả năng chiến tranh tái diễn bất cứ lúc nào, điều đó có nghĩa là cái chết chắc chắn cho giấc mơ châu Âu và tư cách thành viên EU của nước này.

Đất nước này rất cần đầu tư để tái thiết nền kinh tế. Việc tái thiết sẽ tốn ít nhất 500 tỷ đô la. Nếu không có các thỏa thuận an ninh đáng tin cậy, điều này sẽ không xảy ra. Kể từ năm 2014, dân số của đất nước đã giảm mười triệu người xuống còn 36 triệu người. Putin đang đạt được mục tiêu giảm dân số của quốc gia lớn nhất châu Âu.

500 tỷ đô la được ước tính là chi phí tối thiểu cho công cuộc tái thiết ở Ukraine.

Một lệnh ngừng bắn theo các đường lối hiện tại cũng sẽ giúp Nga kiểm soát các tài sản quan trọng, ngăn chặn tiềm năng kinh tế của Ukraine. Từ năm 2022, Nga đã chiếm đóng nhà máy điện hạt nhân lớn nhất châu Âu ở Zaporizhzhia, cắt đứt mạng lưới năng lượng của Ukraine.

Khu vực phía đông công nghiệp hóa của đất nước này là một cường quốc kinh tế và có thể thúc đẩy tăng trưởng sau chiến tranh. Nếu, giả sử, Pokrovsk bị chiếm đóng, Ukraine sẽ mất nguồn than cốc lớn nhất châu Âu và phải đối mặt với sự sụp đổ của ngành công nghiệp luyện kim.

Khoáng sản quan trọng là một chiến trường khác. Ukraine sở hữu một phần ba tổng số mỏ lithium của châu Âu và hai mỏ hiện đang bị Nga chiếm đóng.

Ukraine cũng sản xuất 7 phần trăm sản lượng titan toàn cầu. Nhà máy Titan và Magiê Zaporizhzhia nằm rất gần tiền tuyến. Nga đã đưa khu vực này vào hiến pháp như một phần của Nga. Putin chắc chắn sẽ yêu cầu Ukraine rút quân khỏi khu vực này và các khu vực khác trước khi các cuộc đàm phán (hoặc thậm chí là lệnh ngừng bắn) bắt đầu.

Một lệnh ngừng bắn cũng sẽ tạo cơ hội cho Nga khôi phục lại sự thống trị của mình ở Biển Đen. Ukraine đã phá hủy 25 phần trăm Hạm đội Biển Đen của Nga và đẩy hầu hết các tàu của mình đến căn cứ Novorossiysk ở Biển Azov.

Tuyến đường thương mại hiện tại rất mong manh, nhưng nó cho phép xuất khẩu thép, quặng sắt và dầu hướng dương của Ukraine, cũng như ngũ cốc đến các quốc gia ở Châu Phi và Châu Á đang rất cần lương thực. Nếu cảng Odessa liên tục bị Nga đe dọa, điều này sẽ gây tổn hại đến triển vọng tồn tại về kinh tế của Ukraine và an ninh lương thực toàn cầu.

Sự chiếm đóng của Nga đã khiến Ukraine mất 32 phần trăm tài nguyên đất đai, phần lớn trong số đó sản xuất lúa mì, ngô, hướng dương và các loại ngũ cốc khác. Đất đen màu mỡ của Dnipro, Zaporizhzhia, Kherson và Donetsk hiện đang bị ô nhiễm, khai thác và hàng nghìn ha không được thu hoạch. Vụ thu hoạch ngũ cốc của Ukraine vào năm 2024 thấp hơn gần 40 phần trăm so với năm 2021.

Liên kết Hoa Kỳ-Ukraine-Châu Âu

Zelenskyy hiểu được mức độ nghiêm trọng của một thỏa thuận ngừng bắn không được bảo vệ. Trên thực tế, ông đã tuyên bố rằng các đảm bảo an ninh cho Kyiv để chấm dứt chiến tranh của Nga chỉ có hiệu lực nếu Hoa Kỳ cung cấp chúng. Do đó, những đảm bảo này phải được Hoa Kỳ, Châu Âu và Ukraine thống nhất chung trước khi các cuộc đàm phán trực tiếp với Putin bắt đầu.

Những thách thức trong việc liên kết lợi ích của Kyiv và Washington là rất lớn nhưng có thể vượt qua được. Kyiv và các đồng minh châu Âu trong NATO phải thuyết phục Trump rằng ngăn chặn Putin ở Ukraine là khoản đầu tư tốt nhất vào an ninh của Hoa Kỳ.

Châu Âu phải giúp bằng cách cam kết các năng lực đáng kể để răn đe thông thường trên lục địa. Và lệnh ngừng bắn phải được thực thi bằng quân đội trên bộ: Các thành viên châu Âu của NATO nên dẫn đầu nỗ lực này, với sự hỗ trợ dự phòng của Hoa Kỳ. Hoa Kỳ và Châu Âu không nên công nhận các yêu sách của Nga đối với lãnh thổ Ukraine và nên từ chối bất kỳ sự thay đổi nào đối với biên giới bằng vũ lực.

Nếu Trump áp đặt các đảm bảo không thuyết phục và nhượng bộ các yêu cầu của Putin, chủ quyền của Ukraine sẽ bị phá hoại nghiêm trọng - và Hoa Kỳ có thể sẽ sớm thấy mình phải đối mặt với một nhà độc tài táo bạo đang muốn có thêm chiến tranh. Những ngày tới sẽ cho thấy liệu lời kêu gọi của Zelenskyy có được coi trọng hay không, hay liệu Hoa Kỳ có rơi vào bẫy của Nga hay không.

https://www.chathamhouse.org/2025/01/rapid-ceasefire-ukraine-could-lead-donald-trump-russian-trap

***

A rapid ceasefire in Ukraine could lead Donald Trump into a Russian trap

A ceasefire that leaves Ukraine unprotected would only provide a pause before a wider war. Washington and Kyiv must agree viable security guarantees before any negotiations with Putin begin.

President-elect Donald Trump’s campaign boast that he could finish the war in Ukraine in 24 hours has increased expectations of an imminent ceasefire. But without credible Western security guarantees agreed beforehand, a ceasefire would be a prelude to a bigger disaster.

Proponents say that Trump’s threat to halt or decrease military assistance to Kyiv, while simultaneously warning Russia that he could give Ukraine all it needs on the battlefield, will bring both sides to the negotiating table. Ukrainian president Volodymyr Zelenskyy repeated in a recent interview that Putin is afraid of Trump, and that peace can be achieved through strength.

Support for ending the war

Among Ukrainians, support for ending the war is growing. The proportion willing to concede territory in exchange for peace has risen to 32 per cent from 10 per cent in 2022, though 58 per cent still reject the proposition. The problem is finding a viable pathway to a just and durable peace.

Since 2014, Ukraine has agreed to over 17 ceasefires with Russia, all of which were violated.

In Ukraine, trust in the Russian regime is non-existent. Moscow has broken multiple agreements by invading Ukraine, not least the Budapest Memorandum, also co-signed by the US, UK and France. The shadow of the more recent Minsk Agreements also looms large. Since 2014, Ukraine has agreed to over 17 ceasefires with Russia, all of which were violated. The Minsk Process was used to subvert Ukraine using political means: to pressure Kyiv to recognize Russia’s fomented Donbas enclaves and give them veto power over Ukraine’s future.

If external pressure mounts on Zelenskyy and he agrees to a ceasefire deal quickly, the implications would be far-reaching. Leaving Ukraine in limbo, with no defence treaty or meaningful collective security arrangement, will constitute political suicide for the president. Zelenskyy would face a strong backlash from Ukrainian society considering the high price it has paid in the war.

Ukrainians know that if the ceasefire has no viable mechanism of enforcement and Ukraine stands alone against the same militarist Russia, it would create a time-bomb for Ukraine’s future and a pause before a new and possibly wider war. That is why Ukrainian intellectuals are beseeching the West not to succumb to appeasement.

The Georgia playbook

If Russian President Vladimir Putin agreed to a ceasefire now, it would be to buy time to readjust his economy and reconstitute his military.

Russian ground forces have lost more than 700,000 troops either dead and wounded without even fully gaining control over the Donetsk region. Nor have they dislodged Ukrainian forces from Kursk. But there is no sign of de-escalation by Moscow as Putin puts the economy even further on a war footing.

Russian President Vladimir Putin on the stage of the Russia Calling! VTB Forum in front of a blue screen with the show's title.

Putin will try to claim victory if the frontlines are frozen roughly along current positions. His army indeed occupied an additional 4000 square kilometres of land and gained a water supply to Crimea. The Kremlin can spin disinformation that an attack on Ukraine was preventive and succeeded in protecting Russia from a bigger disaster.

But he is likely to agree to a ceasefire only if he is confident he can ‘finish the job’ of bringing the rest of Ukraine under his control. He would likely seek to do so by manipulating the ensuing elections – as Russia did in Georgia after first invading and occupying 20 per cent of its territory in 2008 and last year hijacking its EU integration through a political process.

If martial law is lifted in Ukraine, elections could be held within six months. Moscow’s aim would be to install a puppet candidate in Kyiv, flooding Ukraine with disinformation about Zelenskyy’s ‘treason’, Western ‘betrayal’, and how Ukraine ‘was drawn into the war against its people’s will’.

Hints of this betrayal narrative are already visible in Ukrainian public opinion, where around 80 per cent believe that Ukraine can succeed if only the West provides adequate military support and continues sanctions on Russia.

The threat to reconstruction

If Ukraine were to revert to a grey zone once again, with a war possibly restarting at any time, it would mean certain death for its European dream and EU membership.

The country desperately needs investment to rebuild its economy. Reconstruction will cost at least $500 billion. Without credible security arrangements, this will not come. Since 2014 the country’s population has dropped by ten million to 36 million people. Putin is achieving his goal to depopulate the largest country in Europe.

$500bn

is estimated the minimum cost of reconstruction in Ukraine.

A ceasefire along current lines would also leave Russia in control of key assets, thwarting Ukraine’s economic potential. Since 2022 Russia has occupied the largest nuclear power plant in Europe in Zaporizhzhia, cutting it off from Ukraine’s energy grid.

The country’s industrialized east was a powerhouse of its economy and could jump-start post-war growth. If, say, Pokrovsk is occupied, Ukraine will lose Europe’s largest source of coke and face a collapse of its metallurgy industry.

Critical minerals are another battleground. Ukraine possesses one-third of all European lithium deposits, and two mines are currently under Russian occupation.

Image — President-elect Donald Trump and Ukraine's President Volodymyr Zelenskyy at the Elysee Palace in Paris, France on December 07, 2024. (Photo by Mustafa Yalcin/Anadolu via Getty Images)

Ukraine also produced 7 per cent of global titanium output. The Zaporizhzhia Titanium and Magnesium Factory is dangerously close to the frontline. Russia has already included this region in its constitution as part of Russia. Putin will surely demand that Ukraine withdraw its troops from this and other regions before negotiations (or even a ceasefire) start.

A ceasefire would also provide an opportunity for Russia to restore its dominance in the Black Sea. Ukraine has destroyed 25 per cent of the Russian Black Sea Fleet and pushed most of its vessels to the Novorossiysk base in the Sea of Azov.

The current trade route is fragile, but it allows for the export of Ukrainian steel, iron ore and sunflower oil, and grain to countries in Africa and Asia in dire need of food. If the port of Odesa is under constant threat by Russia, it would damage prospects for both Ukraine’s economic survival and global food security.

Russia’s occupation has already led to the loss of 32 per cent of Ukraine’s land resources, most of which produce wheat, corn, sunflower and other grains. The fertile black earth of Dnipro, Zaporizhzhia, Kherson and Donetsk is now polluted, mined and thousands of hectares are unharvested. Ukraine’s grain harvest in 2024 was almost 40 per cent below 2021’s.

US–Ukraine–Europe alignment

Zelenskyy understands the gravity of an unprotected ceasefire deal. In fact, he has stated that security guarantees for Kyiv to end Russia’s war would be effective only if the US provided them. These, then, must be agreed jointly between the US, Europe and Ukraine before direct talks with Putin begin.

The challenges in aligning Kyiv and Washington’s interests are daunting but surmountable. Kyiv, and European allies in NATO must persuade Trump that stopping Putin in Ukraine is the best investment in American security.

Europe must help by committing substantial capabilities for conventional deterrence on the continent. And a ceasefire must be enforced by troops on the ground: NATO’s European members should lead this effort, with US backup support. The US and Europe should not recognize Russia’s claims to Ukrainian territory and should reject any change to borders by force.

Should Trump impose unconvincing guarantees and concede to Putin’s demands, Ukrainian sovereignty will be fatally undermined – and the US will likely soon find itself confronted by an emboldened autocrat in a mood for more war. The coming days will show whether Zelenskyy’s appeals are taken seriously, or if the US falls into Russia’s trap.