2917 - Tin Giả, Tin Thiệt, Tin Thất Thiệt, Tin Thiết Thật!

Phạm Nhật Bình

Người ta còn nhớ vào những năm cuối thập niên 50, nông dân Miền Tây được sự hỗ trợ của chánh phủ Việt Nam Cộng Hòa đua nhau đào ao nuôi cá phi. Đây là một loại cá dễ nuôi, nuôi được quanh năm, mau lớn, sinh sản mạnh. Chỉ cần vài cặp cá phi giống, sau một mùa đã có một ao đầy cá. Cá phi ăn khá ngon, chiên, nướng, nấu canh, kho đều đơn giản và có được bữa cơm ngon. Cá phi bán cũng được tiền tuy không bằng các loại cá đồng như cá lóc, cá trê, cá rô nhưng đem lại nguồn lợi quanh năm cho người nông dân nghèo. Sự thành công của phong trào nuôi cá phi cũng là sự thành công của chính sách dân sinh cải tiến nông thôn của chính phủ mà mục đích tối hậu là nâng cao đời sống người dân sau những năm tháng vừa lấy lại chủ quyền đất nước từ tay người Pháp. Nhìn chung những năm đầu tiên này đời sống người dân còn cơ cực, khó khăn nên có thêm thực phẩm là điều cần thiết.

Bỗng nhiên vào một ngày nào đó, tin đồn “cá phi ăn cùi” lan truyền từ người này sang người khác, bằng kỹ thuật tuyên truyền rỉ tai. Nó lan nhanh như một tia sét trên bầu trời và mọi người tin nó như tin một bằng chứng “khoa học” không thể chối cãi. Vì lòng tin không kiểm chứng đó mà người ta ùn ùn xả bỏ ao, để mặc bầy cá thoát thân. Nhưng cũng kể từ đó đồng ruộng, ao hồ, sông rạch nào ở miền Nam cũng có cá phi, tiếp tục sinh sản, tiếp tục phát triển.

Trong lúc ấy các cơ quan nông nghiệp của chính phủ cũng cố gắng “phản tuyên truyền” bằng cách đưa ra những bằng chứng xác thực rằng, chưa hề có ai ăn cá phi mà cùi hoặc mắc phải bất cứ thứ bệnh nào khác. Nhưng con cá phi đã được “giải phóng”, cho dù sau đó nó được thả vào ao để gây giống lại.

Ai là kẽ tung tin đồn “cá phi ăn cùi”? Đó là thằng cầm đầu chiến dịch phá hoại Miền Nam, phá hoại chính sách đem lại no ấm cho dân nghèo, tạo sự xáo trộn xã hội để gây cuộc chiến tranh gọi là giải phóng!

Ngày nay với internet, với Facebook, chúng ta gọi nó là “Fake News”. Fake News đang tấn công vào từng ngóc ngách của bộ não con người không kém sự tấn công của những con vi khuẩn độc hại nhất. Và thiên hạ cũng tin nó rầm rầm, giống như trước đây nông dân Miền Nam tin…cá phi ăn cùi mà không biết tin ấy xuất phát từ kẻ thù của chính mình!