3363 - Mỹ và Israel phát động các cuộc tấn công vào Iran

 Brian Bennett and Richard Hall

Người dân theo dõi khi khói bốc lên trên đường chân trời sau một vụ nổ ở Tehran, Iran, thứ Bảy, ngày 28 tháng 2 năm 2026. (Ảnh AP) Associated Press

Hoa Kỳ và Israel đã phát động một loạt các cuộc tấn công quân sự chống lại Iran vào thứ Bảy 28/2 trong một chiến dịch mà Tổng thống Donald Trump cho rằng sẽ là một chiến dịch “quy mô lớn và liên tục” nhằm mục đích thay đổi giới lãnh đạo của nước này.

Các cuộc tấn công một lần nữa đưa Mỹ vào thế đối đầu trực tiếp với Iran, và đẩy Trung Đông vào một cuộc xung đột khu vực mới vài tháng sau khi một loạt bom của Mỹ và Israel tấn công các cơ sở hạt nhân của Iran hồi tháng Sáu.

“Mục tiêu của chúng tôi là bảo vệ người dân Mỹ bằng cách loại bỏ các mối đe dọa sắp xảy ra từ chế độ Iran, một nhóm người tàn bạo, rất khó nhằn và khủng khiếp,” Trump nói trong một video dài tám phút được đăng tải trên Truth Social lúc 2:30 sáng giờ miền Đông vào thứ Bảy.

“Các hoạt động đe dọa của họ trực tiếp gây nguy hiểm cho Hoa Kỳ, quân đội của chúng ta, các căn cứ của chúng ta ở nước ngoài và các đồng minh của chúng ta trên toàn thế giới,” ông tiếp tục.

Ông Trump cũng hướng lời đến người dân Iran trong phần kết bài phát biểu của mình, nói với họ rằng “giờ phút tự do của các bạn đã đến.”

“Hãy ở trong nơi trú ẩn. Đừng rời khỏi nhà. Bên ngoài rất nguy hiểm. Bom sẽ rơi khắp nơi. Khi chúng tôi hoàn thành, hãy tiếp quản chính phủ của các bạn. Nó sẽ thuộc về các bạn,” ông nói.

“Đây có lẽ là cơ hội duy nhất của các bạn trong nhiều thế hệ. Trong nhiều năm, các bạn đã yêu cầu sự giúp đỡ của Mỹ, nhưng các bạn chưa bao giờ nhận được nó. Không có tổng thống nào sẵn sàng làm những gì tôi sẵn sàng làm tối nay. Giờ đây, các bạn có một tổng thống đang cho các bạn những gì các bạn muốn. Vì vậy, hãy xem các bạn sẽ phản ứng như thế nào,” ông nói thêm.

Chiến dịch mới nhất, được Lầu Năm Góc đặt tên là Chiến dịch Cuồng nộ Vĩ đại, diễn ra sau những nỗ lực của các quan chức Mỹ và Iran nhằm tìm cách đạt được thỏa thuận về chương trình hạt nhân của Iran, cũng như việc Iran đàn áp dã man các cuộc biểu tình quy mô lớn trong nước, khiến hàng nghìn người thiệt mạng. Vào tháng Giêng, Trump đã đăng một thông điệp trấn an những người biểu tình rằng "sự giúp đỡ" đang đến và kêu gọi họ "chiếm lấy" các thể chế của Iran.

Làn sóng đầu tiên

Những đợt tấn công đầu tiên được nghe thấy ở Tehran vào thứ Bảy, gần nơi ở của Lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei. Ông đã không xuất hiện trước công chúng trong nhiều ngày trước cuộc tấn công, và hiện chưa rõ tung tích của ông.

Ngay sau đó, truyền thông Iran đưa tin về các cuộc tấn công trên khắp đất nước. Ít nhất 40 người được báo cáo đã thiệt mạng tại một trường nữ sinh ở miền nam Iran, theo hãng thông tấn nhà nước IRNA của Iran, mặc dù TIME không thể xác minh độc lập tuyên bố đó.

Iran đã đáp trả bằng cách phóng một loạt tên lửa vào Israel và các đồng minh khác của Mỹ trong khu vực. Tiếng nổ được nghe thấy ở thủ đô Abu Dhabi của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Bahrain, nơi đặt trụ sở của Hạm đội 5 Hoa Kỳ, cũng là mục tiêu tấn công.

Phát biểu với đài NBC News từ Tehran sáng thứ Bảy, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết “tình hình trên thực địa – tôi không thể nói là bình thường – cuộc sống vẫn tiếp diễn. Mọi thứ đều nằm trong tầm kiểm soát.”

Ông khẳng định người Mỹ và Israel đã “thất bại trong việc tấn công mục tiêu” và tất cả các quan chức cấp cao của Iran vẫn còn sống.

“Trong vòng chưa đầy 2 giờ, chúng tôi đã có thể bắt đầu trả đũa bằng cách tấn công các căn cứ của Mỹ bằng tên lửa của mình,” ông nói, mô tả các cuộc tấn công của Iran là “hành động tự vệ.”

Ông cũng đặt câu hỏi về cách tiếp cận ngoại giao của Washington. “Tôi không hiểu tại sao chính quyền Mỹ cứ khăng khăng bắt đầu đàm phán rồi giữa chừng lại tấn công bên kia,” ông nói, thêm rằng các cuộc đàm phán ở Geneva hôm thứ Năm đã đạt được tiến triển về “những vấn đề nghiêm trọng liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran.”

Việc Mỹ tăng cường lực lượng tạo tiền đề cho các cuộc tấn công vào Iran

Quân đội Mỹ đã phát tín hiệu về ý định tấn công của Trump trong nhiều tuần. Trump đã ra lệnh triển khai cái mà ông gọi là “hạm đội” hỏa lực quân sự của Mỹ ở vùng biển gần Iran. Ông đã điều nhóm tác chiến tàu sân bay Abraham Lincoln đến gần Vịnh Ba Tư hơn và chuyển hướng nhóm tác chiến tàu sân bay Gerald R. Ford từ Đại Tây Dương về phía Trung Đông. Theo dõi hạm đội Mỹ do Viện Hải quân Mỹ duy trì, tàu USS Mitscher và USS Michael Murphy, cả hai đều là tàu khu trục tên lửa dẫn đường, cũng đã được triển khai ở Vịnh Ba Tư gần eo biển Hormuz, một tuyến đường vận chuyển dầu mỏ quan trọng.

Các quan chức Mỹ và Iran đã tiến hành nhiều vòng đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran nhưng không đạt được thỏa thuận. Hai bên đã có một trong những Họ đã tiến hành các vòng đàm phán “căng thẳng nhất” tại Geneva hôm thứ Năm, nhưng một lần nữa vẫn không đạt được thỏa thuận.

Ngày hôm sau, Trump nói rằng sẽ có “các cuộc đàm phán bổ sung”, nhưng báo hiệu thời gian đang cạn dần.

“Tôi không hài lòng với việc họ không sẵn lòng cho chúng tôi những gì chúng tôi cần”, ông nói với các phóng viên khi rời Nhà Trắng đến Texas. “Tôi không vui vẻ gì về điều đó. Chúng ta hãy xem điều gì sẽ xảy ra.”

Trong bài phát biểu Thông điệp Liên bang tối thứ Ba, Trump cáo buộc Iran khơi lại “tham vọng nham hiểm” liên quan đến vũ khí hạt nhân và dường như ám chỉ rằng Mỹ sẽ xem xét hành động quân sự nếu Tehran không từ bỏ những tham vọng đó. Ông tuyên bố Iran đang nỗ lực “chế tạo tên lửa sẽ sớm vươn tới Hoa Kỳ”.

Trump đã leo thang các mối đe dọa đối với giới lãnh đạo Iran vào tháng Giêng, khi số người chết trong cuộc đàn áp các cuộc biểu tình ở nước này tăng lên đáng kể. Việc cắt mạng internet trên toàn quốc đã ngăn cản việc liên lạc hiệu quả với thế giới bên ngoài, nhưng một số ước tính cho rằng số người chết lên tới hàng chục nghìn người.

Ngày 13 tháng 1, Trump dường như ám chỉ rằng Mỹ sẽ can thiệp quân sự vào nước này để hỗ trợ những người biểu tình. “Những người yêu nước Iran, HÃY TIẾP TỤC BIỂU TÌNH - HÃY CHIẾM LẤY CÁC THỂ CHẾ CỦA CÁC BẠN!!!” Trump viết trong một bài đăng trên Truth Social. “Hãy ghi nhớ tên những kẻ giết người và ngược đãi. Chúng sẽ phải trả giá đắt. Tôi đã hủy bỏ tất cả các cuộc gặp với các quan chức Iran cho đến khi việc giết hại người biểu tình một cách vô nghĩa chấm dứt. Viện trợ đang đến.”

Đáp lại những lời đe dọa liên tục của Trump, Chủ tịch Quốc hội Iran, Mohammad Bagher Qalibaf, cảnh báo rằng cả Israel và “tất cả các trung tâm, căn cứ và tàu chiến của Mỹ trong khu vực sẽ là mục tiêu hợp pháp của chúng tôi” trong trường hợp bị tấn công.

Lãnh đạo tối cao của Iran, Ayatollah Ali Khamenei, cũng đe dọa vào ngày 17 tháng 2 trong một bài đăng trên mạng xã hội rằng Iran có thể tấn công các tàu của Mỹ. Ông viết: “Nguy hiểm hơn cả con tàu chiến đó là vũ khí có thể đánh chìm con tàu chiến đó xuống đáy biển”.

Nhiều năm gây áp lực

Các cuộc tấn công diễn ra sau nhiều năm Trump gây áp lực lên giới lãnh đạo Iran, bắt đầu từ nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên của ông. Năm 2018, Trump đã rút khỏi thỏa thuận hạt nhân do người tiền nhiệm của ông, Barack Obama, đàm phán, thỏa thuận này đã làm giảm đáng kể lượng uranium làm giàu của Iran, một nguyên liệu thiết yếu để chế tạo vũ khí hạt nhân.

Sau đó, vào tháng 1 năm 2020, Trump ra lệnh ám sát tướng Qasem Soleimani, một tướng lĩnh cấp cao của Iran, làm leo thang thêm căng thẳng giữa hai quốc gia.

Khi trở lại nắm quyền vào năm ngoái, Trump lại tiếp tục gia tăng áp lực lên chính phủ Iran về chương trình hạt nhân của nước này. Kể từ khi Trump rút khỏi thỏa thuận hạt nhân – được đàm phán với Iran và các cường quốc khác trên thế giới – Tehran đã tăng cường làm giàu uranium, xây dựng lại kho dự trữ của mình và loại bỏ thiết bị giám sát khỏi các cơ sở hạt nhân.

Sau nhiều năm đe dọa hành động quân sự để làm suy yếu chương trình hạt nhân của Iran, Trump đã cho phép Mỹ cùng với Israel tiến hành các cuộc tấn công lớn vào ba địa điểm hạt nhân quan trọng vào tháng 6. Trump tuyên bố các cơ sở làm giàu uranium của nước này đã bị “phá hủy hoàn toàn”, nhưng vẫn còn những câu hỏi về sự tồn tại của các thành phần quan trọng trong chương trình.

Cuộc oanh tạc kéo dài 12 ngày diễn ra sau một loạt thất bại đối với các nhà lãnh đạo Iran, bao gồm việc làm suy yếu các đồng minh khu vực của họ là Hamas ở Gaza và Hezbollah ở Lebanon. Giới lãnh đạo Iran đã bị suy yếu nghiêm trọng sau cuộc tấn công, cả về khu vực và trong nước.

Sau vụ tấn công, Trump đe dọa sẽ có thêm hành động nếu Iran không quay lại bàn đàm phán. Ông nói: “Iran, kẻ bắt nạt ở Trung Đông, giờ phải lập lại hòa bình. Nếu không, các cuộc tấn công trong tương lai sẽ lớn hơn nhiều và dễ dàng hơn nhiều.”

Sau chiến dịch ném bom, chính quyền Iran đã bắt giữ hàng nghìn người bị nghi ngờ là gián điệp – bao gồm các nhà hoạt động, nhà báo và thường dân. Các chuyên gia của Liên Hợp Quốc ước tính rằng chỉ riêng từ tháng 6 đến tháng 9, hơn 1.000 người đã bị hành quyết.

Khủng hoảng kinh tế

Khi Iran đang dần khắc phục hậu quả của các cuộc tấn công, nước này lại phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng khác. Vào tháng 9, Liên Hợp Quốc đã tái áp đặt các lệnh trừng phạt liên quan đến hạt nhân đối với nước này. Đến cuối tháng 12, Iran phải đối mặt với suy thoái kinh tế, lạm phát tràn lan và sự sụp đổ của đồng tiền.

Các cuộc biểu tình nổ ra đầu tiên tại các khu chợ ở Tehran, khi các thương nhân và chủ cửa hàng xuống đường trong sự tức giận. Những cuộc biểu tình đó nhanh chóng lan rộng thành các cuộc biểu tình quy mô lớn hơn chống lại chế độ Iran đã nắm quyền từ cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979, và thành những lời kêu gọi lật đổ Lãnh đạo tối cao Ali Hosseini Khamenei.

Trong khi các phong trào biểu tình trước đây đã bị đàn áp nhanh chóng bằng bạo lực, thì những cuộc biểu tình này diễn ra vào thời điểm chính phủ đã suy yếu sau cuộc tấn công của Israel và Mỹ hồi tháng Sáu. Chế độ Iran đã đáp trả bằng bạo lực ngày càng gia tăng. Vào tháng Giêng, hai quan chức cấp cao của Bộ Y tế Iran nói với tạp chí TIME rằng số người chết trên toàn quốc có thể lên tới 30.000 người.

(Bản dịch qua Google)

Nguồn: U.S and Israel Launch Strikes on Iran, as Trump Promises ‘Massive and Ongoing’ Campaign

https://time.com/7346357/iran-strikes-news-us-trump-protests/