3845 - Châu Âu đoàn kết gỡ bỏ rào cản khoản vay 90 tỷ euro cho Ukraine – đòn giáng mạnh vào Nga
Ngày 23 tháng 4, Liên minh Châu Âu (EU) đã chính thức phê duyệt khoản vay trị giá 90 tỷ euro dành cho Ukraine, khép lại một quá trình kéo dài nhiều tháng vốn từng đe dọa đẩy chính quyền Ukraine vào tình thế tài chính vô cùng bấp bênh. Song song với đó, các quan chức EU cũng "bật đèn xanh" cho một loạt lệnh trừng phạt mới nhằm vào Nga, qua đó khẳng định quyết tâm của khối trong việc phản đối tham vọng bành trướng của Moscow.
Tin tức về việc khoản vay được xác nhận đã nhận được sự hoan nghênh nhiệt liệt từ các quan chức cấp cao của Liên minh Châu Âu. "Đã hứa – Đã thực hiện – Đã triển khai," Chủ tịch Hội đồng Châu Âu António Costa bình luận. "Chiến lược của EU nhằm kiến tạo một nền hòa bình công bằng và bền vững tại Ukraine được xây dựng trên hai trụ cột: Củng cố sức mạnh cho Ukraine và gia tăng áp lực lên Nga. Ngày hôm nay, chúng ta đã đạt được những bước tiến quan trọng trên cả hai phương diện này."
Quyết định xúc tiến khoản vay của EU được đưa ra chỉ hơn một tuần sau khi Thủ tướng Hungary Viktor Orbán thất bại trong cuộc bầu cử quốc hội tại chính quốc gia của mình, khép lại 16 năm ông nắm giữ quyền lực. Ông Orbán vốn được nhìn nhận rộng rãi như một "cánh tay nối dài" của Tổng thống Putin, và thường xuyên phải đối mặt với những cáo buộc cho rằng ông đang ngầm đại diện cho các lợi ích của Nga ngay trong lòng Liên minh Châu Âu. Sau thất bại mang tính bước ngoặt của ông Orbán, nhà lãnh đạo mới nổi của Hungary là Péter Magyar đã xác nhận rằng quốc gia này sẽ không còn tiếp tục cản trở việc thông qua khoản vay dành cho Ukraine nữa.
Hội đồng Châu Âu lần đầu tiên đạt được thỏa thuận về khoản vay 90 tỷ euro này vào tháng 12 năm 2025, với điều kiện Ukraine chỉ bắt buộc phải bắt đầu trả nợ sau khi Nga hoàn tất việc bồi thường chiến tranh. Quyết định này được xem là một giải pháp thỏa hiệp nhằm duy trì sự ủng hộ của Châu Âu dành cho Kyiv, trong bối cảnh các quốc gia thành viên EU đã không thể đi đến thống nhất về việc tịch thu các tài sản bị đóng băng của Nga.
Chỉ vài tuần sau khi thỏa thuận về gói vay được ký kết, ông Orbán lại bất ngờ can thiệp nhằm chặn đứng tiến trình này, bất chấp việc ông đã đạt được quyền "tùy chọn không tham gia" (opt-out) dành riêng cho quốc gia của mình. Vị chính khách người Hungary này đã cáo buộc Kyiv cố tình ngăn chặn nguồn cung dầu mỏ từ Nga chuyển về Hungary, sau khi một cuộc pháo kích của Nga gây hư hại cho đường ống dẫn dầu chạy xuyên qua lãnh thổ Ukraine. Tuy nhiên, đường ống dẫn dầu Druzhba đã nối lại hoạt động trong tuần này, qua đó loại bỏ một trở ngại then chốt đối với việc thông qua khoản vay.
Việc khoản vay của EU được xác nhận là một cú hích to lớn đối với Ukraine, đồng thời cũng là một thất bại nặng nề đối với Nga. Nguồn vốn này sẽ được giải ngân rải rác trong vòng hai năm tới, dự kiến sẽ chi trả một phần lớn ngân sách quốc phòng của Ukraine, đồng thời giúp Kyiv lấp đầy khoảng trống ngân sách – vốn từng đe dọa gây ra một cuộc khủng hoảng trong nền tài chính nội địa của quốc gia này. Phần lớn số tiền này sẽ được sử dụng để mua sắm các nguồn cung quân sự từ các đối tác châu Âu; điều này đồng nghĩa với việc khoản vay cũng sẽ góp phần hỗ trợ cho nỗ lực tái vũ trang của lục địa này. Châu Âu hiện đang trải qua một sự chuyển dịch mang tính thế hệ trong chiến lược quốc phòng, diễn ra trong bối cảnh môi trường địa chính trị biến động nhanh chóng—vốn chịu tác động bởi sự leo thang trong hành động gây hấn của Nga, cùng với việc chính quyền Hoa Kỳ phát đi tín hiệu về kế hoạch cắt giảm các cam kết truyền thống đối với an ninh châu Âu.
Đối mặt với thực tế mới này, các nhà lãnh đạo châu Âu hiện đang nỗ lực tăng cường năng lực của chính ngành công nghiệp quốc phòng nội khối, đồng thời chấm dứt tình trạng phụ thuộc vào Hoa Kỳ đã kéo dài suốt nhiều thập kỷ qua. Song song với đó, họ cũng đặt mục tiêu đưa Ukraine hội nhập vào cấu trúc an ninh chung của lục địa. Gói vay mới này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy tiến trình thực hiện cả hai mục tiêu chiến lược nói trên.
Kể từ khi Nga phát động cuộc xâm lược toàn diện cách đây hơn bốn năm, quân đội Ukraine đã trải qua một cuộc chuyển mình mạnh mẽ và hiện được công nhận là một nhân tố không thể thiếu đối với tương lai an ninh của châu Âu. Ngày nay, Ukraine sở hữu lực lượng chiến đấu quy mô lớn nhất châu Âu và được thừa nhận rộng rãi là quốc gia đi đầu thế giới trong lĩnh vực tác chiến bằng máy bay không người lái. Tại các thủ đô châu Âu, ngày càng xuất hiện sự đồng thuận rằng việc hỗ trợ cho cường quốc quân sự đang trỗi dậy này là một ưu tiên chiến lược hàng đầu.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy đã hoan nghênh quyết định cấp khoản vay của EU, gọi đây là "một ngày trọng đại đối với nền quốc phòng của chúng tôi, cũng như đối với mối quan hệ giữa chúng tôi và Liên minh Châu Âu". Nhà lãnh đạo Ukraine nhấn mạnh rằng nguồn tài trợ này sẽ mang lại cho đất nước ông một mức độ ổn định tài chính nhất định trong hai năm tới—một sự ổn định cần thiết trên cả chiến trường lẫn trên phạm vi toàn quốc. "Gói hỗ trợ này sẽ giúp củng cố quân đội của chúng tôi, gia tăng sức chống chịu cho Ukraine, đồng thời tạo điều kiện để chúng tôi hoàn thành các nghĩa vụ xã hội đối với người dân Ukraine. Việc Ukraine đạt được mức độ chắc chắn về tài chính như thế này có ý nghĩa vô cùng quan trọng," ông phát biểu.
Trong khi đó, bầu không khí tại Moscow lại ảm đạm hơn nhiều. Kể từ sau thất bại nặng nề của Viktor Orbán—một đồng minh chủ chốt của Điện Kremlin—các quan chức Nga đã ngầm chấp nhận rằng khoản vay từ EU gần như chắc chắn sẽ được thông qua. Tuy nhiên, tin tức về "phao cứu sinh" tài chính mới dành cho Kyiv vẫn có tác dụng làm nổi bật thực tế rằng khả năng làm suy yếu và chia rẽ châu Âu từ bên trong của Moscow đang ngày càng sụt giảm.
Đây là một đòn giáng mạnh vào chiến lược xâm lược của ông Putin. Kể từ khi cuộc tấn công chớp nhoáng ban đầu của Nga vào tháng 2 năm 2022 thất bại trong việc chiếm giữ Kyiv và lật đổ chính phủ Ukraine, kế hoạch của ông Putin luôn là trụ lại lâu hơn phương Tây và làm hao mòn Ukraine trong một cuộc chiến tiêu hao lực lượng. Việc ông Donald Trump đắc cử Tổng thống Hoa Kỳ vào năm 2024, cùng với quyết định cắt giảm phần lớn viện trợ của Mỹ dành cho Ukraine ngay sau đó, đã củng cố sự tự tin của Nga và giúp thuyết phục ông Putin rằng thời gian đang đứng về phía mình. Tuy nhiên, kể từ đó, châu Âu đã tăng cường hỗ trợ cho Ukraine và thay thế Hoa Kỳ trở thành rào cản chính đối với những tham vọng đế quốc của Nga.
Với việc chính quyền Ukraine hiện đã được đảm bảo nguồn hỗ trợ tài chính toàn diện cho đến cuối năm 2027, những kỳ vọng của ông Putin về sự sụp đổ sắp xảy ra đối với sự ủng hộ quốc tế dành cho Kyiv sẽ buộc phải được điều chỉnh lại. Các nhà lãnh đạo châu Âu hy vọng rằng điều này có thể buộc Nga phải đánh giá lại một cách toàn diện hơn về cuộc xâm lược đang gây ra những tổn thất nặng nề cho nước này, trong khi lại không mang lại bất kỳ lộ trình rõ ràng nào dẫn đến chiến thắng. "Chúng tôi sẽ cung cấp cho Ukraine những gì họ cần để giữ vững trận địa, cho đến khi ông Putin hiểu rằng cuộc chiến của ông ta sẽ chẳng đi đến đâu," bà Kaja Kallas – nhà ngoại giao hàng đầu của EU – nhận định.
Peter Dickinson là biên tập viên của dịch vụ UkraineAlert thuộc Hội đồng Đại Tây Dương (Atlantic Council).
Nguồn:
Europe unites to unblock €90 billion Ukraine loan in major blow to Russia
Nhận xét
Đăng nhận xét