4641 - Chiến lược thắng lợi của Ukraine trước Nga: Chiến tranh tiêu hao

Tác giả Gian Gentile và Andrew Radin

Ngày 14 tháng 7 năm 2026, binh sĩ Ukraine bắn hạ một máy bay không người lái FPV của Nga gần thị trấn Kramatorsk, Ukraine. Ảnh của Iryna Rybakova/Lực lượng vũ trang Ukraine qua Reuters

Bài bình luận này được đăng tải lần đầu trên tờ The Hill vào ngày 22 tháng 7 năm 2026.

Tuyên bố đó có thể gây ngạc nhiên. Kể từ khi Nga xâm lược Ukraine vào tháng 2 năm 2022, người ta vẫn cho rằng chiến tranh tiêu hao trong cuộc xung đột chắc chắn sẽ có lợi cho Nga. Nga có dân số gấp ba lần Ukraine , và Tổng thống Vladimir Putin - và xã hội Nga nói chung - đã thể hiện sự chấp nhận đối với những tổn thất nhân mạng lớn để chiếm được một lượng lãnh thổ hạn chế ở Ukraine.

Tuy nhiên, các báo cáo và phân tích gần đây cho thấy tình thế đã xoay chuyển theo hướng có lợi cho Ukraine. Nền kinh tế chiến tranh của Nga đang suy yếu nghiêm trọng. Ukraine tiếp tục tấn công các mục tiêu công nghiệp sâu bên trong lãnh thổ Nga bằng máy bay không người lái tầm xa . Việc Nga tuyên bố tình trạng khẩn cấp ở Crimea gần đây do các cuộc tấn công của Ukraine vào các tuyến đường tiếp tế cho thấy vị thế ngày càng bấp bênh của Nga. Quan trọng hơn, có những dấu hiệu rất rõ ràng về sự bất ổn trong một bộ phận dân chúng và giới tài phiệt Nga.

Trên chiến trường, "tiêu hao" đã trở thành một từ ngữ tiêu cực trong chiến tranh ngày nay . Các lực lượng quân sự hiện đại hướng đến mục tiêu tiêu diệt lực lượng quân sự của đối phương, tạo lợi thế cho một kết quả chính trị có lợi. Chiến thắng nhanh chóng của quân đội Đức trước Pháp năm 1940, khi họ vượt qua các đội hình phòng thủ của Pháp và chiếm được Paris cùng quyền kiểm soát chính trị một nửa nước Pháp, là một ví dụ. Tương tự, trong một số trận chiến thời Napoléon , việc loại bỏ quân đội đối phương đã buộc phải đạt được một thỏa thuận chính trị có lợi cho Pháp.

Nhưng việc tiêu diệt lực lượng quân sự của đối phương không phải lúc nào cũng dẫn đến kết quả chính trị tích cực. Trong cuộc xâm lược Iraq của Mỹ vào mùa xuân năm 2003, quân đội Mỹ đã tiêu diệt quân đội Iraq trên chiến trường—và những gì còn lại đơn giản là tan rã. Điều đó không ngăn cản quân đội Mỹ sa lầy ở Iraq ( PDF ) trong tám năm tiếp theo để chiến đấu với một cuộc nổi dậy phức tạp và đa diện.

Các báo cáo và phân tích gần đây cho thấy tình thế đã xoay chuyển có lợi cho Ukraine. Nền kinh tế chiến tranh của Nga đang suy yếu.

Tuy nhiên, hầu hết các cuộc chiến trong lịch sử đều được giành chiến thắng bằng chiến thuật tiêu hao – tức là làm kiệt sức đối phương thông qua việc liên tục mất mát nhân lực và vật chất trên chiến trường. Trong Nội chiến Hoa Kỳ, Tướng Ulysses S. Grant của Liên bang nhận ra rằng chiến lược mà ông được dạy khi còn là sinh viên tại Học viện Quân sự West Point – kết thúc chiến tranh bằng cách tiêu diệt toàn bộ quân đội địch trong một trận đánh quyết định duy nhất – là điều viển vông. Thay vào đó, Grant áp dụng chiến lược tiêu hao , sử dụng hành động quân sự để làm suy yếu quân đội Liên minh miền Nam đến mức họ buộc phải đầu hàng vào tháng 4 năm 1865.

Trong cuộc chiến Nga-Ukraine hiện nay, dân số ít hơn và chính phủ dân chủ của Ukraine được nhiều nhà phân tích coi là điểm yếu. Họ lập luận rằng quy mô của Nga khiến cho khả năng Ukraine giành chiến thắng là rất xa vời. Một số người cho rằng, để giành chiến thắng, Ukraine phải tiến hành các chiến dịch tấn công để chiếm giữ các vùng lãnh thổ trọng yếu và buộc Nga phải nhượng bộ.

Tuy nhiên, trong hai năm qua, Ukraine đã phát triển một chiến lược tiêu hao hiệu quả, dù không hẳn là mới mẻ: tiêu diệt càng nhiều binh lính Nga càng nhanh. Các nhà lãnh đạo Ukraine sử dụng các nguyên tắc kinh doanh để tối đa hóa cả thương vong và thiệt hại kinh tế cho phía Nga. Các chỉ số hiệu suất chính trong kế hoạch chiến tranh của cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov đối với Ukraine là khiến Nga chịu tổn thất 200 người chết cho mỗi km vuông lãnh thổ chiếm được và loại bỏ ít nhất 50.000 binh lính Nga mỗi tháng.

Ngành quốc phòng Ukraine đang hiện thực hóa những mục tiêu này, bao gồm ngành công nghiệp máy bay không người lái trong nước, các hệ thống chỉ huy và kiểm soát do nước này tự phát triển, cũng như việc huấn luyện và tổ chức lực lượng máy bay không người lái—đặc biệt là việc chuyên môn hóa Lực lượng Hệ thống Không người lái . Sáng kiến ​​toán học chiến tranh của Fedorov cũng thu thập dữ liệu để cải thiện hiệu quả của chiến tranh tiêu hao. Ví dụ, hệ thống ePoints khuyến khích các đơn vị gửi bằng chứng video về các chiến công của họ để nhận điểm, từ đó có thể dùng điểm đó để mua thêm máy bay không người lái.

Chiến lược tiêu hao lực lượng của Ukraine cũng mở rộng sâu vào nội địa Nga , nơi họ tiếp tục tấn công các cơ sở hạ tầng dầu khí. Những cuộc tấn công như vậy mang lại giá trị tuyên truyền—như đã được chứng minh bằng một cuộc tấn công gần St. Petersburg gần đây , nơi Putin đang chủ trì một hội nghị kinh tế vào đầu tháng Sáu. Quan trọng hơn, những cuộc tấn công này làm giảm xuất khẩu dầu mỏ, làm suy yếu khả năng của nền kinh tế Nga trong việc tài trợ cho chiến tranh.

Câu hỏi đặt ra là liệu điều này có thể buộc chế độ của Putin phải chấp nhận thất bại hay không. Trong cuộc tấn công Tết Mậu Thân tháng 2 năm 1968, ở đỉnh điểm của Chiến tranh Việt Nam, khoảng 350 binh sĩ Mỹ đã thiệt mạng trong một tuần giao tranh. Quân đội Nga hiện đang chịu tổn thất hơn 300 binh sĩ thiệt mạng mỗi ngày nhưng lại ít gặp phải sự phản đối hiệu quả trong nước.

Nhưng Ukraine hoàn toàn có thể làm suy yếu ý chí chiến đấu tiếp tục của Nga. Lịch sử cũng đã chứng minh điều đó. Năm 1918, quân đội đồng minh của Pháp, Anh và quân Mỹ mới đến đã đánh bại cuộc tấn công mùa xuân của Đức trên Mặt trận phía Tây. Sau bốn năm chiến tranh tiêu hao đẫm máu, quân đội Đức sụp đổ trên chiến trường, dẫn đến hiệp định đình chiến và hiệp ước hòa bình tháng 11 kết thúc Thế chiến I.

Việc quân đội Nga có phải đối mặt với số phận tương tự hay không sẽ phụ thuộc vào việc Ukraine duy trì chiến lược tiêu hao hiệu quả và tiếp tục, nếu không muốn nói là tăng cường, các cuộc tấn công tầm xa vào Nga, cũng như sự hỗ trợ liên tục từ các quốc gia đồng minh.

Nguồn: Ukraine's Winning Strategy Against Russia: Attrition

https://www.rand.org/pubs/commentary/2026/07/ukraines-winning-strategy-against-russia-attrition.html