4926 - Ấn Độ vẫn sẽ gắn bó với Mỹ - ít nhất là hiện tại.
Nhưng sức ép của Trump có thể buộc Modi phải nhượng bộ.
Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi tại Hội nghị thượng đỉnh G-7 ở Evian-les-Bains, Pháp, tháng 6 năm 2026. Evelyn Hockstein / Reuters
Trong nhiệm kỳ thứ hai, Tổng thống Donald Trump đã thử thách nghiêm trọng mối quan hệ Mỹ-Ấn. Ông đã áp thuế quan lên Ấn Độ, đe dọa áp đặt các biện pháp trừng phạt thứ cấp, xích lại gần hơn đáng kể với Pakistan, và nhiệt tình hợp tác với Trung Quốc - quốc gia mà Ấn Độ coi là mối đe dọa quân sự dài hạn lớn nhất của mình. Tuy nhiên, những căng thẳng này đã không dẫn đến sự đổ vỡ như một số nhà quan sát đã dự đoán. Chúng cũng không buộc Ấn Độ phải định hướng lại chính sách đối ngoại một cách cơ bản. Thay vào đó, New Delhi đã áp dụng cái gọi là chiến lược “Mỹ cộng”, trong đó họ tìm cách duy trì quan hệ đối tác với Hoa Kỳ đồng thời mở rộng hợp tác với các cường quốc khác, cụ thể là các đồng minh của Mỹ.
Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi đã phản ứng một cách kiềm chế bất thường trước những hành động khiêu khích của Trump và chống lại những yêu cầu rút lui khỏi Washington. Với Hoa Kỳ, Ấn Độ đã tiếp tục các cuộc đàm phán thương mại, tăng cường hợp tác quốc phòng và mở rộng quan hệ công nghệ và thương mại. Ngoài ra, ông còn duy trì nhóm Quad, một tổ chức an ninh khu vực bao gồm cả Úc, Nhật Bản và Hoa Kỳ; xích lại gần hơn với các đồng minh của Hoa Kỳ; duy trì quan hệ với Nga; và tìm cách giảm căng thẳng với Trung Quốc. Những nỗ lực này không đại diện cho sự rút lui khỏi Hoa Kỳ hay một chiến lược đa liên kết. Ấn Độ đang cố gắng giảm thiểu sự phụ thuộc vào sự bất ổn của Mỹ, nhưng vẫn nhận thức rằng Washington là đối tác quan trọng nhất của mình.
Xét cho cùng, khi nói đến việc tìm kiếm một cường quốc bảo trợ, Ấn Độ không có lựa chọn nào tốt hơn. Trung Quốc và Nga sẽ không bao giờ mua hàng hóa và dịch vụ của Ấn Độ với quy mô như Hoa Kỳ, và Nga cũng không thể giúp Ấn Độ cân bằng sức mạnh của Trung Quốc. Những thực tế này đã bảo vệ mối quan hệ Mỹ-Ấn cho đến nay. Nhưng nếu Trump tiếp tục gây sức ép lên Ấn Độ, dư luận có thể buộc Modi phải từ bỏ cách tiếp cận kiềm chế của mình.
Dần xa cách?
Trong suốt năm 2024, Modi và đảng cầm quyền Bharatiya Janata Party của ông rất hào hứng với viễn cảnh Trump trở lại nắm quyền. Modi đã thiết lập một mối quan hệ cá nhân thân thiết bất thường với tổng thống trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump. Năm 2019 và 2020, họ cùng nhau dẫn đầu các cuộc mít tinh ở Houston và Ahmadabad, mở rộng hợp tác song phương về quốc phòng và phát triển một cách tiếp cận chung đối với an ninh châu Á.
Vào đầu nhiệm kỳ thứ hai của Trump, dường như mối quan hệ cá nhân thân thiện giữa hai nhà lãnh đạo sẽ tiếp tục. Tại một cuộc gặp ở Nhà Trắng vào tháng 2 năm 2025, họ đã công bố một chương trình nghị sự đầy tham vọng về thương mại, quốc phòng, năng lượng và công nghệ. Để thể hiện thiện chí, Thủ tướng Ấn Độ đã nhượng bộ Trump bằng cách giảm một số thuế quan của Ấn Độ đối với các sản phẩm của Mỹ và chấp nhận một chuyến máy bay chở đầy người nhập cư bị trục xuất.
Nhưng mối quan hệ nhanh chóng xấu đi. Tháng 5 năm 2025, Trump nhận công lao chấm dứt cuộc xung đột quân sự ngắn ngủi giữa Ấn Độ và Pakistan. Trong khi người Pakistan hoan nghênh sự can thiệp của Trump, người Ấn Độ từ chối thừa nhận tổng thống đã làm bất cứ điều gì tương tự, giữ vững lập trường tiêu chuẩn của New Delhi rằng các tranh chấp với Islamabad hoàn toàn là song phương và không cần sự trung gian của bên ngoài. Sau đó, Trump tỏ ra thích thú với tướng Syed Asim Munir, tổng tư lệnh quân đội Pakistan, và nâng cao vị thế của Pakistan trong các ưu tiên ngoại giao của Nhà Trắng bằng cách sử dụng Islamabad làm trung gian hòa giải trong các cuộc đàm phán với Iran và ủng hộ hiệp ước an ninh ba bên giữa Pakistan, Ả Rập Xê Út và Thổ Nhĩ Kỳ.
Ông Modi phần lớn đã tránh các cuộc đối đầu với ông Trump.
Ông Trump cũng trở nên thân thiện hơn với Trung Quốc , một đối thủ khác của Ấn Độ. Trong nhiệm kỳ đầu tiên, ông tìm cách xây dựng quan hệ đối tác mạnh mẽ hơn với Úc, Ấn Độ, Indonesia và Nhật Bản để tạo ra một cấu trúc khu vực mới ở châu Á nhằm cân bằng sức mạnh của Trung Quốc. Nhưng trong nhiệm kỳ thứ hai, ông đã dành một lượng thời gian đáng kể để tiếp xúc với nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình—thậm chí còn nói một cách không chính thức về việc thành lập một “G-2”, theo đó Trung Quốc và Hoa Kỳ sẽ gặp gỡ thường xuyên để giải quyết các vấn đề toàn cầu. Ông Trump cũng đã không tổ chức các hội nghị thượng đỉnh thường niên của nhóm Bộ tứ (Quad), làm dấy lên nghi ngờ về cam kết của Hoa Kỳ đối với quan hệ đối tác an ninh đó và việc ngăn chặn sự thống trị của Trung Quốc trên khắp châu Á.
Căng thẳng thương mại cũng đã làm trầm trọng thêm quan hệ Mỹ-Ấn. Khi ông Trump trừng phạt Ấn Độ bằng thuế quan cao vì chủ nghĩa bảo hộ và việc mua dầu của Nga, nhiều người Ấn Độ cảm thấy đất nước họ bị đối xử bất công. Washington đã tạo ra những ngoại lệ cho chính mình và một số nước châu Âu để mua dầu của Nga, và chính quyền Biden thậm chí còn khuyến khích Ấn Độ mua dầu của Nga với mức giá trần như một phần của kế hoạch ổn định thị trường dầu mỏ toàn cầu. Đến cuối năm 2025, Ấn Độ phải đối mặt với một số mức thuế quan cao nhất so với bất kỳ đối tác nào của Mỹ.
Chính vì những lý do này mà dư luận Ấn Độ bắt đầu quay lưng lại với Trump vào năm 2025. Lãnh đạo phe đối lập Rahul Gandhi cáo buộc Modi đã nhượng bộ trước áp lực của Mỹ. Những người hoài nghi lâu năm về Hoa Kỳ cho rằng Washington đã chứng tỏ mình là không đáng tin cậy. Những người chỉ trích Modi bắt đầu huy động nông dân phản đối thỏa thuận thương mại Mỹ-Ấn bằng cách cho rằng việc mở cửa thị trường nông sản Ấn Độ một cách thận trọng cho hàng hóa Mỹ là một sự nhượng bộ quá lớn. Một số thành phần trong giới chính trị cho rằng Ấn Độ sẽ tốt hơn nếu thắt chặt quan hệ với Trung Quốc và Nga.
Ông Modi phần lớn phớt lờ những lời kêu gọi này và tránh đối đầu trực tiếp với ông Trump. Năm ngoái, Ấn Độ đã hoàn tất khuôn khổ quốc phòng mới kéo dài 10 năm với Hoa Kỳ, làm sâu sắc thêm hợp tác an ninh song phương và khu vực. Khi hội nghị thượng đỉnh thường niên của các nhà lãnh đạo nhóm Quad không thể diễn ra vào năm 2025 vì ông Trump từ chối tham gia, New Delhi đã nỗ lực duy trì diễn đàn bằng cách tổ chức một cuộc họp của các bộ trưởng ngoại giao nhóm Quad thay thế. Ông Modi cũng kiên trì với các cuộc đàm phán thương mại khó khăn và đầu tư đáng kể vốn chính trị để vượt qua sự kháng cự của bộ máy thương mại theo chủ nghĩa bảo hộ truyền thống của Ấn Độ. Về phía mình, Hoa Kỳ đã có những nỗ lực khiêm tốn để hàn gắn mối quan hệ. Ví dụ, vào tháng 8, đại sứ Mỹ tại New Delhi đã gọi khu vực tranh chấp Kashmir là “một phần quan trọng của Ấn Độ”, báo hiệu rằng Washington vẫn nhạy cảm với Ấn Độ về vấn đề này.
Khởi đầu khó khăn
Sự kiềm chế của Modi một phần xuất phát từ thực tế là Ấn Độ đã mất nhiều năm để xây dựng mối quan hệ vững chắc với Hoa Kỳ. Trong nhiều thập kỷ sau khi Ấn Độ giành độc lập, sự nghi ngờ đối với Hoa Kỳ đã lan rộng trong giới chính trị, quốc phòng, bộ máy hành chính và cộng đồng khoa học Ấn Độ. Điều này càng được củng cố bởi liên minh của Washington với Pakistan và sự hợp tác với Trung Quốc trong Chiến tranh Lạnh, xu hướng xã hội chủ nghĩa của Ấn Độ trong những thập kỷ sau khi giành độc lập năm 1947, và mối quan hệ thân thiết của New Delhi với Liên Xô.
Sự kết thúc của Chiến tranh Lạnh đã tạo ra cơ hội để hàn gắn mối quan hệ Mỹ-Ấn, nhưng tiến trình diễn ra chậm chạp. Thỏa thuận hạt nhân dân sự năm 2005 giữa Thủ tướng Manmohan Singh và Tổng thống George W. Bush là một bước đột phá quyết định. Nó chấm dứt sự cô lập hạt nhân của Ấn Độ và mở đường cho một quan hệ đối tác chiến lược rộng lớn hơn. Tuy nhiên, thỏa thuận này đã vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ đảng Bharatiya Janata theo chủ nghĩa dân tộc Hindu, cánh tả cộng sản và một số bộ phận chỉ trích trong chính đảng Quốc hội của ông Singh.
Khi ông Modi lên nắm quyền thủ tướng vào năm 2014, ông quyết tâm tăng cường quan hệ với Washington. Ông đã xây dựng mối quan hệ hiệu quả với ba đời tổng thống Mỹ liên tiếp: Barack Obama, Trump và Joe Biden. Ông thúc ép bộ máy hành chính, lực lượng vũ trang và giới khoa học Ấn Độ hợp tác với các đối tác Mỹ. Chính phủ của ông đã hoàn tất các thỏa thuận quốc phòng cơ bản bị trì hoãn từ lâu, mở rộng hợp tác tình báo và quân sự, khôi phục nhóm Quad, và thúc đẩy sự hợp tác sâu rộng hơn với Hoa Kỳ trong lĩnh vực công nghệ quan trọng và mới nổi. Sự thống trị chính trị trong nước của ông Modi cho phép ông kiềm chế bất kỳ phản ứng tiêu cực nào đối với mối quan hệ ngày càng phát triển với Washington.
Vào thời điểm ông Trump trở lại nắm quyền, mối quan hệ giữa Ấn Độ và Hoa Kỳ được củng cố bởi sự mở rộng các kết nối với các doanh nghiệp, trường đại học và cộng đồng người Ấn Độ ở nước ngoài. Trong bài phát biểu trước Quốc hội Hoa Kỳ năm 2016, ông Modi tuyên bố rằng Ấn Độ đã vượt qua sự do dự lịch sử của mình trong việc hợp tác với Hoa Kỳ. Ngày nay, mối quan hệ Mỹ-Ấn đã đạt được sự bền vững mà cả sự bất ổn của ông Trump lẫn khuynh hướng chống Mỹ lâu đời của Ấn Độ đều không dễ dàng phá vỡ. Tham vọng kinh tế, kế hoạch quân sự và khát vọng công nghệ của Ấn Độ, ở một mức độ nào đó, hiện đều xoay quanh Hoa Kỳ.
Một ánh mắt lang thang
Chắc chắn rồi, ông Modi cũng đã tăng cường quan hệ với các cường quốc khác kể từ khi nhậm chức thủ tướng. Ví dụ, năm 2023, Nga trở thành nhà cung cấp dầu mỏ hàng đầu của Ấn Độ. Và mặc dù thị phần nhập khẩu vũ khí của Nga vào Ấn Độ đã giảm trong hai thập kỷ qua, Nga vẫn là một nhà cung cấp vũ khí quan trọng cho quân đội Ấn Độ.
Chính sách tiếp cận của Modi cũng mở rộng đến Trung Quốc. Khi lên nắm quyền, ông hy vọng có thể đạt được sự hòa giải với Trung Quốc, nhưng một loạt các cuộc khủng hoảng quân sự vào năm 2014, 2017 và 2020 đã trì hoãn những kế hoạch đó. Ngày nay, New Delhi đang mong muốn giảm căng thẳng với Bắc Kinh, với mục tiêu giảm nguy cơ xung đột, tìm kiếm giải pháp phân định biên giới và phòng ngừa rủi ro trước khả năng cải thiện quan hệ Mỹ-Trung. Từ năm 2024, Ấn Độ đã tạo điều kiện dễ dàng hơn cho các chuyên gia Trung Quốc xin visa, nối lại các chuyến bay thẳng giữa hai nước và dỡ bỏ một số hạn chế đối với đầu tư của Trung Quốc. Vào tháng 9, ông Tập Cận Bình sẽ thực hiện chuyến thăm đầu tiên tới Ấn Độ kể từ năm 2019.
Nhiều nhà phân tích cho rằng những động thái hướng tới Bắc Kinh và Moscow này cấu thành một chiến lược đa liên kết – hành động cân bằng nhiều đối tác mà không cam kết với bất kỳ khối hoặc quốc gia nào. Nhưng điều đó không hoàn toàn chính xác. Một mô tả phù hợp hơn cho chiến lược này sẽ là “Mỹ cộng”. Ấn Độ, một quốc gia vốn có truyền thống thận trọng trong các mối quan hệ, giờ đây lại đặt khá nhiều kỳ vọng vào Mỹ. Và khi đa dạng hóa các mối quan hệ, Ấn Độ chủ yếu làm như vậy với các đồng minh của Mỹ, chẳng hạn như Úc, Canada, Nhật Bản, Vương quốc Anh và các nước châu Âu. Chiến lược tăng trưởng của Ấn Độ gắn liền với các đối tác này hơn bao giờ hết.
Ấn Độ nhận thức rằng cả Trung Quốc lẫn Nga đều không thể thay thế Hoa Kỳ với tư cách là những đối tác kinh tế có giá trị tương đương. Hoa Kỳ là thị trường hàng hóa và dịch vụ lớn nhất của Ấn Độ và là nguồn cung cấp vốn và công nghệ quan trọng. Kim ngạch thương mại hàng hóa và dịch vụ giữa Hoa Kỳ và Ấn Độ đạt 240 tỷ đô la vào năm 2025, với thặng dư nghiêng về phía Ấn Độ. Trung Quốc là một trong những đối tác thương mại lớn nhất của Ấn Độ, nhưng mối quan hệ này lại mất cân bằng nghiêm trọng. Năm 2025, Ấn Độ thâm hụt thương mại hàng hóa với Trung Quốc hơn 110 tỷ đô la. Bắc Kinh là nhà cung cấp quan trọng các sản phẩm chế tạo, nhưng không thể cung cấp cho Ấn Độ một thị trường lớn như Hoa Kỳ, cũng như không thể cung cấp cho Ấn Độ quyền tiếp cận với các công nghệ tiên tiến mà Hoa Kỳ đang có. Tương tự, Nga nhập khẩu rất ít hàng hóa từ Ấn Độ và không phải là nguồn cung cấp các công nghệ tiên tiến hiện nay, chẳng hạn như trí tuệ nhân tạo.
Tham vọng của Ấn Độ, ở một mức độ nào đó, hiện nay xoay quanh Hoa Kỳ.
Chính sách ngoại giao thương mại gần đây của Ấn Độ phản ánh chiến lược “Mỹ cộng” của nước này. Sau khi từ chối gia nhập Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) năm 2019, một nhóm do Trung Quốc thống trị, New Delhi đã ký các hiệp định thương mại tự do với New Zealand, Vương quốc Anh và Liên minh châu Âu. Nước này cũng mở rộng hợp tác kinh tế với Australia và nối lại đàm phán thương mại với Canada. Hoa Kỳ và Ấn Độ đã hoàn tất một thỏa thuận thương mại quan trọng vào tháng Hai, thỏa thuận đầu tiên thuộc loại này giữa hai nước, hứa hẹn sẽ tăng kim ngạch thương mại song phương lên 500 tỷ đô la vào năm 2030. Nhưng ông Trump vẫn chưa ký kết thỏa thuận này và tiếp tục tìm kiếm những cách thức mới để áp thuế đối với Ấn Độ.
Ấn Độ cũng dựa vào Hoa Kỳ và các đối tác của nước này để đảm bảo an ninh. Căng thẳng dọc biên giới tranh chấp giữa Trung Quốc và Ấn Độ đã giảm bớt sau các cuộc đụng độ chết người năm 2020, nhưng Trung Quốc vẫn là đối thủ lâu dài chính của Ấn Độ. Cán cân quân sự thông thường dọc biên giới nghiêng về phía Bắc Kinh. Trung Quốc chi tiêu cho quốc phòng gấp bốn lần so với Ấn Độ, đã phát triển sự hiện diện quân sự khổng lồ ở khu vực Tây Tạng bên kia dãy Himalaya, tiếp tục mở rộng sự hiện diện hải quân ở Ấn Độ Dương và đang tăng cường quan hệ quốc phòng với Pakistan.
Washington cung cấp cho New Delhi quyền tiếp cận thông tin tình báo, công nghệ quân sự tiên tiến, các cuộc tập trận chung và mạng lưới đối tác an ninh rộng lớn hơn. Nhóm Quad tiếp tục cho thấy tiềm năng như một liên minh hàng hải khu vực có thể hạn chế sự thống trị của Trung Quốc tại vùng biển châu Á. Ấn Độ cũng đã mở rộng hợp tác với các đồng minh của Mỹ trong sản xuất quốc phòng, công nghệ, chuỗi cung ứng bền vững và an ninh hàng hải.
Ấn Độ không thể trông cậy vào Trung Quốc hay Nga để đáp ứng những nhu cầu này, ngay cả khi họ muốn. Ấn Độ vẫn phụ thuộc vào Nga về một số loại vũ khí và phụ tùng thay thế, nhưng khả năng cân bằng sức mạnh của Trung Quốc từ phía Moscow đã suy giảm. Kể từ cuộc xâm lược toàn diện Ukraine năm 2022, Nga quá phụ thuộc vào Trung Quốc để có thể kiềm chế Bắc Kinh một cách hiệu quả. BRICS và Tổ chức Hợp tác Thượng Hải, hai nhóm do Trung Quốc chi phối và được Nga hậu thuẫn, cũng không thể đóng vai trò là nguồn cân bằng sức mạnh đó.
Ấn Độ hiểu rằng Washington có những lý do kinh tế và chính trị riêng để ổn định quan hệ với Bắc Kinh. New Delhi cũng tin chắc rằng sự cạnh tranh ngầm giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc—về công nghệ, sức mạnh hàng hải, liên minh và trật tự khu vực—sẽ không biến mất. Ngay cả khi Trump nới lỏng lập trường của Washington đối với Bắc Kinh, nền tảng cấu trúc cho sự hợp tác Mỹ-Ấn có khả năng vẫn sẽ tồn tại.
Điểm bùng nổ
Cho đến nay, ông Modi đã phần nào kiềm chế được những thiệt hại do ông Trump gây ra. Nhưng khả năng đó của ông cũng có giới hạn. Một bộ phận ngày càng lớn trong giới chính trị Ấn Độ đang nóng lòng muốn thấy New Delhi đối đầu với Washington, ngay cả khi động thái đó gây tổn hại cho đất nước họ. Mối nguy hiểm trước mắt đối với mối quan hệ Mỹ-Ấn đến từ dự luật do Mỹ đề xuất, cho phép áp thuế lên tới 100% đối với các quốc gia mua năng lượng của Nga. Nếu dự luật này trở thành luật – và ông Trump không miễn trừ cho Ấn Độ – nó sẽ gây thiệt hại cho nền kinh tế Ấn Độ và góp phần tạo ra cảm giác trong người dân Ấn Độ rằng Hoa Kỳ không còn là đối tác tự nhiên nữa. Nếu Hoa Kỳ nhắm mục tiêu vào Ấn Độ trong khi nới lỏng cho các quốc gia khác, chủ nghĩa chống Mỹ tiềm tàng ở Ấn Độ sẽ trỗi dậy.
Cho đến gần đây, sự thống trị chính trị trong nước của Modi đã giúp ông tránh được những chỉ trích từ trong nước đối với cách tiếp cận của mình đối với Hoa Kỳ. Nhưng các cuộc biểu tình của giới trẻ gần đây, bắt đầu từ việc rò rỉ đề thi, đã làm lung lay hình ảnh bất khả xâm phạm của Modi. Nếu uy tín của ông trong nước tiếp tục suy giảm, ông có thể phải đối mặt với nhiều phản ứng dữ dội hơn từ cả cánh hữu và cánh tả về sự nhượng bộ được cho là của ông đối với Trump, và cuối cùng ông có thể thấy việc thách thức Washington là có lợi về mặt chính trị.
Tâm lý chống Mỹ như vậy có thể không dẫn đến sự đổ vỡ chính thức trong quan hệ với Hoa Kỳ. Nhưng nó có thể làm chậm hợp tác quốc phòng và công nghệ, đồng thời tạo thêm động lực cho việc phòng thủ. Trong trường hợp xấu nhất, ông Modi có thể chịu áp lực phải nhượng bộ Trung Quốc để ổn định biên giới và thu hút thêm đầu tư và công nghệ Trung Quốc. New Delhi cũng sẽ có ít lý do hơn để mua vũ khí của Mỹ. Và Ấn Độ có thể ngừng đóng vai trò điều hòa trong BRICS và Tổ chức Hợp tác Thượng Hải – ví dụ, bằng cách không còn làm suy yếu các nỗ lực nhằm lật đổ đồng đô la Mỹ khỏi vị thế đồng tiền thống trị thế giới.
https://www.foreignaffairs.com/india/india-sticking-america-now
Nhận xét
Đăng nhận xét