4918 - Thăng tiến trong giới lãnh đạo quân đội Nga
Dmitry Gorenburg , Julian G. Waller , Gabriela I. Rosa-Hernandez và Cornell Overfield
Ảnh: Tổng thống Liên bang Nga, nguồn: Wikimedia Commons
Xét theo các mục tiêu chiến lược ban đầu do Tổng thống Nga Vladimir Putin đặt ra năm 2022, quân đội Nga đã thua trong cuộc chiến chống Ukraine từ lâu. Tuy nhiên, lực lượng vũ trang Nga vẫn không ngừng chiến đấu và tiếp tục tiến hành các chiến dịch quân sự quy mô lớn trong một cuộc chiến dai dẳng, tàn khốc, tiêu hao phần lớn nguồn lực quốc gia của Nga, từ năng lực quân sự thuần túy đến các ưu tiên chính sách đối ngoại và các nguồn lực kinh tế và xã hội đáng kể. Trong khi Putin đưa ra những quyết định chiến lược quan trọng nhất, thì chính giới tinh hoa quân sự cấp cao của Nga mới là những người đưa ra các quyết định chiến lược và tác chiến ảnh hưởng đến kết quả chiến đấu hàng ngày. Những sĩ quan cấp cao này là ai, họ đến từ đâu và ai sẽ thay thế họ trong những năm tháng tới?
Mặc dù tuổi nghỉ hưu bắt buộc theo truyền thống đối với các tướng lĩnh cấp cao trong quân đội Nga là 65 tuổi, nhưng Tổng Tham mưu trưởng Valery Gerasimov, người đã giữ chức vụ này 70 tuổi, vẫn là sĩ quan quân đội cao cấp nhất của Nga, một phần là do việc bãi bỏ giới hạn tuổi đối với các vị trí quân sự và dân sự cấp cao trong Bộ Quốc phòng Nga vài năm trước. Nhưng Gerasimov sẽ không giữ chức vụ tướng lĩnh cao cấp nhất của Nga mãi mãi. Thế hệ lãnh đạo quân sự cấp cao tiếp theo của Nga đang được hình thành trong cuộc chiến tranh Nga chống lại Ukraine, và việc nghỉ hưu đang đến gần đối với giới tinh hoa quân sự cấp cao của Nga, cho dù việc này có bị trì hoãn trong một thời gian dưới hệ thống ngày càng trọng người già của Putin .
Hơn nữa, việc ra quyết định trong quân đội Nga không chỉ giới hạn ở Tổng Tham mưu trưởng và cấp dưới trực tiếp. Các tư lệnh quân chủng và sĩ quan tham mưu của họ đóng vai trò quan trọng, chịu trách nhiệm lập kế hoạch và thiết kế lực lượng trong tương lai. Trong khi đó, các tư lệnh quân khu và tham mưu của họ, chịu trách nhiệm huấn luyện và đánh giá hiệu quả hoạt động của quân đội trong khu vực, lại có ảnh hưởng lớn đến việc bố trí các lực lượng đang tham chiến ở Ukraine hiện nay.
Những quan chức cấp cao này đứng đầu hệ thống tướng lĩnh và sĩ quan cấp cao tạo nên giới tinh hoa quân sự Nga, có thể được định nghĩa là “những cá nhân đưa ra quyết định, gây ảnh hưởng đến quyết định và thực thi quyết định, những người lập kế hoạch và phối hợp các cuộc chiến tranh của Nga và chỉ huy quân đội, hải quân và các lực lượng quân sự khác của Nga”. Họ cũng phối hợp vai trò của quân đội trong việc thực hiện các mục tiêu chiến lược và địa chính trị của Nga phù hợp với sự lãnh đạo chính trị của chế độ Nga. Các quan chức quân sự cấp cao của Nga đóng vai trò then chốt trong việc xác định cách thức Nga chiến đấu, tuy nhiên, các mô hình thăng tiến lên các vị trí cao nhất trong quân đội Nga lại chưa được hiểu rõ và hiếm khi được nghiên cứu.
Khám phá sâu hơn về đội ngũ sĩ quan cấp cao của Nga
Tiếp nối công trình nghiên cứu trước đây của chúng tôi về khả năng lãnh đạo trong hải quân Nga, CNA gần đây đã công bố một báo cáo phân tích các mô hình thăng tiến trong giới tinh hoa quân sự Nga. Câu hỏi nghiên cứu chính của chúng tôi khá đơn giản nhưng bao quát: Các mô hình thăng tiến trong quân đội Nga có thể cung cấp thông tin gì về sự phát triển của giới tinh hoa quân sự Nga? Cụ thể hơn, những yếu tố nào góp phần vào sự thăng tiến thành công của các nhà lãnh đạo trong quân đội Nga và hiệu quả chiến đấu trên chiến trường cùng các kinh nghiệm chiến đấu khác đóng vai trò gì trong việc thăng tiến quân sự trong Lực lượng Vũ trang Nga?
Để giải đáp những câu hỏi này, chúng tôi đã tạo ra bốn bộ dữ liệu độc lập về mô hình thăng tiến và bãi nhiệm trong quân đội Nga, hoàn toàn dựa trên các nguồn thông tin công khai bằng tiếng Nga. Thông tin chi tiết về nguồn dữ liệu và phương pháp tiếp cận có thể được tìm thấy trong báo cáo đầy đủ . Nhìn chung, những hiểu biết thu được từ việc phân tích bốn bộ dữ liệu này cho phép chúng tôi xây dựng bức tranh toàn diện nhất về giới tinh hoa quân sự Nga hiện nay, cách họ đạt được vị trí của mình và ai là người có khả năng kế nhiệm họ trong những năm tới. Là một phần của phân tích, chúng tôi đã xác định 125 chỉ huy cấp cao có nguyện vọng nghề nghiệp thành công nhất — một nguồn dữ liệu mang lại một số phát hiện thú vị nhất trong nghiên cứu của chúng tôi, vì chúng tôi sử dụng nó để cung cấp một mô hình dựa trên kinh nghiệm về khả năng thăng tiến trong những năm tới dựa trên thực tiễn trước đây.
Hầu hết các vị trí lãnh đạo cấp cao trong phân tích của chúng tôi đều có từ sáu đến tám người đương nhiệm. Con số này chưa đủ cho phân tích thống kê, nhưng đủ để làm nổi bật một số mô hình sự nghiệp đáng chú ý. Ngay cả khi có những hạn chế về dữ liệu, mô tả về sự nghiệp của các chỉ huy cấp cao Nga là chưa từng có trong hồ sơ công khai và cho phép chúng ta đưa ra những nhận định dựa trên dữ liệu về quỹ đạo sự nghiệp trong quá khứ và hiện tại, cũng như một nỗ lực rất hiếm hoi trong việc dự đoán.
Dưới đây, chúng tôi trình bày một loạt các phát hiện liên quan đến cách thức thăng tiến và lộ trình sự nghiệp trong đội ngũ sĩ quan cấp cao của Nga hiện đại, cũng như những hiểu biết liên quan đến giai đoạn chiến tranh hiện tại nói riêng. Tiếp theo đó, chúng tôi sẽ phân tích cách những hiểu biết này cho phép chúng tôi xây dựng mô hình một tập hợp các ứng viên "khả thi nhất" cho các vị trí cấp cao trong tương lai ở các cấp bậc chiến lược và tác chiến quan trọng nhất, bao gồm cả Tổng Tham mưu trưởng tương lai, các tư lệnh quân chủng và các lãnh đạo quân khu.
Được thăng chức sớm hơn, thăng tiến cao hơn
Điểm đáng chú ý nhất trong tập dữ liệu lớn nhất của chúng tôi liên quan đến tầm quan trọng của thành công trong giai đoạn đầu sự nghiệp: Các tướng lĩnh Nga có khả năng được thăng cấp lên hàm ba sao và bốn sao cao hơn nếu họ dưới 46 tuổi khi được thăng cấp lên thiếu tướng. Điều thú vị là, trong khi tuổi trẻ gắn liền với sự thăng tiến trong hệ thống sự nghiệp quân sự trong toàn bộ Lực lượng Vũ trang Nga, thì mô hình này đặc biệt đáng chú ý đối với các tướng lĩnh lục quân. Các tướng lĩnh lục quân không chỉ trở thành chỉ huy trong binh chủng của mình mà còn chiếm số lượng lớn trong đội ngũ lãnh đạo cấp cao nói chung. Lợi ích của việc thăng cấp lên hàm tướng khi còn trẻ ít rõ rệt hơn ở các binh chủng khác, mặc dù đó vẫn là một lợi ích.
Hai con đường dẫn đến đỉnh cao
Hệ thống thăng tiến quân sự cấp cao của Nga không phải là một hệ thống thống nhất. Thay vào đó, nó gồm một lộ trình tác chiến chính và nhiều lộ trình chuyên môn độc lập, vệ tinh, hầu như không có sự trao đổi nhân sự với nhau hoặc với lộ trình chính. Lộ trình chính, bao gồm lực lượng lục quân và không quân, có tính chất liên hợp và cung cấp nhân sự cho các vị trí tư lệnh quân khu và Bộ Tổng tham mưu, những vị trí đứng đầu hệ thống cấp bậc quân sự. Một số hệ thống chuyên môn độc lập xoay quanh lộ trình chính, bao gồm một số bộ chỉ huy tác chiến độc lập: Lực lượng Tên lửa Chiến lược, hệ thống hạm đội của hải quân, Lực lượng Không quân Vũ trụ và các đơn vị trực thuộc, và lực lượng phòng không, pháo binh và tên lửa của lục quân. Mỗi vệ tinh có lộ trình thăng tiến nội bộ riêng, từ cấp chỉ huy cấp thấp đến cấp lãnh đạo binh chủng, và ranh giới giữa chúng gần như không thể xuyên thủng.
Các sĩ quan trong binh chủng tác chiến thường đảm nhiệm nhiều vị trí cùng loại. Việc thăng tiến ngang cấp ở cùng bậc được đánh giá cao như một tiêu chuẩn để lên cấp bậc tiếp theo, đặc biệt là trong binh chủng tác chiến, nơi phạm vi địa lý rộng lớn có thể được xem là dấu hiệu của khả năng thích ứng. Trong binh chủng này, các quân khu ít danh tiếng hơn được sử dụng làm địa điểm huấn luyện các nhà lãnh đạo tiềm năng trong tương lai. Việc chỉ huy các quân khu nằm xa khu vực chiến sự, đặc biệt là Quân khu Siberia, quan trọng hơn việc chỉ huy các quân khu gần chiến tuyến hơn, chẳng hạn như Quân khu Bắc Kavkaz. Tuy nhiên, mô hình này mạnh nhất từ năm 2000 đến năm 2010 khi cấu trúc quân khu trước cải cách vẫn còn nguyên vẹn. Việc sáp nhập Quân khu Siberia vào Quân khu Trung ương năm 2010 đã làm giảm bớt tín hiệu địa lý này, và việc tái cơ cấu trong thời chiến đã làm xói mòn hơn nữa các mô hình nghề nghiệp cụ thể theo từng quân khu, thay vào đó là việc bố trí tạm thời dựa trên nhu cầu tác chiến.
Hầu hết nhưng không phải tất cả các quân chủng đều có các đơn vị cấp dưới cụ thể liên kết với sự thăng tiến nghề nghiệp trong tương lai. Quân đoàn 58, Quân đoàn 20, Quân đoàn 41, Quân đoàn 36 và Quân đoàn 5 xuất hiện nhiều lần trong lý lịch nghề nghiệp của các sĩ quan sau này được bổ nhiệm làm tham mưu trưởng quân khu và tư lệnh. Trong hải quân, Hạm đội phương Bắc và Hạm đội Thái Bình Dương là nơi phát triển sự nghiệp ban đầu và giữa chừng của các tư lệnh, còn Hạm đội Baltic và Biển Đen đóng vai trò là các đợt công tác mở rộng kinh nghiệm cấp cao hơn là đào tạo tư lệnh từ đầu. Đối với Lực lượng Tên lửa Chiến lược, Trung tâm Vũ trụ Plesetsk là vị trí tiền nhiệm quan trọng cho chức vụ tư lệnh quân chủng. Đối với không quân, chức vụ tư lệnh không quân ở Viễn Đông hoặc Bắc Kavkaz có liên quan đến việc thăng chức lên tư lệnh quân chủng, mặc dù lịch sử không chắc chắn như đối với hải quân. Các quân chủng khác thiếu các đơn vị tiền đề rõ ràng.
Ba năm đã thay đổi đội ngũ sĩ quan.
Cuộc cải cách năm 2010 đã sáp nhập các quân khu, phần lớn loại bỏ mô hình kế nhiệm từ tham mưu trưởng cùng quân khu lên chức tư lệnh, và tạm thời nâng cao tầm quan trọng của kinh nghiệm từ Bộ Tổng tham mưu. Tỷ lệ tư lệnh quân khu xuất thân từ các vị trí trong Bộ Tổng tham mưu đã tăng từ 0% trước năm 2010 lên 32% từ năm 2010 đến năm 2021. Sau đó, tỷ lệ này giảm trở lại 0% trong thời kỳ chiến tranh Nga-Ukraine.
Việc thành lập lực lượng không gian vũ trụ năm 2015 đã hợp nhất lực lượng không quân, lực lượng vũ trụ và hệ thống phòng không dưới một bộ chỉ huy duy nhất, mở đường cho một sĩ quan lục quân (Sergey Surovikin) lãnh đạo lực lượng không gian vũ trụ. Cuộc can thiệp vào Syria bắt đầu cùng năm đã tạo ra một con đường thăng tiến mới, sản sinh ra nhiều tư lệnh quân khu. Cuộc xâm lược năm 2022 đã rút ngắn nhiệm kỳ, phân mảnh con đường thăng tiến cấp cao và tạo ra các loại hình bổ nhiệm hoàn toàn mới, chẳng hạn như chỉ huy thời chiến ở Ukraine và bổ nhiệm trực tiếp từ quân đội lên tư lệnh quân khu, đồng thời đóng băng vị trí của Bộ Tổng tham mưu.
Hệ thống trước năm 2010 được phân cấp với các hệ sinh thái nghề nghiệp đặc thù theo từng khu vực, và từ năm 2010 đến năm 2021, hệ thống được tập trung hóa thông qua Bộ Tổng Tham mưu. Ngược lại, hệ thống thời chiến hiện nay mang tính chất tạm thời, được thúc đẩy bởi nhu cầu tác chiến hơn là thiết kế thể chế. Câu hỏi thú vị nhất về mặt cấu trúc cho tương lai là liệu sự phân mảnh con đường sự nghiệp trong thời chiến sẽ chỉ là tạm thời hay vĩnh viễn. Nói cách khác, liệu hệ thống sẽ quay trở lại mô hình trước chiến tranh sau khi xung đột kết thúc, hay chiến tranh sẽ làm đa dạng hóa vĩnh viễn các con đường dẫn đến vị trí chỉ huy cấp cao?
Chiến tranh, Chiến tranh, Chiến tranh
Kinh nghiệm chiến đấu thường giúp đẩy nhanh quá trình thăng tiến. Thời kỳ chiến tranh đã tạo ra những con đường mới dẫn đến các vị trí chỉ huy cấp cao mà trước năm 2015 chưa từng tồn tại. Sự thay đổi này được thể hiện rõ qua việc các chỉ huy lực lượng ở cả Syria và Ukraine được bổ nhiệm làm chỉ huy các quân khu và các vị trí cao cấp trong lực lượng mặt đất và lực lượng không quân.
Thời chiến dẫn đến sự thay đổi nhân sự nhanh hơn trong các bộ chỉ huy tác chiến nhưng nhiệm kỳ tại Bộ Tổng tham mưu lại dài hơn. Nhiệm kỳ trung bình của tư lệnh quân khu đã giảm từ 2,9 năm trước chiến tranh xuống còn 1,0 năm kể từ khi chiến tranh bắt đầu. Ngay cả nhiệm kỳ tối đa trong thời chiến là 2,2 năm cũng ngắn hơn mức trung bình trước chiến tranh. Ngược lại, ban lãnh đạo Bộ Tổng tham mưu hoàn toàn không bị ảnh hưởng bởi việc thay thế nào kể từ khi chiến tranh bắt đầu (thực tế là từ năm 2018), cho thấy Gerasimov có thể đang bảo vệ cấp dưới của mình theo cách tương tự như Sergei Shoigu đã bảo vệ cấp dưới của ông tại Bộ Quốc phòng cho đến khi ông bị thay thế.
Liên quan đến vấn đề này, các tướng lĩnh Nga đầy tham vọng hiện phải đối mặt với khả năng bị cách chức vì thành tích kém – nhưng cho đến nay, điều này chỉ xảy ra nếu họ không thuộc Bộ Tổng tham mưu, cơ quan vẫn ngoan cố không chịu trách nhiệm về những thất bại trong hoạt động hay chiến lược. Ngoại trừ một vài trường hợp mang tính chính trị, các sĩ quan bị cách chức đã được miễn khỏi cuộc thanh trừng đang diễn ra ở phía dân sự của Bộ Quốc phòng và được phép nghỉ hưu hoặc chuyển sang vị trí ít quan trọng hơn thay vì bị giam giữ và điều tra hình sự.
Nhìn vào tương lai
Ngoài những phát hiện tổng quát này, dữ liệu của chúng tôi cho phép chúng tôi xác định một tập hợp các mô hình sự nghiệp của các tướng lĩnh và đô đốc thành công nhất của Nga khi họ đạt được các vị trí lãnh đạo cấp cao nhất trong quân đội Nga (Tổng tham mưu trưởng và các lãnh đạo cục quan trọng của Bộ Tổng tham mưu, tư lệnh và phó tư lệnh các quân chủng, và tư lệnh và phó tư lệnh quân khu). Điều quan trọng là, các mô hình này khác nhau tùy theo vị trí, chứ không phải là một mô hình duy nhất, thống nhất.
Với những mô hình mà chúng tôi đã phát hiện, chúng tôi có thể dự đoán các cuộc bổ nhiệm vào các vị trí cấp cao trong tương lai, miễn là các mô hình thăng tiến trước đây vẫn tiếp tục được áp dụng. Tất nhiên, thời kỳ chiến tranh có thể ảnh hưởng đến bản chất của các cuộc bổ nhiệm, vì vậy các mô hình bổ nhiệm trong tương lai có thể khác với các mô hình được rút ra từ bối cảnh thời bình. Thêm vào đó, những khó khăn của thời chiến vốn dĩ khiến các dự đoán trở nên không chắc chắn hơn. Các ứng viên đáp ứng tiêu chí lựa chọn có thể bị loại bỏ do thất bại trong hoạt động hoặc bất đồng với các chỉ huy cấp cao, tử trận, hoặc thậm chí bị đối phương ám sát. Ngay cả với những hạn chế này, nỗ lực này vẫn là nỗ lực công khai tinh vi nhất hiện có để theo dõi sự nghiệp của các sĩ quan cấp cao Nga.
Hơn nữa, các cuộc bổ nhiệm trong bốn năm qua cho thấy rằng xu hướng sự nghiệp trước đây vẫn có khả năng dự đoán khá chính xác các cuộc bổ nhiệm hiện tại. Điều đã thay đổi là tỷ lệ luân chuyển nhân sự và khả năng các nhà lãnh đạo hoạt động kém hiệu quả sẽ bị thay thế nhanh chóng hoặc vì những lý do khác ngoài sự luân chuyển tự nhiên trong thời bình. Nói cách khác, trong khi nhu cầu hoạt động ngày càng trở nên phổ biến như một động lực để thay thế các sĩ quan cấp cao, thì những người kế nhiệm tiềm năng vẫn tiếp tục được lựa chọn từ nhóm các tướng lĩnh đã được dự kiến bổ nhiệm vào các vị trí này trước năm 2022.
Mặc dù những cá nhân cụ thể mà chúng tôi xác định ở đây và trong báo cáo này là những người có khả năng được chọn cao nhất có thể không thành hiện thực, nhưng những người khác có con đường sự nghiệp tương tự rất có khả năng được chọn thay thế họ. Và bằng cách tuân theo phương pháp mô hình thực nghiệm này, chúng tôi cung cấp một cơ sở dữ liệu dựa trên dữ liệu để dự đoán ai là người có khả năng được thăng chức cao nhất, trong điều kiện mọi thứ đều như nhau, và sau đó chúng tôi có thể kiểm tra điều này dựa trên những gì thực sự xảy ra trong những năm tới, mang lại khả năng đặc biệt để kiểm chứng các khẳng định dựa trên dữ liệu thực tế.
Để ngắn gọn, ở đây chúng ta sẽ thảo luận về các dự đoán cho Tổng Tham mưu trưởng, Tổng tư lệnh Lục quân và một số tư lệnh quân khu. Báo cáo của chúng tôi cũng cung cấp các dự đoán cho các binh chủng khác không được đề cập ở đây.
Thay thế Gerasimov sau ngần ấy năm
Con đường dẫn đến chức vụ Tham mưu trưởng Bộ Tổng tham mưu rõ ràng khác biệt và đa dạng hơn so với con đường đến các vị trí ở cấp bậc thấp hơn, chẳng hạn như tư lệnh các quân chủng hoặc tư lệnh quân khu. Con đường của Gerasimov là một ví dụ điển hình:
Mặc dù chỉ có bốn người từng giữ chức Tham mưu trưởng kể từ năm 2000, điểm chung giữa những người nắm giữ vị trí này không phải là một lộ trình cụ thể mà là bề rộng kinh nghiệm hiếm có. Những người được bổ nhiệm làm Tham mưu trưởng thường có cả kinh nghiệm chỉ huy tác chiến tại chiến trường và kinh nghiệm tham mưu trung ương, một sự kết hợp hiếm thấy ở mọi cấp bậc khác.
Dựa trên các tiêu chí này, Đại tướng Aleksandr Chaiko nổi lên như ứng cử viên sáng giá nhất. Sự nghiệp của Chaiko khá giống với Gerasimov. Ông đã hai lần giữ chức Phó Tham mưu trưởng, và trước đó từng chỉ huy Quân đoàn 20 và Quân khu phía Đông. Ông đã làm việc tại ba quân khu và bốn lần chỉ huy lực lượng Nga tại Syria. Vào tháng 5 năm 2026, ông được bổ nhiệm làm Tư lệnh Lực lượng Không quân Vũ trụ, điều này càng làm phong phú thêm kinh nghiệm chỉ huy của ông. Ông từng là mục tiêu của một vụ ám sát bất thành vào ngày 1 tháng 8 năm 2026, vụ ám sát này đã khiến một vị tướng Nga khác và con rể của Chaiko thiệt mạng. Ở tuổi 55, Chaiko đang ở độ tuổi lý tưởng để được bổ nhiệm làm Tham mưu trưởng trong vòng hai đến ba năm tới.
Tuy nhiên, ứng cử viên sáng giá nhất cho vị trí này có thể là Đại tướng Andrey Mordvichev. Được thăng cấp lên Thiếu tướng ở độ tuổi rất trẻ là 37 (và lên Đại tướng ở tuổi 47), ông trở thành Tổng tư lệnh Lục quân ở tuổi 49, trẻ hơn bất kỳ người tiền nhiệm nào kể từ sau Thế chiến II. Ông đã giữ các vị trí lãnh đạo tại cả bốn quân khu được thành lập sau năm 2010, và từng chỉ huy Quân khu Trung tâm trước khi được bổ nhiệm vào vị trí hiện tại. Điều không chắc chắn chính là nếu Gerasimov rời nhiệm sở trong thời gian tương đối ngắn, Mordvichev có thể còn quá trẻ để thay thế ông. Tuy nhiên, sự thăng tiến nhanh chóng của ông cho thấy ông có thể là Tổng tham mưu trưởng trẻ nhất trong lịch sử hiện đại của Nga và đang được chuẩn bị cho một nhiệm kỳ dài hạn ở vị trí này.
Chỉ huy các binh chủng: Lực lượng mặt đất
Các tổng tư lệnh lực lượng lục quân trước đây đều có năng lực tác chiến xuất sắc. Tất cả các tổng tư lệnh lực lượng lục quân đều có kinh nghiệm chỉ huy cấp quân đoàn và giữ một trong hai vị trí cao nhất trong quân khu. Tuy nhiên, kinh nghiệm trong Bộ Tổng tham mưu hầu như không có trong nhóm này. Nói cách khác, vị trí này được xem là một vai trò chủ yếu liên quan đến tác chiến — một vị trí dành cho các chỉ huy chiến trường hơn là các nhà hoạch định chính sách tham mưu.
Hơn nữa, chức vụ tư lệnh lục quân thường là chức vụ cuối nhiệm kỳ, nhưng xu hướng đó có thể đang thay đổi. Không có tư lệnh lục quân nào trước đây được thăng chức lên một vị trí chỉ huy tác chiến cao hơn. Hầu hết đều nghỉ hưu khi kết thúc nhiệm kỳ. Tuy nhiên, việc bổ nhiệm ông Mordvichev vào tháng 5 năm 2025 là điều chưa từng có trong lịch sử, cho thấy rằng đối với ông, vị trí này có thể trở thành bàn đạp để được bổ nhiệm làm Tham mưu trưởng Bộ Tổng tham mưu.
Mặc dù có một số ứng cử viên tiềm năng, nhưng ứng cử viên triển vọng nhất để kế nhiệm Mordvichev làm tổng tư lệnh lực lượng lục quân là Đại tướng Andrey Ivanayev, 53 tuổi, người đã từng phục vụ tại bốn quân khu và vừa được bổ nhiệm làm tư lệnh Quân khu Trung tâm sau gần hai năm chỉ huy Quân khu Đông. Trước đó, ông từng là tham mưu trưởng của Tập đoàn quân 36 và tư lệnh Tập đoàn quân 20, cả hai đều là những đơn vị hậu cần quan trọng.
Tư lệnh lãnh thổ: Các quân khu
Các mô hình mà chúng tôi đã xác định cho thấy rằng việc bổ nhiệm làm tư lệnh quân khu thường yêu cầu chỉ huy một đơn vị quân đoàn hỗn hợp, đặc biệt là một trong những đơn vị mà chúng tôi đã xác định là lực lượng nòng cốt, kinh nghiệm phục vụ trước đó với tư cách là phó tư lệnh quân khu thứ nhất, kinh nghiệm tại ba đến bốn quân khu, kinh nghiệm tác chiến tại Quân khu phía Nam (trước đây là Bắc Kavkaz), kinh nghiệm chiến đấu tại Syria hoặc Ukraine, và cấp bậc đại tướng khi được bổ nhiệm. Người được bổ nhiệm làm tư lệnh quân khu điển hình thường ở độ tuổi đầu đến giữa 50 khi được bổ nhiệm.
Dựa trên những xu hướng này, một số tướng lĩnh đang hoặc mới đây từng giữ chức vụ tham mưu trưởng quân khu có tiềm năng trở thành tư lệnh quân khu trong tương lai. Những người này bao gồm Đại tá Denis Liamin, 46 tuổi, vừa được bổ nhiệm làm người đứng đầu Lực lượng Hệ thống Không người lái sau thời gian làm tham mưu trưởng Quân khu Trung tâm; Trung tướng Aleksandr Tokarev, hiện là tham mưu trưởng Quân khu phía Nam; và Trung tướng Petr Bolgarev, tham mưu trưởng kiêm (từ tháng 8 năm 2026) quyền tư lệnh Quân khu phía Đông.
Một góc nhìn mới về sự nghiệp quân sự
Ở mức độ cơ bản nhất, nghiên cứu này đã chỉ ra rằng có những mô hình dài hạn trong quỹ đạo sự nghiệp của các lãnh đạo quân sự Nga. Nắm bắt được những mô hình này sẽ giúp các nhà phân tích hiểu được loại sĩ quan nào có nhiều khả năng được thăng chức lên các vị trí lãnh đạo cấp cao trong tương lai. Điều này, đến lượt nó, cho phép chúng ta xác định những tướng lĩnh cấp thấp nào cần được theo dõi như những nhà lãnh đạo quân sự tiềm năng trong tương lai. Lợi thế phân tích thu được theo cách này có ý nghĩa rõ ràng đối với các nhà phân tích trong các tổ chức tình báo phương Tây cũng như đối với các học giả nghiên cứu về quan hệ dân sự-quân sự Nga, tổ chức quân sự so sánh và các lĩnh vực nghiên cứu khác.
Các nhóm đồng nghiệp định hình cách suy nghĩ của các sĩ quan.
Cơ cấu giới tinh hoa quân sự Nga, cả ở cấp bậc cao và thấp, được đặc trưng bởi con đường thăng tiến thành công kéo dài từ thời sĩ quan cấp trung, qua kinh nghiệm chỉ huy ban đầu ở cấp đại tá, và sau đó gia nhập hàng ngũ sĩ quan cấp cao. Thời gian từ khi một cá nhân gia nhập hàng ngũ sĩ quan Nga đến khi kết thúc sự nghiệp ở cấp tướng ít nhất một sao là từ 20 đến 30 năm.
Lãnh đạo hiện tại vẫn chủ yếu là những người xuất thân từ thời Yeltsin và đầu thời Putin, những người theo đuổi tham vọng nghề nghiệp trước thời kỳ cải cách năm 2010. Không có gì đáng ngạc nhiên khi những lời chỉ trích về sự yếu kém và tư duy chịu ảnh hưởng từ thời Liên Xô chiếm ưu thế trong giới phê bình quân đội từ các phóng viên chiến trường diều hâu của Nga. Khi thế hệ này sắp nghỉ hưu, các thành viên của họ sẽ được thay thế bởi những sĩ quan có năng lực cao hơn, những người gia nhập quân đội khi quân đội đang mở rộng và có nhiều cơ hội hơn.
Thế hệ lãnh đạo quân sự mới của Nga đang nổi lên hiện nay có kinh nghiệm hơn đáng kể trong các hoạt động phức tạp ngoài khu vực (Syria) và các cuộc xung đột kéo dài (Ukraine) so với giới lãnh đạo hiện tại. Một thế hệ sĩ quan trẻ mới đang được hình thành, khi lòng yêu nước đóng vai trò quan trọng trong quyết định gia nhập quân đội và kinh nghiệm chiến đấu là điều thường xuyên đối với những người gia nhập. Vị tướng lĩnh đang lên ngày nay đơn giản là xuất thân từ một nền tảng trí tuệ, văn hóa và thể chế khác biệt so với những người hiện đang chỉ huy họ ở cấp chiến lược và chiến lược tác chiến.
Những yếu tố thế hệ này có khả năng ảnh hưởng đến cách các nhà lãnh đạo quân sự Nga nhìn nhận vị thế của Nga trên thế giới và vai trò mà quân đội có thể đóng trong chính sách đối ngoại của Nga. Các học giả và nhà phân tích từ lâu đã nghiên cứu sự thống trị của giới tinh hoa Nga từ các cơ quan an ninh như những chỉ số quan trọng về xu hướng diều hâu trong chính sách đối ngoại. Nhưng giới tinh hoa quân sự Nga, vốn thường bị cô lập ở một vị trí tương đối phụ thuộc trong mối quan hệ dân sự-quân sự của Nga , cũng bị ảnh hưởng bởi các xu hướng thay đổi trong thế giới quan. Phân tích theo nhóm sĩ quan Nga sẽ giúp các nhà phân tích hiểu được những sự dịch chuyển thế hệ này và cách chúng ảnh hưởng đến văn hóa quân sự và chiến lược của Nga.
Những thay đổi do chiến tranh gây ra sẽ tồn tại lâu hơn cả chiến tranh.
Mô hình thăng tiến nghề nghiệp của các sĩ quan cấp cao đã và đang bị ảnh hưởng bởi chiến tranh. Tỷ lệ thay đổi vị trí chỉ huy cao hơn so với trước chiến tranh, nguy cơ bị cách chức vì thành tích kém (thực tế hoặc bị đổ lỗi) hiện đang được áp dụng thường xuyên đối với các chỉ huy tác chiến, và sự quan tâm mới đến việc đưa các nhân vật quân sự vào chính trường dân sự thông qua chương trình "Thời khắc Anh hùng" đều là những sự gia tăng so với các mô hình truyền thống trong quân đội Nga trước những năm 2020.
Những tác động này chắc chắn sẽ tiếp tục và có khả năng gia tăng trong 10 đến 15 năm tới. Trong hai thập kỷ tới, chúng ta sẽ phải đối phó với đội ngũ lãnh đạo Nga mà sự nghiệp của họ bị ảnh hưởng mạnh mẽ bởi những lựa chọn được đưa ra vào đầu và giữa những năm 2020, trong một số trường hợp đã đưa những người lẽ ra có thể không bao giờ đạt được chức vụ cao lên nắm giữ, trong những trường hợp khác lại làm gián đoạn sớm những sự nghiệp đầy hứa hẹn. Chúng ta không thể biết chính xác điều này sẽ định hình thế hệ lãnh đạo cấp cao tiếp theo như thế nào, nhưng chúng ta biết rằng tác động của nó đã và đang được cảm nhận ngay bây giờ đối với các mô hình thăng tiến trong quân đội Nga. Các nhà phân tích sẽ cần tiếp tục theo dõi xem chiến tranh đang ảnh hưởng đến các mô hình thăng tiến trong quân đội Nga như thế nào, cả trong khi chiến tranh đang diễn ra và sau khi nó kết thúc.
Việc thay thế nhanh chóng có thể làm giảm hiệu quả.
Như chúng ta đã thấy, sự thay đổi nhân sự cấp cao trong quân đội Nga đang diễn ra với tốc độ chưa từng có, với nhiệm kỳ của các tư lệnh quân khu hiện chỉ kéo dài trung bình một năm. Putin vừa mới công bố một đợt cải tổ khác vào đầu tháng 8. Mức độ thay đổi nhân sự này có thể ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng thực hiện nhiệm vụ của các lãnh đạo quân đội. Các chỉ huy mới được bổ nhiệm có thể có ít kinh nghiệm hơn trong việc quản lý các bộ máy hành chính quân sự lớn, và nhiệm kỳ ngắn có thể ảnh hưởng đến mức độ họ có thể học hỏi công việc trước khi được luân chuyển.
Nỗi sợ bị thay thế hoặc giáng chức cũng có thể ảnh hưởng đến việc ra quyết định của các nhà lãnh đạo, khiến họ thận trọng hơn trong việc chấp nhận rủi ro. Thêm vào đó, sự thay đổi nhân sự nhanh chóng cũng có thể làm tổn hại khả năng xây dựng mạng lưới quan hệ với cấp dưới của các chỉ huy, đồng thời làm giảm lòng trung thành của cấp dưới đối với cấp trên. Bằng cách rút ngắn thời gian đầu tư vào việc xây dựng lòng tin giữa các đồng nghiệp, tầng lớp tinh hoa quân sự mới chắc chắn sẽ khác biệt rất nhiều so với nhóm ổn định dưới thời bộ đôi Shoigu-Gerasimov thống trị 15 năm lãnh đạo quân đội Nga vừa qua.
Mặt khác, một số lượng chưa từng có các tướng lĩnh trẻ tuổi, cấp bậc một và hai sao (và các đại tá ngay dưới họ) đã tích lũy được kinh nghiệm chiến đấu đáng kể ở Ukraine, và sự luân chuyển liên tục trong các chỉ huy tác chiến có nghĩa là một đội ngũ tinh hoa có kỹ năng tác chiến cao hơn nhiều (ít nhất là về nguyên tắc) hiện đang ở vị trí thuận lợi để thăng tiến lên các cấp bậc cao nhất trong hệ thống quân đội theo thời gian. Các nhà phân tích sẽ cần phải tính đến thực tế kinh nghiệm đang thay đổi này đối với giới tinh hoa quân sự Nga - chỉ có hệ thống quân đội Hoa Kỳ mới có bề rộng và chiều sâu kinh nghiệm chiến tranh tương đương.
Tiến sĩ Dmitry Gorenburg là nhà nghiên cứu khoa học cấp cao thuộc Chương trình Nghiên cứu Nga tại CNA Corporation, một tổ chức nghiên cứu và phân tích phi lợi nhuận, phi đảng phái có trụ sở tại Arlington, Virginia.
Julian G. Waller, Tiến sĩ, là nhà nghiên cứu khoa học thuộc Chương trình Nghiên cứu Nga tại Tập đoàn CNA và là giảng viên thỉnh giảng về khoa học chính trị tại Đại học George Washington.
Gabriela I. Rosa-Hernandez là chuyên gia về chính sách an ninh của Nga trong Chương trình Nghiên cứu Nga tại Tập đoàn CNA.
Cornell Overfield là nhà phân tích nghiên cứu tại Tập đoàn CNA, chuyên về mối quan hệ giữa luật hàng hải và chính sách đối ngoại.
https://warontherocks.com/russias-next-top-general-promotions-in-russian-military-leadership/
Nhận xét
Đăng nhận xét