5023 - Với tư cách bộ trưởng Hải Quân, Hùng Cao sẽ làm những gì?

Trúc Phương

Trên MSNOW ngày 3 Tháng Chín, tác giả Steve Benen viết: “Nếu Hùng Cao kỳ vọng việc đề cử vào chức bộ trưởng Hải Quân diễn ra thuận lợi thì có lẽ ông sẽ thất vọng.”

Quyền Bộ Trưởng Hải Quân Hùng Cao, hình chụp năm 2024. (Hình: ANDREW CABALLERO-REYNOLDS/AFP via Getty Images)

Bài viết cho rằng hồ sơ quân nhân của Hùng Cao có nhiều chi tiết không rõ ràng, như tờ USA Today từng phanh phui. Có một điều chắc chắn rằng, việc Hùng Cao ngồi trước Ủy Ban Quân Vụ Thượng Viện để được duyệt xét vị trí bộ trưởng Hải Quân sẽ rất khác với lần trước đó vào Tháng Mười, 2025 khi ông được phê chuẩn chức thứ trưởng Hải Quân.

Phục vụ đất nước hay đảng phái?

Nếu được Thượng Viện chuẩn thuận (chưa biết lúc nào), Hùng Cao sẽ trở thành người nhập cư gốc Á đầu tiên lãnh đạo Hải Quân Hoa Kỳ và là bộ trưởng Hải Quân thứ 80.

Trong bối cảnh Ngũ Giác Đài hỗn loạn trước chiến dịch tranh trừng của Bộ Trưởng Quốc Phòng Pete Hegseth, việc Trump đề cử Hùng Cao vào ghế bộ trưởng Hải Quân (Secretary of the Navy – SECNAV) là sự kiện thời sự, một lần nữa, đáng để đề cập yếu tố đảng phái trong quân đội Mỹ.

Về lý thuyết, quân đội Mỹ chưa bao giờ ngưng đề cao tinh thần phi chính trị và phi đảng phái. Với quân nhân, phụng sự quốc gia là tôn chỉ hàng đầu. Các tướng lĩnh chóp bu từng tự hào việc ưu tiên phục vụ an ninh quốc gia hơn là chiều theo ý tổng thống.

Các quy định, chuẩn mực binh nghiệp và hệ thống thăng tiến được thiết kế minh bạch để củng cố tính trung lập như vậy. Binh sĩ lẫn sĩ quan luôn được khuyên tránh thể hiện quan điểm chính trị, đặc biệt ở nơi công cộng hay trả lời báo chí.

Thực tế phức tạp hơn nhiều. Càng lên đến hàng ngũ sĩ quan cấp cao, yếu tố chính trị càng rõ rệt. Một nước Mỹ đang trên con đường “chia để trị” một cách lộ liễu thì không thể ngây thơ tin rằng các ông tướng chóp bu trong hàng ngũ quân đội hoàn toàn không bị chính trị chi phối. Thời Tổng Thống Joe Biden, Ngũ Giác Đài cổ xúy yếu tố đa dạng và hòa nhập. Đến Trump, Bộ Quốc Phòng nỗ lực xóa bỏ màu sắc đa dạng.

Nói cách khác, không thể xem nhẹ yếu tố “tương thích” về mặt chính trị, hoặc thậm chí sự đồng thuận hoàn toàn về quan điểm chính trị, trong hàng ngũ lãnh đạo cấp cao của Bộ Quốc Phòng.

Trong thực tế, việc bổ nhiệm những vị trí cấp cao, chẳng hạn phó đô đốc trở lên trong Hải quân, đều là kết quả của quy trình tuyển chọn mang nặng yếu tố phe nhóm chính trị. Điều này càng rõ rệt trong thời Pete Hegseth, khi sĩ quan cấp cao không chỉ phải thể hiện rõ quan điểm chính trị mà còn phải trung thành một cách tuyệt đối với chính quyền đương nhiệm.

Như báo chí từng tường thuật, một không khí hoảng loạn đang bao trùm Ngũ Giác Đài. Bất kỳ ý kiến khác biệt nào cũng đều bị quy chụp, thậm chí bị ghép tội “phản quốc”, và nạn nhân bị “bắn banh xác” tức thì.

Một cách tất yếu, điều này dẫn đến sự chia rẽ nghiêm trọng trong hàng ngũ tướng lĩnh. Nó cho thấy giá trị của một sĩ quan giờ đây được định đoạt bởi lòng trung thành với một cá nhân thay vì với Hiến Pháp mà mọi binh sĩ và sĩ quan đều tuyên thệ gìn giữ và bảo vệ. Chưa bao giờ quân đội Mỹ chịu áp lực chính trị nặng nề ngày càng tăng và nghẹt thở như bây giờ. Vấn đề ở chỗ nó không chỉ cho thấy sự mâu thuẫn thuần túy về quan điểm chính trị mà áp lực chính trị còn ảnh hưởng đến việc xây dựng và phát triển bộ máy quân sự.

Đơn cử kế hoạch xây dựng “Hạm đội Vàng.” Được công bố cuối năm 2025, “Hạm Đội Vàng”, như Trump mong muốn, là minh chứng rõ nhất cho sự căng thẳng chính trị trong Ngũ Giác Đài.

Theo kế hoạch, chương trình “Hạm Đội Vàng,” trong đó có thiết giáp hạm “lớp Trump,” không chỉ nhắm vào việc đóng những con tàu chiến có khả năng sát thương mà còn phải… đẹp. Theo lệnh Trump, “Hạm Đội Vàng” phải có những “chiến hạm lớn nhất, có sức công phá mạnh nhất, đa năng nhất, và đẹp nhất, trên các đại dương toàn cầu.”

Ở đây, hai yếu tố “có sức công phá mạnh nhất” và “đẹp nhất” là thứ tạo ra mâu thuẫn. Với giới quân sự, hiệu quả tác chiến mới là điều cần được đặt lên hàng đầu chứ không phải “đẹp” như… “hàng mã”. Nếu ưu tiên cho thiết kế đẹp thì khó có thể bảo đảm vũ khí có khả năng tác chiến cao. Điều đáng nói là hàng ngũ chóp bu trong Hải Quân gần như không ai dám phản đối, kể cả những người am hiểu các hạn chế kỹ thuật. Thái độ hoài nghi chuyên môn đáng lý phải được đưa ra mổ xẻ thì mọi người lại lặng câm. Quân đội Mỹ sẽ trả giá như thế nào cho sự tuân phục như vậy cũng là điều đang được câm lặng.

Với vai trò bộ trưởng Hải Quân, Hùng Cao sẽ làm gì?

Khi đối mặt Ủy ban Quân vụ Thượng viện để được duyệt xét vị trí Bộ trưởng Hải quân (SECNAV), Hung Cao phải trả lời những vấn đề nổi cộm chẳng hạn vụ “Hạm Đội Vàng” kể trên. Cần nhấn mạnh, Hùng Cao không phải là “tư lệnh Hải Quân,” hoàn toàn không có quyền đưa ra các quyết định tác chiến và không được phép trực tiếp can thiệp vào bất cứ chiến trường cụ thể nào.

Là người đứng đầu dân sự của Bộ Hải Quân, có trách nhiệm điều hành việc xây dựng Hải Quân lẫn Thủy Quân Lục Chiến, SECNAV có nhiệm vụ tuyển quân, tổ chức lực lượng, cung cấp và trang bị vũ khí, nghiên cứu-phát triển, huấn luyện, bảo trì, quản trị nhân sự, xây dựng và sửa chữa trang thiết bị quân sự và cơ sở quân sự… SECNAV phải bảo đảm Bộ Hải Quân đáp ứng các yêu cầu tác chiến hiện tại và tương lai của các bộ tư lệnh tiền phương.

Nói cách khác, quyền lực SECNAV không nằm ở việc ra lệnh “bắn” hay “không bắn” ngoài chiến trường. Nó nằm ở các vấn đề hậu phương, chẳng hạn: Hải quân cần bao nhiêu tàu ngầm? Bao nhiêu tàu mặt nước? Đóng tàu nhanh đến đâu? Sửa chữa chiến hạm cũ như thế nào? Đầu tư bao nhiêu cho vũ khí không người lái, trí tuệ nhân tạo, chiến tranh dưới biển và công nghệ mới? Cần bao nhiêu thủy thủ? Thủy quân lục chiến được tổ chức ra sao? Tiền ở đâu và chương trình nào phải hy sinh để lấy tiền cho chương trình khác?

Nói cách khác, Hùng Cao không phải là “chiến binh”, như cách Trump gọi, mà là một nhà quản trị quân sự, với vai trò hoạch định chiến lược trong việc xây dựng và phát triển cho Hải Quân.

Công việc SECNAV thuần túy liên quan quản trị chiến lược quốc phòng chứ không phải chỉ huy chiến thuật. Với tư cách SECNAV, Hùng Cao chịu trách nhiệm đối với gần một triệu thủy thủ, lính thủy quân lục chiến, lính dự bị và lực lượng dân sự phục vụ trong Bộ Hải Quân, cùng ngân sách gần $300 tỷ ($292.2 tỷ năm tài khóa 2026).

Thách thức đối với Hung Cao ở chỗ, những vai trò đề cập ở trên chắc chắn sẽ kéo ông theo những hướng khác nhau. Trên cương vị SECNAV, Hùng Cao vừa phải thực thi các chỉ đạo của tổng thống, vừa phải truyền tải những đánh giá chuyên môn của Hải Quân tới giới lãnh đạo dân sự. Căng thẳng sẽ nảy sinh từ việc liệu ông có thể, hoặc sẵn sàng, thách thức những đánh giá nội bộ mà nhiều người trong ngành cho là thiếu thực tế hay không; đặc biệt những vấn đề liên quan các kế hoạch gây tranh cãi như “Hạm Đội Vàng.”

Như nhận định của cựu Đại Tá Hải Quân Kevin Eyer trong bài viết trên RealClear Defense, Hùng Cao nói riêng và Bộ Hải Quân nói chung còn đối mặt một tình thế tiến thoái lưỡng nan về mặt cơ cấu, rằng liệu nên tiếp tục thể hiện sự tuân thủ đối với các chỉ đạo ngẫu hứng nhất thời bị giới chuyên môn đánh giá là thiếu thực tế, hay nên thẳng thắn bày tỏ quan điểm chuyên môn dù có thể phải trả giá.

Hùng Cao sẽ cân nhắc những đánh giá chuyên môn như thế nào so với các yêu cầu chính trị trong thực tế. Nói một cách cụ thể, chẳng hạn xét riêng chương trình “Hạm Đội Vàng,” Hùng Cao chọn yếu tố tác chiến hay ưu tiên làm vừa lòng “gu thẩm mỹ” của Trump?

Tại Hội nghị Thường niên lần thứ 38 do Hiệp Hội Hải Quân Tác Chiến Mặt Nước (Surface Navy Association) tổ chức vào Tháng Giêng, 2026, có một thực trạng đáng chú ý.

Các cuộc trao đổi với giới sĩ quan cấp cao đang tại ngũ và giới quan chức dân sự cấp cao đều cho thấy một nhận định chung, rằng ngay cả thái độ phản kháng ở mức độ nhẹ nhất đối với chính quyền đương nhiệm cũng có thể dẫn đến hậu quả tức thì cho sự nghiệp đối với bất kỳ người chống đối nào. Một Phó Trợ lý Bộ Trưởng Hải Quân phải thốt lên: “Ai nấy đều đang sống trong sợ hãi.”

Ở thời điểm này, có thể nói vị trí của Hùng Cao mang bản chất chính trị và cá nhân Hùng Cao sẽ làm việc theo tinh thần trung thành chính trị. Khó có thể nghĩ Hùng Cao dám đi chệch khỏi quỹ đạo Trump và Pete Hegseth.

Chưa rõ Hùng Cao, một khi chính thức ngồi ghế SECNAV, có trực tiếp tham gia quy trình chọn đô đốc như người tiền nhiệm hay không; tuy nhiên, chắc chắn ông hiểu rằng hệ thống này có nhiều sĩ quan tài năng và sự thăng tiến không nên chỉ dựa vào lòng trung thành chính trị. Bản thân ông là ví dụ điển hình nhất của “sự hiểu” như vậy.

https://www.nguoi-viet.com/binh-luan/voi-tu-cach-bo-truong-hai-quan-hung-cao-se-lam-nhung-gi/