5108 - Điều gì sẽ xảy ra nếu Trump bác bỏ kết quả bầu cử giữa nhiệm kỳ?

Bruce Stokes

Bruce Stokes viết rằng những nỗ lực của chính quyền nhằm làm suy yếu niềm tin vào hệ thống bầu cử Mỹ có thể gây ra một cuộc khủng hoảng chính trị vào tháng 11 – với những hậu quả đối với cuộc bầu cử tổng thống năm 2028 và xa hơn nữa.

Hình ảnh — Một cử tri bỏ phiếu sớm tại một điểm bỏ phiếu ở Los Angeles trước cuộc bầu cử tổng thống Mỹ năm 2024. Vào tháng 7, ông Trump nói rằng hệ thống bầu cử đang "bị phơi bày một cách nguy hiểm", làm suy yếu niềm tin vào cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Ảnh: Qian Weizhong/ Getty Images

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Hoa Kỳ chỉ còn chưa đầy hai tháng nữa và đã xuất hiện những dấu hiệu cho thấy đảng Cộng hòa có thể chịu tổn thất đáng kể. Toàn bộ 435 thành viên Hạ viện và 35 Thượng nghị sĩ sẽ tái tranh cử vào ngày 3 tháng 11, và các cuộc thăm dò hiện tại cho thấy Tổng thống Donald Trump có thể mất đa số ghế của đảng Cộng hòa tại ít nhất một viện của Quốc hội.

Đây sẽ không phải là kết quả bất thường đối với một cuộc bầu cử thường gây bất lợi cho đảng cầm quyền. Kể từ Thế chiến thứ hai, đảng kiểm soát Quốc hội đã mất ghế trong Quốc hội ở tất cả các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngoại trừ hai cuộc, và ít nhất một viện của Quốc hội đã đổi phe trong năm cuộc bầu cử gần đây nhất.

Nhưng tầm quan trọng của cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ này càng cao hơn bởi những tín hiệu liên tục được Trump đưa ra rằng ông có thể sẽ không chấp nhận kết quả nếu thất bại. Điều đáng lo ngại không kém là những nỗ lực rõ ràng của chính quyền ông trong những tháng gần đây nhằm tước quyền bầu cử của cử tri tại các khu vực vốn là thế mạnh truyền thống của đảng Dân chủ.

Tất cả những điều này làm dấy lên nguy cơ một cuộc khủng hoảng chính trị bùng nổ vào tháng 11, mà hệ thống kiểm soát và cân bằng của đất nước ngày càng không đủ khả năng để quản lý. Với cuộc bầu cử tổng thống tiếp theo chỉ còn hai năm nữa, liệu nền dân chủ Mỹ có thể đáp ứng được?

Nguy cơ chiến thắng của đảng Dân chủ

Hiện tại, đảng Cộng hòa đang nắm đa số tại cả Hạ viện và Thượng viện. Các cuộc thăm dò dư luận về ý định bỏ phiếu cho thấy đảng Dân chủ chỉ dẫn trước với tỷ lệ chênh lệch một chữ số trên toàn quốc, một tỷ lệ mà theo lịch sử thường đồng nghĩa với việc giành được đa số ghế trong ngày bầu cử.

Viễn cảnh một cuộc luận tội lần thứ ba có thể cản trở chương trình lập pháp còn lại của đảng Cộng hòa.

Tình huống này đang đe dọa Trump. Ngay cả khi đảng Dân chủ chỉ giành được một viện của Quốc hội, tổng thống và các thành viên trong chính quyền của ông vẫn phải đối mặt với viễn cảnh hai năm điều tra của Quốc hội. Những cuộc điều tra này có thể bao gồm các nhà tài trợ doanh nghiệp và các thỏa thuận "đổi chác quyền lực" bị cáo buộc, cũng như các khoản đầu tư của các quỹ đầu tư quốc gia nước ngoài vào các doanh nghiệp có liên hệ với gia đình Trump.

Tòa án Tối cao đã phán quyết rằng tổng thống có quyền miễn trừ pháp lý đối với hầu hết mọi hành động, nhưng ông Trump vẫn có thể phải đối mặt với cuộc bỏ phiếu luận tội lần thứ ba tại Hạ viện, điều có thể làm hoen ố di sản của ông. Quá trình này – và các phiên điều trần khác của Quốc hội – có thể cản trở những gì còn lại trong chương trình lập pháp của đảng Cộng hòa và tạo ra động lực mạnh mẽ cho ông Trump và những người xung quanh ông nhằm phá hoại kết quả bầu cử.

Trên nhiều phương diện, sự phá hoại này đã bắt đầu. Khi Trump thua sát nút Joe Biden trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2020, ông ta tuyên bố rằng kết quả đã bị gian lận và đánh cắp. Kể từ đó, ông ta liên tục gieo rắc sự nghi ngờ về tính liêm chính của hệ thống bầu cử Mỹ và sự bất công của cuộc bầu cử Quốc hội năm 2026 sắp tới.

Trong bài phát biểu trên truyền hình toàn quốc hồi tháng 7, ông nhắc lại những cáo buộc về gian lận bầu cử trên diện rộng trong cuộc bầu cử năm 2020 và cáo buộc Trung Quốc can thiệp vào hệ thống bầu cử của Mỹ "đang bị đe dọa nghiêm trọng". Không quốc gia nào có thể vĩ đại nếu thiếu những cuộc bầu cử công bằng và trung thực", ông nói. "Thật không may, hệ thống hiện tại của chúng ta lại thiếu sót nghiêm trọng so với tiêu chuẩn đó."

58% Tỷ lệ đảng viên Dân chủ kỳ vọng vào một cuộc bầu cử tự do và công bằng vào tháng 11, giảm so với 81% bốn năm trước..

Nhiều đảng viên Dân chủ xem đây là một nỗ lực nhằm làm suy yếu lòng tin của cử tri trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Các cuộc thăm dò hiện tại cho thấy chỉ có 58% đảng viên Dân chủ kỳ vọng một cuộc bầu cử tự do và công bằng vào tháng 11, giảm so với 81% bốn năm trước. Điều thú vị là, tỷ lệ đảng viên Cộng hòa tin vào điều tương tự đã tăng từ 46% lên 55%.

Việc ông Trump không loại trừ khả năng tranh cử tổng thống vào năm 2028 và câu nói "Tôi đã thắng [cuộc bầu cử tổng thống] ba lần. Giờ tôi sẽ làm lại lần nữa" làm dấy lên những câu hỏi về hiến pháp khác và làm lung lay thêm hiện trạng trước đó.

Ngăn chặn quyền bầu cử

Ông Trump cũng đang cố gắng phá hoại cuộc bầu cử bằng những cách công khai hơn; chủ yếu là bằng cách gây khó khăn hơn cho người dân Mỹ trong việc bỏ phiếu. Kể từ khi trở lại nắm quyền, ông đã thúc ép Quốc hội thông qua Đạo luật Cứu nước Mỹ (SAVE America Act), một đạo luật yêu cầu bằng chứng quốc tịch để đăng ký bỏ phiếu, bắt buộc phải có giấy tờ tùy thân có ảnh để bỏ phiếu và hạn chế hình thức bỏ phiếu qua thư. Đạo luật này đã được Hạ viện thông qua lần đầu vào năm 2025 và sau đó một lần nữa vào năm 2026, nhưng Thượng viện vẫn chưa có động thái nào.

Điều này sẽ ảnh hưởng ngay lập tức đến khoảng 9% số người đủ tuổi đi bầu cử. Khoảng 22 triệu người không có giấy tờ hợp pháp không thể dễ dàng chứng minh quốc tịch của mình. Tuy nhiên, bằng việc yêu cầu ban hành luật này trước cuộc bầu cử, Trump đang tiếp tay cho luận điểm sai lầm rằng hàng nghìn người nhập cư bất hợp pháp vẫn đi bỏ phiếu.

Ông Trump đang thổi phồng luận điệu sai lệch rằng hàng ngàn người nhập cư bất hợp pháp vẫn đi bỏ phiếu. 

Những nỗ lực của tổng thống nhằm hạn chế bỏ phiếu qua đường bưu điện đã gia tăng trong những tháng gần đây – bất chấp việc chính ông ta mới đây đã bỏ phiếu từ xa trong cuộc bầu cử sơ bộ ở Florida. Vào tháng 3, ông đã ban hành một sắc lệnh hành pháp chỉ thị cho dịch vụ bưu chính Hoa Kỳ chỉ chuyển phát phiếu bầu cho những công dân có tên trong danh sách cử tri đủ điều kiện do liên bang lập ra.

Lệnh này hiện đang bị thách thức tại tòa án. Nếu tòa án phán quyết có lợi cho chính quyền, số lượng đảng viên Dân chủ bị từ chối phương thức bỏ phiếu ưa thích của họ có thể sẽ nhiều hơn đảng viên Cộng hòa (năm 2022, 36% số phiếu bầu được gửi qua đường bưu điện. (Trong đó có 38% là đảng viên Dân chủ và 38% là đảng viên Cộng hòa).

Thêm vào đó là những nỗ lực không ngừng của đảng Cộng hòa – và ở mức độ thấp hơn là đảng Dân chủ – nhằm vẽ lại bản đồ các khu vực bầu cử quốc hội theo hướng có lợi cho họ để giành thêm ghế. Hiệu ứng tích lũy của các chiến dịch phân chia lại khu vực bầu cử này có thể làm sai lệch thêm kết quả của cuộc bầu cử tháng 11.

Hậu quả ngay lập tức

Sự can thiệp này có thể tiếp diễn sau ngày bầu cử. Trước hết, nếu chính quyền cáo buộc gian lận, các quan chức địa phương tuân lệnh có thể cố gắng tịch thu phiếu bầu hoặc máy bỏ phiếu, như họ đã từng làm vào năm 2020. Việc tranh chấp tính toàn vẹn của quá trình bỏ phiếu có thể dẫn đến tình trạng kết quả không được công bố trong nhiều tuần, dẫn đến việc kiểm phiếu lại và kháng cáo kéo dài.

Tất cả những điều đó sẽ làm suy yếu đáng kể khả năng hoạt động của chính phủ, đặc biệt nếu sự chậm trễ này kéo dài đến tháng Giêng, khi Quốc hội mới dự kiến ​​nhậm chức. Trong hệ thống dân chủ Mỹ, trách nhiệm ứng phó với sự lạm quyền như vậy sẽ thuộc về Quốc hội và các tòa án, những cơ quan được kỳ vọng sẽ cân bằng quyền lực của nhánh hành pháp.

Nhưng trong nhiệm kỳ thứ hai của Trump, Hạ viện và Thượng viện do đảng Cộng hòa kiểm soát hiếm khi phản đối các hành động của ông. Việc Quốc hội sẽ không họp trong phần lớn mùa thu càng làm giảm vai trò của họ trong việc ngăn chặn bất kỳ nỗ lực nào nhằm phá hoại kết quả bầu cử.

Điều này khiến Bộ Tư pháp vẫn nắm giữ vai trò giám sát quan trọng nhất, nhưng tính độc lập của bộ này đã bị đặt dấu hỏi trong những năm gần đây. Khi được hỏi vào tháng trước về cam kết của bộ trong việc hành động độc lập khỏi Nhà Trắng, tân Bộ trưởng Tư pháp của Trump, ToddBlanche nói: "Tôi sẽ không cam kết điều đó." Lập trường của ông đi ngược lại thông lệ hậu Watergate về một bức tường ngăn cách giữa Bộ Tư pháp và Nhà Trắng nhằm đảm bảo không có sự can thiệp chính trị nào vào các cuộc điều tra hình sự.

Hơn nữa, trước những phán quyết bất lợi của tòa án, chính quyền Trump đã thực hiện "hành vi không tuân thủ pháp lý" để né tránh các lệnh của tòa án, bao gồm cả việc tòa án phản đối quyết định giải tán USAID của ông Trump.

Các công cụ mà đảng Dân chủ có để đối phó với sự can thiệp vào bầu cử rất hạn chế. Nếu họ giành lại quyền kiểm soát ít nhất một viện của Quốc hội vào tháng 11, họ sẽ có thể điều tra hành vi đàn áp cử tri của chính quyền. Nhưng trừ khi đảng Dân chủ giành được cả Hạ viện và Thượng viện, họ khó có thể thông qua luật để hạn chế các hoạt động đó, và nếu họ làm được, ông Trump có thể phủ quyết. Đảng Dân chủ sẽ thiếu đa số hai phần ba cần thiết ở cả hai viện để bác bỏ quyền phủ quyết của ông ta.

Dù thế nào đi nữa, những nỗ lực nhằm buộc chính quyền phải chịu trách nhiệm có thể sẽ gặp nhiều khó khăn và kéo dài sau cuộc bầu cử tháng 11. Ngay cả khi những nỗ lực ngăn chặn và phá hoại quyền bầu cử của Trump thất bại, chúng vẫn có thể tạo ra sự nghi ngờ dai dẳng về kết quả và làm suy yếu niềm tin của người dân Mỹ vào nền dân chủ của họ. Hiện tại, 69% người Mỹ không hài lòng với hoạt động của nền dân chủ Mỹ, tăng từ 58% vào năm 2021.

Hướng tới năm 2028

Do đó, những lo ngại về tính toàn vẹn của cuộc bầu cử có khả năng trở thành vấn đề then chốt đối với nhiều ứng cử viên tổng thống của đảng Dân chủ trong giai đoạn chuẩn bị cho cuộc bầu cử năm 2028. Đối với các ứng cử viên của đảng Cộng hòa, điều này cũng đặt ra một tình thế khó xử tiềm tàng.

Ngay cả khi những nỗ lực phá hoại của Trump thất bại, chúng vẫn có thể tạo ra sự nghi ngờ lâu dài về kết quả bầu cử. 

Phó Tổng thống JD Vance cho biết ông không tin rằng Trump đã thua cuộc bầu cử năm 2020, nhưng cũng đã ra tín hiệu rằng ông sẽ chấp nhận kết quả cuộc bầu cử năm 2026 nếu đảng Cộng hòa thất bại. Ngoại trưởng Marco Rubio đã từ chối cho biết ai là người chiến thắng trong cuộc bầu cử năm 2020. Một nửa số đảng viên Cộng hòa có cùng quan điểm này nói rằng cuộc bầu cử năm 2020 đã bị 'gian lận'.

Bất kể điều gì xảy ra vào tháng 11, kể cả khả năng xảy ra các cuộc chiến pháp lý kéo dài để thách thức kết quả, nó đều có thể quyết định cách các ứng cử viên đảng Cộng hòa định vị bản thân vào năm 2028. Liệu những thuyết âm mưu về gian lận bầu cử có còn có lợi về mặt chính trị cho đảng vào thời điểm đó?

Cả điều này lẫn toàn bộ mức độ can thiệp của chính quyền vào tháng 11 đều chưa thể biết rõ. Tuy nhiên, rõ ràng là chính quyền Trump đang cố gắng tác động đến kết quả theo cách chưa từng có trong lịch sử chính trị hiện đại của Mỹ. Nền dân chủ Mỹ có thể sẽ không bao giờ còn như trước nữa.

Nguồn:
What will happen if Trump rejects the midterm results?
https://www.chathamhouse.org/publications/the-world-today/2026-09/what-will-happen-if-trump-rejects-midterm-results