5193 - Netanyahu có thể đã phớt lờ một lời cảnh báo nghiêm trọng. Israel đang phớt lờ mối đe dọa sâu xa hơn.
Người dân Palestine tị nạn trú ẩn gần một tòa tháp bị hư hại ở thành phố Gaza, ngày 20 tháng 9 năm 2026. Ảnh của Mohammed Salha/IMAGO/APAimages qua Reuters
Người Israel vẫn đang tranh luận liệu báo cáo gần đây có đúng sự thật hay không — liệu Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất có cảnh báo Israel về một cuộc tấn công sắp xảy ra của Hamas khoảng 10 ngày trước vụ thảm sát ngày 7 tháng 10 hay không.
Nhưng việc chỉ tập trung vào vài ngày trước ngày 7 tháng 10 che khuất một điểm yếu sâu sắc hơn: Tư duy của Israel, quan niệm chiến lược , về cơ bản vẫn không thay đổi. Đó là quản lý xung đột. Israel đang sử dụng một Hamas suy yếu và bị răn đe đang cai trị Gaza như một cái cớ để làm sâu sắc thêm sự chia rẽ giữa Gaza và Bờ Tây do Chính quyền Palestine điều hành. Bằng cách tránh cho phép bất kỳ lựa chọn thay thế nào xuất hiện, họ đang hoàn toàn gạt bỏ vấn đề Palestine.
Nếu thảm họa kinh hoàng nhất đối với người Do Thái kể từ Holocaust có thể thay đổi một điều gì đó, thì đó chính là điều này. Tuy nhiên, nếu gạt bỏ những lời lẽ hoa mỹ về “ chiến thắng hoàn toàn ”, chính sách của Israel đối với Gaza ngày nay trông khá giống nhau, chỉ khác ở chỗ có nhiều máu đổ và đổ nát hơn.
Trong những tuần gần đây, các nhà lãnh đạo Israel đã tuyên bố sẽ ở lại Gaza lâu dài và chấm dứt sự cai trị của Hamas một lần và mãi mãi. Sau một loạt vụ ám sát thành công các chỉ huy Hamas, Thủ tướng Benjamin Netanyahu và Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz tuyên bố : “Thông điệp của chúng tôi rất rõ ràng: Không một tên khủng bố nào được miễn nhiễm, và Hamas sẽ không còn hiện diện ở Gaza nữa.”
Israel đang lợi dụng việc Hamas suy yếu và mất tinh thần trong việc cai trị Gaza như một cái cớ để làm sâu sắc thêm sự chia rẽ giữa Gaza và Bờ Tây do Chính quyền Palestine quản lý.
Việc làm suy yếu Hamas là điều chính đáng, và yêu cầu của Israel về việc Hamas từ bỏ quyền kiểm soát Gaza cũng vậy. Nhưng nguyện vọng được thể hiện rõ ràng của Israel lại cho thấy một câu chuyện khác.
Mặc dù Israel kiểm soát khoảng 60% Gaza , Hamas vẫn nắm giữ hơn 95% dân số. Hamas vừa là một tổ chức khủng bố vừa là chính phủ thực quyền của Gaza; việc loại bỏ tổ chức khủng bố đòi hỏi phải tìm ra một chính phủ thay thế. Israel đã từ chối giao vai trò đó cho Chính quyền Palestine nhưng đã ký kết kế hoạch 20 điểm của Tổng thống Trump năm ngoái, trong đó đề xuất chính xác điều đó: một quá trình chuyển giao cho Ủy ban Quốc gia về Quản lý Gaza theo mô hình kỹ trị, cuối cùng dẫn đến việc cải tổ Chính quyền Palestine.
Rõ ràng chính phủ Israel chưa bao giờ có ý định để cho phương án đó xuất hiện.
Các thành viên của Ủy ban Quốc gia về Quản lý Gaza vẫn đang ở Cairo, và chưa có kế hoạch cụ thể nào về việc tiến vào Gaza. Khoảng 6.000 tân binh cảnh sát đã được kiểm tra lý lịch, lẽ ra phải bắt đầu huấn luyện từ nhiều tháng trước, vẫn chưa rời Gaza vì Israel không cam kết cho phép họ trở về.
Việc xây dựng căn cứ cho Lực lượng Ổn định Quốc tế đang bị đình trệ do thủ tục hành chính rườm rà. Việc tái thiết “Vùng Xanh” do Israel kiểm soát, vốn được cho là để thể hiện chính quyền không do Hamas kiểm soát, vẫn chưa có tiến triển. Và ở Bờ Tây, chính sách của Israel đang làm suy yếu Chính quyền Palestine đến mức sụp đổ và chia cắt lãnh thổ thành các khu tự trị để đảm bảo rằng không một chính quyền Palestine nào, dù có Gaza hay không, có thể tồn tại được.
Như dự đoán, Hamas cũng đã trì hoãn kế hoạch này. Nhưng vào tháng 8, họ đã chấp nhận lộ trình của Hội đồng Hòa bình, liệt kê 15 nguyên tắc giải trừ quân bị theo từng giai đoạn để đổi lấy việc Lực lượng Phòng vệ Israel rút quân. Israel có những lo ngại chính đáng, bao gồm thời gian biểu của lộ trình, phạm vi giải trừ quân bị, và vai trò của Qatar và Thổ Nhĩ Kỳ trong việc xác minh sự tuân thủ.
Một chính phủ Israel tương lai muốn có kết quả khác sẽ phải hành động cho phù hợp.
Nhưng sự hoài nghi chính đáng không thể biện minh cho việc từ chối tham gia. Thay vì buộc Hamas phải rút lại lời nói của mình, Israel trên thực tế đã trao cho Hamas quyền phủ quyết đối với tiến trình này, khiến quốc tế chỉ trích vì trì hoãn trong khi Hamas đang được công nhận là một đối tác hợp pháp.
Tình hình chính trị trong nước giải thích phần lớn điều này. Israel đang đối mặt với một cuộc bầu cử đầy căng thẳng vào ngày 27 tháng 10 , và liên minh của Netanyahu không thể thể hiện sự thỏa hiệp về vấn đề Gaza. Ngay cả áp lực từ Trump cũng có lợi cho ông, vì ông tuyên bố mình là người duy nhất có thể chống lại người mà ông gọi là “người bạn vĩ đại nhất mà nhà nước Israel từng có ở Nhà Trắng”. Trong khi đó, các đối thủ của Netanyahu đang cố gắng vượt mặt ông từ cánh hữu, thề sẽ tiếp tục chiến đấu thay vì tham gia vào kế hoạch do Mỹ dẫn đầu.
Nhưng bất cứ ai thắng cử cũng vẫn phải tiếp tục duy trì khuôn khổ mà chính quyền Trump đề ra. Các lựa chọn thay thế—một cuộc chiến tranh toàn diện mới hoặc một Gaza bị chia cắt vĩnh viễn giữa phía đông do Israel kiểm soát và phía tây do Hamas điều hành—đều không phục vụ lợi ích an ninh của Israel cũng như không tạo ra một hiện trạng chấp nhận được.
Thay vì vận động tranh cử dựa trên bản năng hiếu chiến, các ứng cử viên thủ tướng nên nói rằng cách tiếp cận hiện tại chỉ giúp Hamas duy trì quyền lực: bị răn đe, nhưng không bị thay thế, và không có lựa chọn thay thế thực sự nào được trao cơ hội.
Một chính phủ Israel tương lai muốn có kết quả khác sẽ phải hành động như vậy. Điều này có nghĩa là phải thiết lập một tầm nhìn chính trị thay vì giải quyết xung đột từng sự cố một, chủ động thực hiện kế hoạch của Trump và lộ trình giải trừ quân bị thay thế bởi Washington, Cairo hay Doha.
Điều này cũng đòi hỏi phải để Ủy ban Quốc gia về Quản lý Gaza hoạt động và hỗ trợ cải cách của Chính quyền Palestine thay vì lấy những thiếu sót của ủy ban làm cái cớ để loại trừ và chuyển hướng các nguồn lực tài chính của Gaza để làm suy yếu Hamas về mặt kinh tế thay vì chỉ đơn thuần là ném bom.
Sự thay đổi như vậy có thể mở khóa nguồn tài trợ, quân đội và sự hợp tác khu vực mà kế hoạch cần, đồng thời bắt đầu khôi phục mối quan hệ của Israel với châu Âu và thế giới Ả Rập.
Một chính phủ mới sẽ khó có thể nhanh chóng thay đổi hướng đi. Cách duy nhất để điều đó xảy ra là sự lãnh đạo từ cấp cao của Mỹ, bởi vì bất cứ ai thắng cử cũng đều muốn có Trump về phe mình.
Thỏa thuận ngừng bắn, việc trả tự do cho con tin và khuôn khổ 20 điểm đạt được cách đây một năm là một thành tựu lớn. Chính quyền Trump có thể tận dụng dịp kỷ niệm này và cuộc bầu cử của Israel để thúc đẩy tiến trình. Nếu không, Israel có nguy cơ quay trở lại thực tế ngày 6 tháng 10: một Hamas bị kiềm chế, được kiểm soát, đang âm thầm tái thiết lực lượng đằng sau vẻ ngoài bình tĩnh, sẵn sàng bùng nổ trở lại.
Nguồn: Netanyahu May Have Ignored a Dire Warning. Israel Ignores the Deeper Threat.
Nhận xét
Đăng nhận xét