5170 - Hội nghị thượng đỉnh Trump-Tập Cận Bình thực sự đã đạt được những gì?
Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) chào đón Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình khi ông đến Cổng phía Nam của Nhà Trắng vào ngày 25 tháng 9 năm 2026 tại Washington, DC. (Andrew Harnik/Getty Images)
Từ ngày 23 đến 25 tháng 9 năm 2026, Tổng thống Donald J. Trump đã tiếp đón Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong một chuyến thăm cấp nhà nước. Dưới đây là bình luận của các học giả thuộc Viện Brookings về những gì chuyến thăm này tiết lộ về quỹ đạo tương lai của quan hệ Mỹ-Trung.
Ryan Hass - Mỹ đang ở thế yếu hơn sau chuyến thăm cấp nhà nước
Trong chuyến thăm cấp nhà nước, ông Trump vừa không quan tâm đến các chi tiết chính sách của mối quan hệ Mỹ-Trung, vừa rất chú trọng đến những cử chỉ hiếu khách đặc biệt mà ông muốn dành cho ông Tập. Ngược lại, ông Tập dường như ngạc nhiên và thậm chí thích thú trước những nỗ lực gây ấn tượng của ông Trump.
Giữa những nghi lễ long trọng của chuyến thăm, ông Trump đã không thể hoàn thành công việc quan trọng đặt ra. Bản tóm tắt cuộc gặp thượng đỉnh tại Nhà Trắng không cung cấp chi tiết hay thông tin nào về mục tiêu chính của chuyến thăm – loại bỏ những trở ngại đối với việc vận chuyển khoáng sản quan trọng một cách thường xuyên mà Trung Quốc đã tận dụng kể từ khi ông Trump tuyên bố áp thuế nhân ngày Giải phóng.
Trong khi đó, theo Đại sứ Mỹ tại Trung Quốc David Perdue, ông Trump đã đề nghị bán vũ khí cho Trung Quốc trong khi tham vấn với ông Tập Cận Bình về việc bán vũ khí cho Đài Loan trong tương lai. Những tuyên bố như vậy quá khó tin đến mức không ai ở Bắc Kinh có thể coi trọng. Có nguy cơ người Trung Quốc đang kết luận rằng ông Trump quá thiếu chuẩn bị cho các cuộc gặp thượng đỉnh đến nỗi những tuyên bố của ông thiếu độ tin cậy hoặc giá trị lâu dài.
Thêm vào đó, những hành động của Trump đã cho thấy rõ ông không coi quan hệ Mỹ-Trung là một cuộc cạnh tranh an ninh. Bất kỳ lời bàn tán nào về việc chính quyền Trump đang chơi cờ năm chiều với Trung Quốc thông qua các hành động ở Greenland, Venezuela, hay những nơi khác đều sụp đổ khi Trump đồng thời đề nghị bán vũ khí cho Trung Quốc.
Màn thể hiện của Trump sẽ làm dấy lên những lo ngại mới trong số các đồng minh của Mỹ về độ tin cậy liên tục của Washington. Nó cũng sẽ khiến Bắc Kinh nghi ngờ về năng lực tổng thể của chính quyền Trump. Cả hai kết quả này đều không giúp Mỹ có vị thế vững chắc hơn để giải quyết những thách thức trong tương lai với Trung Quốc, cho dù đó là vấn đề an ninh, mất cân bằng thương mại, nhân quyền hay trí tuệ nhân tạo.
Melanie W. Sisson - Trung Quốc được hưởng lợi từ việc Washington thiếu tầm nhìn chiến lược.
Kỳ vọng về cuộc gặp thượng đỉnh Trump-Xi khá thấp; và không ai thất vọng. Chuyến thăm cũng củng cố ấn tượng rằng Bắc Kinh có chiến lược để theo đuổi lợi ích của mình, còn Washington thì không.
Trump là người luôn theo đuổi sự thỏa mãn tức thời, và việc gia hạn ngắn hạn thỏa thuận ngừng chiến thương mại do Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent công bố đã cho Trump đủ điều kiện để ông ta có thể vui vẻ khoe khoang với Tập Cận Bình tất cả những món đồ chơi mới của mình . Tập Cận Bình đã chuẩn bị sẵn sàng để chiều lòng sự phô trương của Trump—và sử dụng nó để có lợi cho mình: Tập Cận Bình đã tận dụng mọi cơ hội để thúc đẩy ý tưởng rằng Hoa Kỳ và Trung Quốc là những cường quốc ngang hàng; để trình bày một tầm nhìn về hợp tác song phương có thể thu hút công chúng ở các nước đang phát triển; và để tiếp tục lồng ghép ngôn ngữ ưa thích của ông về Đài Loan vào câu chuyện song phương.
Tin tốt là chuyến thăm này là một bằng chứng nữa cho thấy ông Tập Cận Bình thích sự ổn định yếu ớt hơn là không có ổn định nào cả, và do đó ông không muốn thử thách giới hạn và chấp nhận rủi ro. Tin xấu là, trong bối cảnh Washington thiếu tầm nhìn chiến lược riêng, việc đạt được các thỏa thuận ngắn hạn, từng bước một sẽ có lợi cho Trung Quốc hơn là cho Mỹ. Nếu hai nhà lãnh đạo lại gạt bỏ các vấn đề an ninh – bao gồm cả trí tuệ nhân tạo – trong các cuộc gặp dự kiến vào tháng 11 và tháng 12, và các đại diện của họ đồng ý gia hạn thỏa thuận ngừng chiến thương mại vào tháng 1, thì đó là vì Trung Quốc nhận ra sự mất cân bằng này và khá hài lòng với nó.
Yun Sun - Giảm căng thẳng trong bối cảnh căng thẳng chính trị
Hội nghị thượng đỉnh giữa Trump và Xi tại Washington tái khẳng định quỹ đạo tích cực mà Hoa Kỳ và Trung Quốc đã cam kết theo đuổi sau hai hội nghị thượng đỉnh trước đó tại Busan năm ngoái và Bắc Kinh hồi tháng 5 năm ngoái. Câu hỏi đặt ra là liệu quỹ đạo này có bền vững hay không và liệu nó có thể vượt qua những thay đổi chính trị, bao gồm cả cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Hoa Kỳ vào tháng tới, cuộc bầu cử tổng thống năm 2028 và một chính quyền mới vào năm 2029. Tất cả những điều này đều có thể đưa chính sách của Hoa Kỳ đối với Trung Quốc theo một hướng rất khác. Sự trở lại của một chính quyền thiên về phe bảo thủ hơn có thể mang lại một cái nhìn và chiến lược cạnh tranh hơn đối với Trung Quốc. Cũng có một trường phái “kiềm chế” đang nổi lên, ủng hộ sự nhượng bộ, khoan dung và chung sống hòa bình hơn với Trung Quốc.
Phía Trung Quốc lập luận rằng “mối quan hệ mang tính xây dựng về ổn định chiến lược” mới, hay chính sách hòa hoãn, là kết quả của việc Trung Quốc tăng cường sức mạnh quốc gia toàn diện, đặc biệt là khả năng gây ra “sự phá hoại lẫn nhau” đối với Hoa Kỳ. Một chính quyền Hoa Kỳ theo định hướng truyền thống hơn có thể đặt khái niệm này vào thử thách nghiêm trọng, đặc biệt nếu họ tìm cách nối lại cách tiếp cận cạnh tranh với Trung Quốc thông qua cạnh tranh tích cực trên mọi lĩnh vực, tăng cường hỗ trợ Đài Loan và củng cố quan hệ với các đồng minh và đối tác để cùng nhau kiềm chế ảnh hưởng của Trung Quốc. Xét cho cùng, ngoài vấn đề đất hiếm, khả năng của Trung Quốc trong việc phá vỡ nền kinh tế Mỹ mà không phải trả giá đáng kể là cực kỳ hạn chế, nếu không muốn nói là hoàn toàn không tồn tại. Và ngay cả với khả năng gây thiệt hại của Trung Quốc, Hoa Kỳ vẫn có thể theo đuổi một chính sách hoàn toàn khác so với hiện tại. Vẫn còn một niềm tin sâu sắc trong cộng đồng an ninh quốc gia rằng Trung Quốc vẫn là cường quốc duy nhất có khả năng và mong muốn thách thức vị thế bá chủ của Hoa Kỳ. Những thay đổi trong chính trường Hoa Kỳ trong tương lai chắc chắn sẽ mang lại những bất ổn mới cho câu chuyện hiện tại.
Susan A. Thornton - Trung Quốc và Mỹ cần tiếp tục đàm phán.
Nhiều người cho rằng chuyến thăm cấp nhà nước gần đây của ông Tập Cận Bình là một cuộc gặp thượng đỉnh chú trọng hình thức mà thiếu nội dung. Ông Trump chắc chắn đã dành cho nhà lãnh đạo Trung Quốc một sự đón tiếp nồng hậu, nhưng xét cho cùng, đây là cuộc gặp giữa các nhà lãnh đạo của hai cường quốc lớn nhất thế giới. Thành thật mà nói, sự phô trương đó là dành cho cả hai người.
Thông điệp ẩn chứa trong những ồn ào này là gì và chúng ta đang hướng đến đâu? Chuyến thăm đã mang lại những kết quả thực chất về việc thể chế hóa mối quan hệ vốn rất cần thiết. Hai nhà lãnh đạo cam kết sẽ gặp nhau thêm hai lần nữa trong năm nay, một lần tại Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) ở Trung Quốc và một lần tại G20 ở Miami. Các nhóm thương mại đã thành công trong việc khởi động Sàn giao dịch Thương mại (BoT) như một nền tảng đàm phán thường xuyên và có thể sẽ tiếp tục thảo luận với mục tiêu gia hạn thỏa thuận ngừng chiến thương mại trong vài tháng tới. Cuộc đối thoại AI cũng đã được khởi động và theo Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent, sẽ tiếp tục gặp nhau vào tháng 11. Và thông cáo báo chí của phía Trung Quốc bao gồm các điều khoản về việc khôi phục các kênh đối thoại quân sự giữa hai bên và xây dựng các cơ chế quản lý khủng hoảng, những điều đã bị trì hoãn quá lâu. Đây là một bước khởi đầu rất cần thiết để khôi phục lại sự kết nối thường xuyên giữa hai bên. Như Ngoại trưởng Marco Rubio đã nhiều lần chỉ ra , Hoa Kỳ và Trung Quốc cần phải đối thoại với nhau; không làm như vậy là vô trách nhiệm.
Vẫn còn nhiều khác biệt và ít vấn đề được giải quyết, nhưng nghệ thuật ngoại giao là về việc quản lý vấn đề một cách chín chắn. Hội nghị thượng đỉnh này đã đưa chúng ta tiến một bước theo hướng đó và gửi tín hiệu đến người Mỹ, người Trung Quốc và thế giới rằng các nhà lãnh đạo của họ hiểu tầm quan trọng của sự hợp tác bền vững.
Kari Heerman - Đừng nhầm lẫn hoạt động song phương với sự tiến bộ.
Chuyến thăm cấp nhà nước của ông Tập Cận Bình có thể vừa ít vừa nhiều ý nghĩa hơn so với vẻ bề ngoài. Mối nguy hiểm đối với Washington là bộ máy được hình thành trong các hội nghị thượng đỉnh và đàm phán tạo ra vẻ ngoài về tiến bộ rộng lớn hơn, trong khi hầu như không giải quyết được những vấn đề đã khiến họ phải xem xét lại mối quan hệ. Các hội nghị thượng đỉnh giúp Washington và Bắc Kinh duy trì đối thoại, điều này có thể giúp kiềm chế các tranh chấp. Trong khi đó, các thỏa thuận và cơ chế tích lũy có thể tạo ra những thay đổi lâu dài trong cách thức hoạt động của mối quan hệ kinh tế.
Trong ngắn hạn, mỗi kết quả đạt được đều sẽ thu hút sự chú ý: một lần gia hạn nữa thỏa thuận ngừng chiến thương mại, chi tiết về Hội đồng Thương mại mới, một cuộc đối thoại về trí tuệ nhân tạo. Các thỏa thuận thương mại mới hầu như không giải quyết được những lo ngại về tình trạng dư thừa năng lực sản xuất mang tính cấu trúc. Khoáng sản và công nghệ quan trọng vẫn chưa được giải quyết triệt để. Đây không phải là những vấn đề thứ yếu; chúng là trọng tâm của sự thay đổi chính sách đối với Trung Quốc tại Washington và các thủ đô khác.
Washington và Bắc Kinh có thể đàm phán song phương, nhưng những thách thức này diễn ra thông qua thương mại, đầu tư, công nghệ và chuỗi cung ứng trải dài qua các quốc gia và doanh nghiệp trên toàn thế giới. Do đó, các cuộc đàm phán song phương tự thân không thể giải quyết được những thách thức này. Nếu đàm phán song phương là cách Washington quản lý mối quan hệ kinh tế với Trung Quốc, thì phần còn lại của thế giới sẽ ngày càng trở thành một phần của cuộc đàm phán, dù muốn hay không.
Ông Trump và ông Tập Cận Bình đã cam kết tham dự Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) tại Trung Quốc vào tháng 11 và Hội nghị G20 tại Hoa Kỳ vào tháng 12, nơi triển vọng về một cuộc gặp song phương khác chắc chắn sẽ thu hút sự chú ý. Nhiều quốc gia tham gia các cuộc họp này đều có lợi ích quan trọng trong những vấn đề này. Nếu cuộc đàm phán Mỹ - Trung tiếp theo lại trở thành sự kiện chính, việc quản lý mối quan hệ song phương có thể sẽ thay thế cho việc giải quyết các vấn đề không thể giải quyết bằng con đường song phương.
Vanda Felbab-Brown - Ít tập trung vào fentanyl
Một điểm đáng chú ý của hội nghị thượng đỉnh Trump-Xi là việc thiếu tập trung vào fentanyl và các loại ma túy tổng hợp khác cũng như các tiền chất có nguồn gốc từ Trung Quốc. Trong nhiều tuần, chính quyền Trump đã tuyên bố rằng sự hợp tác thực thi pháp luật với Trung Quốc sau tháng 10 năm 2025 đã mang lại kết quả tuyệt vời , cho rằng sự sụt giảm số ca tử vong do sử dụng quá liều fentanyl là nhờ vào điều này, mà trên thực tế, đã bắt đầu từ tháng 5 năm 2023. Kể từ đó, hàng chục nghìn sinh mạng ở Hoa Kỳ đã được cứu sống. Đó là một thành tựu quan trọng, nhưng nó không bắt đầu hoặc tăng tốc trong thời kỳ chính quyền Trump.
Trên thực tế, sau động thái áp thuế fentanyl của Trump vào tháng 1 năm 2025, Trung Quốc đã học được cách vô hiệu hóa, vượt mặt và làm chệch hướng áp lực từ Mỹ bằng cách hạn chế Mỹ tiếp cận các nguyên tố đất hiếm, tẩy chay các mặt hàng nhạy cảm về chính trị của Mỹ như đậu nành, và thỉnh thoảng đưa các tiền chất ma túy vào danh sách đen. Nhiều tiền chất, cũng như các loại thuốc giảm đau tổng hợp mạnh như nitazine, mà Trung Quốc đưa vào danh sách đen năm 2025 đã được Trung Quốc lên kế hoạch đưa vào danh sách đen từ thời chính quyền Biden. Trung Quốc chỉ đơn giản là tính trùng lặp việc đưa vào danh sách đen. Sau một năm chậm chạp vào năm 2025, hợp tác thực thi pháp luật giữa Mỹ và Trung Quốc cũng đã trở lại mức như nửa cuối năm 2024, làm hài lòng cả hai nước. Để xoa dịu Washington, Trung Quốc đã bổ sung thêm một vài tiền chất mới hoặc các chất mới, chẳng hạn như orphin, vào danh sách đen của mình trước các cuộc gặp Trump-Xi. Họ lại làm như vậy vào tháng 9 năm 2026 .
Nhưng nhiều vấn đề lớn vẫn chưa được giải quyết — chính xác là những vấn đề mà chính quyền Biden đã phải vật lộn. Khi Trung Quốc đưa các tiền chất hoặc thuốc thành phẩm vào danh mục kiểm soát, các thương nhân Trung Quốc chuyển sang buôn bán các chất không nằm trong danh mục và cố tình bán chúng cho các tổ chức buôn bán ma túy với các công thức chuyển đổi thành các sản phẩm bất hợp pháp. Các loại thuốc nguy hiểm mới như cyclophine , xylazine và medetomidine xuất hiện ở Trung Quốc và tràn vào các thị trường bất hợp pháp. Buôn lậu các peptide chưa được kiểm nghiệm và hàng giả (thuốc GLP-1) sang Hoa Kỳ là một hoạt động kinh doanh mới của các mạng lưới buôn bán ma túy Trung Quốc. Các dịch vụ rửa tiền của Trung Quốc cho các băng đảng ma túy Mexico và các nhóm tội phạm khác cũng đang phát triển mạnh.
Việc lập danh mục các chất cấm là hữu ích, nhưng hiệu quả của nó còn hạn chế. Điều cần thiết nhất là Trung Quốc phải phát triển các cơ chế thực thi pháp luật đáng tin cậy để truy tố những thương nhân cố tình bán các hóa chất không nằm trong danh mục cho các tổ chức tội phạm — tương đương với các đạo luật hỗ trợ vật chất của Hoa Kỳ. Các thương nhân Trung Quốc cũng phải có nghĩa vụ thẩm định kỹ lưỡng khách hàng của mình. Tăng cường nỗ lực toàn cầu chống lại các mạng lưới rửa tiền của Trung Quốc cũng là điều bắt buộc.
Hy vọng rằng việc tạm ngừng những lời lẽ khoa trương của chính quyền về vấn đề fentanyl sẽ tạo ra một bầu không khí tích cực cho nỗ lực song phương nghiêm túc nhằm giải quyết những thách thức khó khăn trong việc thực thi pháp luật, thay vì dẫn đến việc chính quyền Trump đơn giản là từ bỏ việc giải quyết chúng.
Jonathan A. Czin - Một cơ hội bị bỏ lỡ đối với Mỹ và châu Âu
Chuyến thăm cấp nhà nước của ông Tập Cận Bình tới Washington đánh dấu một cơ hội bị bỏ lỡ trọng đại đối với chính sách đối ngoại của Mỹ. Thay vì tiếp đón ông Tập, các nhà hoạch định chính sách Washington lẽ ra có thể hợp tác với các đồng minh châu Âu về các vấn đề thương mại đã thúc đẩy cuộc chiến thương mại lần thứ nhất và thứ hai của ông Trump với Trung Quốc. Các nhà lãnh đạo châu Âu đang nghiêm túc xem xét việc tiến hành các biện pháp đối phó với "Cú sốc Trung Quốc 2.0" vào tháng 10. Những điểm yếu hiện tại trong nền kinh tế nội địa của Trung Quốc - đặc biệt là sự phụ thuộc ngày càng tăng vào xuất khẩu - có thể mang lại cho Hoa Kỳ và các đồng minh một mức độ đòn bẩy bất thường đối với Bắc Kinh, xét đến việc Trung Quốc vẫn phụ thuộc rất nhiều vào thị trường châu Âu và Mỹ.
Than ôi, ngay cả khi các nhà lãnh đạo châu Âu có tiến thêm bước nào nữa—vẫn còn là một chữ “giả định” lớn—họ cũng sẽ làm điều đó một mình, vì chính quyền Trump hiện đang tập trung vào hai cuộc gặp tiếp theo của ông Trump với ông Tập Cận Bình. Điều đó thật đáng tiếc. Tốt nhất, những cuộc gặp này có thể chỉ là “những cuộc gặp về các cuộc gặp” khi hai bên chật vật để khởi động các cơ chế đối thoại mà họ đã nhất trí trong cuộc gặp riêng trước đó giữa ông Trump và ông Tập. Tệ nhất, những cuộc gặp này có thể bị gián đoạn bởi một cuộc gặp “Ba cường quốc” giữa ông Trump, ông Tập và Tổng thống Nga Vladimir Putin—một màn chụp ảnh gợi nhớ đến Hội nghị thượng đỉnh Yalta thời Thế chiến II. Mặc dù những cuộc gặp đó có thể chỉ là chiêu trò hơn là thực chất, nhưng cách dàn dựng sẽ nhấn mạnh rằng ông Trump vẫn tập trung vào việc ve vãn hơn là đối đầu với hai nhà lãnh đạo này, những người đang hợp tác để làm suy yếu quyền lực của Mỹ.
Mireya Solís Tin xấu cho Nhật Bản và các đồng minh châu Á
Theo hầu hết các đánh giá, cuộc gặp giữa Trump và Tập Cận Bình thiên về hình thức mà thiếu nội dung thực chất. Trước khi hội nghị thượng đỉnh diễn ra, kỳ vọng về những kết quả quan trọng đã rất thấp. Hoa Kỳ và Trung Quốc còn bất đồng sâu sắc về các xung đột quốc tế lớn hiện nay—Ukraine và Iran. Hai nước vẫn bất đồng về những vấn đề kinh tế mang tính cấu trúc. Và bất chấp những cam kết về “ổn định mang tính xây dựng”, các biện pháp kinh tế phòng thủ ăn miếng trả miếng và các hoạt động vùng xám của Trung Quốc tại quần đảo thứ nhất vẫn đang tiếp diễn.
Đúng như dự đoán, kết quả cuộc họp khá khiêm tốn: gia hạn thỏa hiệp Busan (tạm dừng kiểm soát xuất khẩu của Trung Quốc đối với đất hiếm và thuế quan của Mỹ), một cuộc đối thoại sắp tới về trí tuệ nhân tạo, và việc đưa vào hoạt động một Hội đồng Thương mại để giảm thuế quan đối với thương mại song phương không nhạy cảm.
Tuy nhiên, không nên nhầm lẫn những bản tóm tắt thông tin sơ sài với một sự kiện “không đáng kể”. Hội nghị thượng đỉnh này đã nói lên rất nhiều điều, theo những cách làm suy yếu các đối tác và đồng minh của Mỹ – bởi những yếu tố vô hình: hình ảnh, câu chuyện và tín hiệu. Bắc Kinh nhận thức rõ tầm quan trọng của nghi thức ngoại giao. Khi Trump chọn cách đón tiếp Tập Cận Bình một cách chưa từng có bằng cách gặp ông tại sân bay Joint Base Andrews, rõ ràng là Tập Cận Bình đang nắm ưu thế so với một tổng thống Mỹ đang phải gánh chịu tỷ lệ ủng hộ thấp và cuộc xung đột Iran không lối thoát. Điều đáng lo ngại hơn đối với Tokyo là những phát biểu đã được chuẩn bị trước của Trump về liên minh thời chiến giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc, đúng vào thời điểm Bắc Kinh đang gây áp lực lên Nhật Bản trên mọi mặt trận và cố gắng làm mất uy tín việc tăng cường quốc phòng của nước này như là sự trở lại của chủ nghĩa quân phiệt. Việc Trump không hiểu rằng Hoa Kỳ đã liên minh với một Trung Quốc khác và chiến đấu với một Nhật Bản khác sẽ chỉ càng làm gia tăng sự ép buộc từ phía Trung Quốc. Có lẽ điều khó chấp nhận nhất là tiết lộ của Đại sứ Mỹ tại Trung Quốc David Purdue rằng Trump đã hỏi Tập Cận Bình liệu ông có quan tâm đến việc mua vũ khí của Mỹ hay không. Lời nhận xét hời hợt như vậy cho cả bạn bè và kẻ thù thấy rằng tổng thống không coi trọng áp lực ngày càng tăng mà các đối tác của Mỹ đang phải gánh chịu từ phía Trung Quốc trong khu vực.
Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi đã nỗ lực hết sức để gặp gỡ ông Trump và nhấn mạnh sự phức tạp của thách thức từ Trung Quốc. Tuy nhiên, không khí tại cuộc gặp Mỹ-Trung cho thấy bà đã không thành công khi Hoa Kỳ tạo ra bầu không khí thượng đỉnh có lợi cho Trung Quốc mà không mang lại nhiều kết quả cụ thể.
Michael E. O'Hanlon - Mua hàng giá rẻ ở Đài Loan?
Theo các nguồn tin, tuần trước tại Washington, ông Tập Cận Bình đã yêu cầu ông Trump phản đối ngay cả khả năng Đài Loan có thể giành được độc lập trong tương lai. (Hiện tại, chính sách của Mỹ không ủng hộ kết quả đó, nhưng cũng không loại trừ khả năng này.) May mắn thay, ông Trump dường như đã từ chối; chấp thuận yêu cầu của ông Tập Cận Bình sẽ là một sự nhượng bộ đơn phương của Mỹ.
Nhưng liệu có thỏa thuận nào có thể đạt được để thu được lợi ích từ Bắc Kinh hay không? Một khả năng cần xem xét: Washington sẽ chính thức và công khai phản đối lựa chọn độc lập của Đài Loan để đổi lấy lời hứa của Bắc Kinh rằng họ sẽ không bao giờ sử dụng vũ lực chống lại Đài Loan. Cả hai điều này đều sẽ là những thay đổi lớn đối với chính sách hiện hành. Theo quan điểm này, nếu Bắc Kinh thấy cần thiết phải trừng phạt hoặc gây áp lực lên Đài Loan (đặc biệt là về vấn đề độc lập), họ sẽ chỉ sử dụng các biện pháp kinh tế và ngoại giao. Mục tiêu bao quát là thúc đẩy Bắc Kinh và Đài Bắc hướng tới một hình thức tự trị vĩnh viễn được cả hai bên chấp nhận cho Đài Loan trong một quốc gia hoặc khối thịnh vượng chung rộng lớn hơn của Trung Quốc tập trung vào Bắc Kinh – mặc dù việc đạt được kết quả đó có thể mất nhiều năm, rất có thể là sau nhiệm kỳ của ông Tập Cận Bình.
Các cuộc đàm phán ban đầu để theo đuổi những cam kết có đi có lại kiểu này—sự phản đối dứt khoát và vĩnh viễn của Mỹ đối với nền độc lập của Đài Loan, cùng với lời hứa của Trung Quốc rằng sẽ không bao giờ sử dụng vũ lực để giải quyết vấn đề Đài Loan—cần phải hết sức kín đáo và không mang tính ràng buộc lúc đầu. Điều quan trọng là Hoa Kỳ không được để Trung Quốc hiểu rằng lợi ích của họ trong việc bảo vệ Đài Loan đã suy yếu. Nhưng mặt khác, Washington sẽ đưa ra một yêu cầu rất lớn đối với Bắc Kinh với đề xuất này—một ý tưởng khó thành hiện thực—vì vậy việc đưa ra ý tưởng này có lẽ không quá rủi ro. Xét cho cùng, điều đó sẽ không đồng nghĩa với việc nói rằng Hoa Kỳ sẽ không còn bảo vệ Đài Loan nữa.
Ngay cả khi được chấp thuận, những cam kết có đi có lại này cũng chỉ có ý nghĩa hạn chế. Chúng sẽ không tạo ra những thay đổi có thể kiểm chứng được về năng lực quân sự và cũng có thể đảo ngược. Tuy nhiên, vẫn có những lợi ích. Nếu Bắc Kinh chân thành, người ta có thể kỳ vọng sẽ thấy sự giảm mạnh hoạt động quân sự của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc xung quanh Đài Loan ngay lập tức. Và về phần mình, Trung Quốc có thể kỳ vọng sẽ thấy ít nhất một số giảm bớt kế hoạch quân sự của Mỹ tập trung vào eo biển Đài Loan. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, Đài Loan nên tiếp tục duy trì, thậm chí tăng cường, khả năng phòng thủ quân sự của mình với sự giúp đỡ của Mỹ, vì khả năng phòng thủ của Đài Loan đã quá yếu trong một thời gian dài.
Không có điều gì trong kế hoạch này có thể chứng minh chắc chắn rằng thỏa thuận sẽ bền vững. Nó cũng không đòi hỏi sự tin tưởng hoàn toàn từ cả hai phía; cả hai bên sẽ tiếp tục lập kế hoạch quân sự và duy trì năng lực quân sự cho nhiều tình huống bất trắc khác nhau.
Điều quan trọng cần lưu ý là không có điều khoản nào trong thỏa thuận này là vĩnh viễn nếu Bắc Kinh vi phạm các điều khoản của nó. Cụ thể, nếu Trung Quốc tấn công Đài Loan, Hoa Kỳ có thể đảo ngược lập trường phản đối độc lập của Đài Loan. Hoa Kỳ cũng có thể viện trợ cho Đài Loan trong trường hợp bị Trung Quốc tấn công, bằng quân sự hoặc thông qua chiến tranh kinh tế. Kế hoạch quân sự của Mỹ sẽ không cần phải thay đổi một cách cơ bản đến mức loại bỏ bất kỳ khả năng giả định nào để giúp bảo vệ Đài Loan. Nhưng theo thời gian, mục tiêu sẽ là phi quân sự hóa vấn đề đến mức mà vũ lực không còn được coi là cách để giải quyết bất kỳ cuộc khủng hoảng Đài Loan nào có thể phát sinh, và cạnh tranh về Đài Loan sẽ không còn là khái niệm tổ chức trung tâm trong kế hoạch lực lượng quân sự của Trung Quốc hoặc Hoa Kỳ.
Scott Moore - Sự phô trương lấn át sự tiến bộ.
Chuyến thăm cấp nhà nước ngày 24 tháng 9 đã nhấn mạnh rằng chính quyền Trump dường như không có mong muốn định hình lại những nền tảng cơ bản của quan hệ Mỹ-Trung. Không có tiến triển rõ ràng nào về các vấn đề cốt lõi, bao gồm cuộc chiến tranh Iran đang diễn ra và cuộc khủng hoảng năng lượng liên quan, trí tuệ nhân tạo, thương mại hay an ninh. Hội nghị thượng đỉnh này chủ yếu mang tính hình thức hơn là kết quả. Điều đáng chú ý hơn là cuộc thăm dò dư luận mới nhất của Hội đồng Chicago được công bố cùng tuần. Quan điểm của người Mỹ về Trung Quốc đã ấm lên so với mức thấp nhất năm 2024, và sự ủng hộ việc điều động quân đội Mỹ bảo vệ Đài Loan chống lại cuộc xâm lược của Trung Quốc đã giảm từ 52% năm 2021 xuống còn 38%. Sự thay đổi này rõ rệt nhất ở những người Mỹ trẻ tuổi, đặc biệt là thế hệ Z. Một phần sự ôn hòa này có thể phản ánh việc các đảng viên chịu ảnh hưởng từ Nhà Trắng. Nhưng nếu sự thay đổi thế hệ này được duy trì, nó sẽ định hình tương lai của quan hệ Mỹ-Trung hơn bất cứ điều gì diễn ra ở Washington trong tuần này.
Nguồn:
What did the Trump-Xi summit actually accomplish?
https://www.brookings.edu/articles/what-did-the-trump-xi-summit-actually-accomplish/
Nhận xét
Đăng nhận xét