5263 - Cuộc nổi dậy của thanh niên Pháp

Caitlin Dewey 

Một người biểu tình cầm pháo sáng và cờ Pháp trong cuộc biểu tình tại Quảng trường Cộng hòa ở Paris vào ngày 17 tháng 10 năm 2026. | Kiran Ridley/AFP via Getty Image

Các cuộc biểu tình ở Pháp từ lâu đã trở thành đề tài cho huyền thoại, văn học và các vở nhạc kịch Broadway . Nhưng ngay cả theo những tiêu chuẩn nổi tiếng đó, các cuộc biểu tình cuối tuần trước vẫn thực sự đáng chú ý.

Hơn nửa triệu người đã xuống đường trong các cuộc biểu tình đôi khi bạo lực , tạo ra thách thức chính trị ngày càng lớn đối với chính phủ Pháp. Phong trào này bắt đầu khoảng một tháng trước do lo ngại về tình trạng tồi tệ của các trường trung học công lập , vốn thường xuyên thiếu kinh phí và thiếu giáo viên.

Nhưng trong những tuần gần đây, các cuộc biểu tình của sinh viên đã nhanh chóng mở rộng , bao gồm nhiều vấn đề bất bình khác nhau như bất công, chi phí sinh hoạt cao và dịch vụ công cộng. Số lượng người biểu tình cũng tăng lên, bao gồm cả một số kẻ cướ bóc và kích động cơ hội .

Tại Paris, những kẻ bạo loạn đeo mặt nạ đã phá hoại các cửa hàng và đốt phá, trong khi sinh viên phong tỏa Bảo tàng Louvre vào thứ Hai, buộc bảo tàng phải đóng cửa. Tại Limoges, một thành phố với khoảng 130.000 dân, ngọn tháp của một tòa thị chính thế kỷ 19 đã sụp đổ trong biển lửa một cách ngoạn mục .

Chính phủ quốc gia đã đáp trả bằng lệnh giới nghiêm tại một số khu vực của các thành phố như Paris, Nice và Lille, cũng như lên án mạnh mẽ bạo lực. Trong bài phát biểu trên truyền hình tối Chủ nhật, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cũng hứa sẽ hợp tác với sinh viên, giáo viên, công đoàn và các nhóm khác để tìm ra "các giải pháp chung".

Nhưng vẫn chưa rõ giải pháp nào có thể đáp ứng được toàn bộ phong trào đang mở rộng này. Ban đầu, các sinh viên biểu tình đòi hỏi những cải cách giáo dục cụ thể, như giảm sĩ số lớp học và giảm bớt sự hỗn loạn trong lịch học. Những yêu cầu hiện nay lan tỏa và rời rạc hơn, phản ánh cảm giác rằng – như chính Macron đã nói – “không có tương lai tốt đẹp nào” cho giới trẻ ở Pháp. Đây là tình huống mà phe cực hữu Pháp đang khai thác , chỉ sáu tháng trước cuộc bầu cử tổng thống tiếp theo của đất nước.

Đi sâu hơn một chút

Nếu bạn cảm thấy có chút quen thuộc (từ "déjà vu" trong tiếng Pháp có nghĩa là "đã từng thấy"), thì hãy biết rằng bạn có lý do chính đáng . Người Pháp cũng đã tham gia các cuộc biểu tình quy mô lớn phản đối việc tăng tuổi nghỉ hưu ba năm trước. Và việc tăng thuế xăng dầu năm năm trước đó nữa. Một số nhà sử học cho rằng văn hóa biểu tình của Pháp có từ thế kỷ 14 .

Mặc dù không hẳn người Pháp biểu tình nhiều hơn người dân ở các nước phương Tây khác, nhưng các cuộc biểu tình của họ thường thu hút sự chú ý rất lớn trên toàn cầu. Ví dụ, các cuộc biểu tình của giới trẻ về giáo dục, chi phí sinh hoạt và tham nhũng chính phủ cũng đã diễn ra gần đây ở Bỉ, Bồ Đào Nha, Ý, Tây Ban Nha và Albania. Tôi đoán là bạn ít nghe nói về những cuộc biểu tình đó hơn.

Nhưng có hai lý do giải thích tại sao các cuộc biểu tình ở Pháp lại có tầm ảnh hưởng lớn đến vậy. Thứ nhất, biểu tình chiếm một vị trí đặc biệt trong lịch sử và văn hóa Pháp — và cả thế giới đều biết điều đó. Như một nhà khoa học chính trị đã giải thích trong một bài báo năm 1994 về lịch sử các cuộc biểu tình ở Pháp, người Pháp có một truyền thống lâu đời, độc đáo trong việc biến các cuộc biểu tình thành những thay đổi chính trị thực sự, có thể bắt đầu từ Cách mạng Pháp.

Gần đây hơn, vào năm 1968, các cuộc biểu tình của sinh viên đã lan rộng thành một cuộc đình công lớn hơn của công nhân, suýt nữa đã lật đổ chính phủ . Nhiều người biểu tình trẻ tuổi ngày nay đã đặc biệt nhắc đến di sản đó trong các cuộc phỏng vấn và khẩu hiệu của họ.

Nhưng đó không phải là lý do duy nhất khiến người Pháp luôn biểu tình. Điều kiện ở Pháp cũng khá… đáng để biểu tình. Hãy xem xét riêng vấn đề giáo dục công lập, vấn đề đã châm ngòi cho sự ồn ào hiện nay.

Theo một số ước tính, kinh phí dành cho giáo dục đại học trên mỗi sinh viên đã giảm 20% chỉ trong 10 năm qua. Các lớp học trung học thường xuyên quá tải , và một báo cáo của chính phủ được tờ The Guardian trích dẫn kết luận rằng các trường học cũ kỹ của đất nước cần hàng tỷ đô la để sửa chữa cơ sở vật chất và giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu.

Chính phủ đã viện dẫn tình hình tài chính eo hẹp của Pháp như một trở ngại trong việc giải quyết những vấn đề này. (Và, công bằng mà nói, tình hình tài chính của Pháp thực sự rất eo hẹp .) Tuy nhiên, có cảm giác rằng giới trẻ đang phải gánh chịu hậu quả của cuộc khủng hoảng này nhiều hơn các nhóm dân số khác. Các biện pháp cắt giảm chi phí ảnh hưởng đến người lớn tuổi — chẳng hạn như nâng tuổi nghỉ hưu từ 62 lên 64 — đã bị trì hoãn do vấp phải sự phản đối dữ dội. Và khi nói đến "sự phản đối", tất nhiên, tôi muốn nói đến các cuộc biểu tình.

Nguồn: The French youth revolt

https://www.vox.com/today-explained-newsletter/506346/2026-france-protests