5265 - Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ đang đứng trước nguy cơ bế tắc giữa Trump và Tehran.
Tàu chở hàng rời Mayuree Naree mang cờ Thái Lan, bị trúng tên lửa gần eo biển Hormuz hồi tháng Hai, được nhìn thấy mắc cạn ngoài khơi đảo Qeshm, Iran, vào ngày 11 tháng 9 năm 2026. ( Ảnh: Fatemeh Bahrami-Anadolu-Getty Images)
Iran có thể đã tìm thấy một vũ khí trong lịch bầu cử Mỹ. Khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ chỉ còn hai tuần nữa, Tehran đang tăng cường các cuộc tấn công vào tàu thuyền trong và xung quanh eo biển Hormuz, tính toán rằng giá năng lượng tăng cao sẽ làm trầm trọng thêm những rắc rối chính trị của Tổng thống Donald Trump và khiến một chiến dịch quân sự khác của Mỹ trở nên quá tốn kém để xem xét.
Lời đề nghị này rất hấp dẫn: Iran dường như tin rằng một tổng thống Mỹ đang lo lắng về giá dầu diesel và triển vọng của đảng mình trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sẽ không mấy mặn mà với một cuộc chiến tranh lớn khác.
Tuyên bố của Trump rằng ông sẽ kiềm chế không tấn công Iran trước cuộc bầu cử ngày 3 tháng 11 dường như chứng minh quan điểm này là đúng, ngay cả khi ông định kỳ đe dọa sẽ sử dụng vũ lực trở lại. Sau khi sống sót qua hai vòng chiến tranh và chịu đựng những tổn thất kinh tế nặng nề, các nhà lãnh đạo Iran tin rằng họ có thể chịu đựng thêm một thời gian nữa. Bằng cách làm gián đoạn thương mại vùng Vịnh, họ giành được đòn bẩy mà lực lượng quân sự thông thường của họ không thể cung cấp. Họ cũng hy vọng sẽ biến đòn bẩy đó thành vĩnh viễn và buộc Washington phải chấp nhận quyền kiểm soát của Tehran đối với việc đi qua điểm nghẽn năng lượng quan trọng nhất thế giới.
Tuy nhiên, chín tháng chiến tranh chống Iran vừa qua đã cho thấy rõ rằng việc tái diễn xung đột quân sự trước hoặc sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ khó có thể giải quyết được các tranh chấp giữa Mỹ và Iran. Cuối cùng, hai nước sẽ phải ngồi vào bàn đàm phán để giải quyết các tranh chấp kéo dài của mình.
Những tính toán sai lầm ở Tehran và Washington
Tehran có thể đang hiểu sai cách mà mối nguy hiểm chính trị định hình các quyết định của đối phương. Ông Trump có thể quyết định rằng việc tỏ ra bất lực khi các cuộc tấn công của Iran đẩy giá cả lên cao sẽ gây thiệt hại lớn hơn là một vòng tấn công quân sự khác. Các báo cáo cho rằng chính quyền của ông đã cân nhắc các cuộc tấn công mới cho thấy lựa chọn quân sự vẫn còn khả thi. Một cuộc tấn công nghiêm trọng vào lực lượng Mỹ có thể biến lời hứa kiềm chế của ông Trump thành một gánh nặng chính trị chỉ sau một đêm.
Tình hình chính trị ở Israel càng làm tăng thêm yếu tố bất ổn. Thủ tướng Benjamin Netanyahu phải đối mặt với cuộc bầu cử ngày 27 tháng 10, trong bối cảnh khối của ông đang chật vật để giành được đa số. Ông đã đặt cược danh tiếng chính trị của mình vào tuyên bố rằng chỉ có ông mới có thể vô hiệu hóa mối đe dọa từ Iran.
Trong bối cảnh Tehran đang tái thiết năng lực tên lửa và máy bay không người lái, cùng với sự không chắc chắn xung quanh chương trình hạt nhân của nước này, Netanyahu có thể coi các cuộc tấn công mới là cả cơ hội chiến lược lẫn phương tiện để khôi phục vị thế của ông trong nước. Canh bạc như vậy có thể làm gia tăng bất ổn cho Israel, nhưng sự tuyệt vọng trong bầu cử hiếm khi cải thiện được khả năng phán đoán của bất kỳ ai.
Sự trùng hợp của những tính toán này khiến những tuần tới trở nên đặc biệt nguy hiểm. Iran cho rằng điểm yếu về mặt bầu cử của Trump sẽ kiềm chế ông ta. Trump và Netanyahu có thể đều đi đến kết luận rằng việc phô trương sức mạnh có thể cứu vãn vận mệnh chính trị của họ. Mỗi bên đều hình dung rằng họ có thể điều chỉnh mức độ bạo lực và kiểm soát hậu quả. Kinh nghiệm từ cuộc xung đột năm nay, trong đó các vòng giao tranh liên tiếp vượt quá khả năng kiềm chế của các nỗ lực ngoại giao, cho thấy không có nhiều lý do để tự tin như vậy.
Ngay cả khi tháng Mười trôi qua mà không có thêm xung đột nào, tháng Mười Một cũng mang đến những mối nguy hiểm riêng. Sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, những ràng buộc chính trị mà Trump tự đặt ra cho bản thân sẽ biến mất. Với lực lượng quân sự Mỹ đáng kể đã được bố trí trong khu vực, Washington có thể bị cám dỗ phá vỡ thế bế tắc bằng một loạt các cuộc tấn công khác. Tehran, lo sợ một cuộc tấn công bất ngờ khác, có thể chọn tấn công Israel hoặc các mục tiêu quân sự của Mỹ trong khu vực trước. Những gì tưởng chừng như là sự chuẩn bị thận trọng ở Washington hay Tehran có thể góp phần gây ra cuộc chiến mà nó vốn dĩ nhằm mục đích ngăn chặn.
Tình trạng bế tắc hiện tại vẫn dai dẳng như cũ. Washington muốn một thỏa thuận hạt nhân và tin rằng lệnh cấm vận của họ cuối cùng sẽ buộc Iran phải đàm phán. Tehran khăng khăng đòi viện trợ kinh tế trước mắt và chấm dứt chiến tranh trước khi các cuộc đàm phán thực chất về vấn đề hạt nhân có thể bắt đầu.
Mỹ có thể viện dẫn việc các tàu chở dầu vẫn đang đi qua eo biển Hormuz, nhưng vận tải biển phụ thuộc vào sự bảo vệ quân sự tốn kém và luôn trong tình trạng bị đe dọa là một sự thay thế kém hiệu quả cho thương mại bình thường. Iran có thể gây thiệt hại đáng kể cho xuất khẩu dầu mỏ của các nước láng giềng vùng Vịnh, nhưng cho đến nay vẫn chưa thể biến đòn bẩy đó thành những nhượng bộ có ý nghĩa từ phía Mỹ.
Nguy hiểm của một cuộc chiến tranh quy mô lớn hơn
Một đợt leo thang xung đột nữa sẽ làm gia tăng khoảng cách này thay vì thu hẹp nó. Máy bay của Mỹ và Israel có thể phá hủy các bệ phóng tên lửa, cơ sở sản xuất và cơ sở hạ tầng, nhưng Iran đã nhiều lần chứng minh rằng họ có thể trả đũa và sống sót. Phản ứng của Iran có thể mở rộng hơn nữa để nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng năng lượng vùng Vịnh, thương mại hàng hải, trung tâm dữ liệu và các mạng lưới quan trọng khác.
Cuộc đối đầu giữa lực lượng Houthi và Ả Rập Xê Út đã cho thấy một cách nghiệt ngã rằng chi phí có thể lan rộng nhanh chóng như thế nào. Chiến tranh ở Yemen đã bùng phát trở lại với những hậu quả tàn khốc, bao gồm các cuộc tấn công chết người vào các sân bay dân sự và một vòng xoáy trả đũa leo thang. Cuộc chiến hiện đang đe dọa lôi kéo Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan vào cuộc để hỗ trợ Ả Rập Xê Út, khi ba nước này gần đây đã ký một hiệp ước an ninh chung được gọi là Hiệp định Quốc phòng Chung Mecca.
Một chiến dịch mới có thể khiến Iran nghèo hơn, Israel dễ bị tổn thương hơn, và Mỹ phải gánh chịu một cam kết khu vực tốn kém hơn nữa, trong khi thị trường trên toàn thế giới phải hứng chịu một cú sốc khác.
Những nét phác thảo về một thỏa thuận ngoại giao đã hiện hữu trong nhiều tháng: các bước đi có đi có lại để mở lại eo biển Hormuz, việc nới lỏng trừng phạt một cách có điều chỉnh và nối lại các cuộc đàm phán hạt nhân. Khó khăn nằm ở trình tự thực hiện và lòng tin. Tehran lo ngại rằng việc từ bỏ đòn bẩy hàng hải trước tiên sẽ dẫn đến những yêu cầu mới; Washington lo lắng rằng việc giảm áp lực sẽ khuyến khích sự cưỡng ép mà không đảm bảo được những ràng buộc lâu dài đối với chương trình hạt nhân của Iran. Giải quyết những lo ngại đó sẽ đòi hỏi các bước đi có đi có lại và sự xác minh đáng tin cậy. Việc ném bom thêm sẽ không giúp ích gì.
Các nhà lãnh đạo đang cân nhắc về một "bất ngờ tháng Mười" hoặc một cuộc tấn công sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ phải nhớ đến sự thật khó chịu này. Lực lượng quân sự có thể thay đổi cán cân tổn thất mà không giải quyết được những tranh chấp mà mỗi bên cuối cùng sẽ phải đối mặt trên bàn đàm phán.
Sau một vòng tàn phá và chết chóc nữa, họ có thể thấy mình lại phải đàm phán về những vấn đề tương tự, với lòng tin giảm sút, sự cay đắng gia tăng và nguồn lực ít ỏi hơn để xây dựng lại những gì đã phá vỡ. Khi đó, những lựa chọn của họ sẽ không dễ dàng hơn; cái giá phải trả để đạt được thỏa thuận sẽ lớn hơn nhiều.
Nguồn: U.S. Midterms Loom Over a Deadlock Between Trump and Tehran
https://time.com/article/2026/10/21/trump-iran-war-midterm-elections-deadlock/
Nhận xét
Đăng nhận xét