5299 - Kế hoạch của Ben-Gvir nhằm đẩy Netanyahu sang cánh hữu.
Itamar Ben-Gvir, Bộ trưởng An ninh Quốc gia Israel và người đứng đầu đảng cực hữu Otzma Yehudit (Quyền lực Do Thái), đến dự một sự kiện kỷ niệm lễ Sukkot, Lễ Lều Tạm của người Do Thái, tại một cánh đồng bên ngoài Kibbutz Nir-Am gần biên giới Israel-Gaza vào ngày 27 tháng 9 năm 2026. Ảnh: Ilia Yefimovich—AFP/Getty Images
Trong một văn phòng nhỏ ở khu công nghiệp Lod, một thành phố ngoại ô Tel Aviv, nơi lực lượng Israel đã trục xuất hàng nghìn người Palestine trong cuộc chiến năm 1948, đặt trụ sở chiến dịch tranh cử của Otzma Yehudit, hay “Quyền lực Do Thái”. Đảng theo chủ nghĩa dân tộc cực đoan này do Itamar Ben-Gvir lãnh đạo, một nhân vật cực hữu từng bị coi là quá cực đoan để phục vụ trong quân đội Israel. Hiện ông đang giữ chức Bộ trưởng An ninh Quốc gia trong nội các của Benjamin Netanyahu, phụ trách lực lượng cảnh sát và nhà tù của đất nước.
Nếu Ben-Gvir đạt được mục đích của mình, cuộc bầu cử ngày 27 tháng 10 sẽ giúp đảng của ông giành được nhiều ghế hơn trong quốc hội và bản thân ông có ảnh hưởng lớn hơn đối với một chính phủ cánh hữu khác do Netanyahu lãnh đạo. Tham vọng của ông không phải là thay thế thủ tướng mà là khiến ông ta phụ thuộc nhiều hơn vào các đảng cứng rắn đang thúc đẩy việc người Palestine rời khỏi Gaza và Bờ Tây - và việc Israel mở rộng chủ quyền đối với các vùng lãnh thổ này.
“Tôi muốn Netanyahu làm thủ tướng. Ông ấy là một nhà lãnh đạo. Tôi thích ông ấy hơn Eisenkot gấp triệu lần,” Ben-Gvir nói với tôi trong một cuộc phỏng vấn hiếm hoi vào ngày 19 tháng 10, đề cập đến đối thủ chính của Netanyahu, cựu tư lệnh quân đội Gadi Eisenkot. Vỗ ngực, ông nói thêm: “Điều thực sự giúp Netanyahu trở nên cánh hữu hơn là nếu tôi, Ben-Gvir, trở thành một bộ trưởng cấp cao và đó là một chính phủ hoàn toàn cánh hữu.”
Chức vụ mà ông ta thèm muốn là Bộ trưởng Quốc phòng, điều này sẽ cho phép ông ta chỉ huy lực lượng vũ trang Israel và có quyền lực lớn hơn để theo đuổi tầm nhìn của mình đối với Gaza và Bờ Tây: giảm bớt các hạn chế đối với các hoạt động quân sự, "di cư tự nguyện" của người Palestine khỏi cả hai vùng lãnh thổ, và mở rộng quyền kiểm soát của Israel đối với những vùng đất mà ông ta tin là thuộc về người Do Thái. Ông Netanyahu đã phản đối việc giao chức vụ này cho ông Ben-Gvir. Nhưng ông Ben-Gvir và các đồng minh hy vọng sẽ giành đủ số ghế để buộc ông Netanyahu phải đáp ứng các yêu cầu của họ hoặc có nguy cơ mất quyền lực. Ông ta có thể hưởng lợi từ sự dịch chuyển sang cánh hữu trong chính trường Israel, đặc biệt là trong số các cử tri trẻ tuổi bị thu hút bởi phong cách đối đầu và tầm nhìn không khoan nhượng về chủ quyền của người Do Thái. Trong một cuộc khảo sát của Kênh 12 đối với những cử tri Do Thái lần đầu tiên đi bỏ phiếu, gần ba phần tư tự nhận mình là cánh hữu hoặc trung hữu.
Các cuộc thăm dò cho thấy một cuộc cạnh tranh sít sao, với đảng Yashar trung dung của Eisenkot đang dẫn trước đảng Likud của Netanyahu trong một số cuộc khảo sát gần đây, nhưng cả khối cánh hữu của thủ tướng lẫn phe đối lập đều không có vẻ tiến gần đến 61 ghế trong Knesset cần thiết để thành lập chính phủ. Trung bình của bốn cuộc thăm dò gần đây cho thấy hai phe lần lượt có khoảng 50 và 53 ghế, để lại các đảng Ả Rập và các phe phái nhỏ hơn có thể đóng vai trò then chốt. Kết quả có thể là một liên minh mong manh khác; một chính phủ đoàn kết khó có thể thành lập giữa Netanyahu và Eisenkot; hoặc một bế tắc kéo dài buộc người dân Israel phải đi bỏ phiếu lại.
Ben-Gvir, mặc áo sơ mi trắng và đội mũ kippah trắng, nói tiếng Anh không được trôi chảy. Dưới sự lãnh đạo của ông, hệ thống nhà tù Israel đã bị cáo buộc ngược đãi các tù nhân Palestine. Nhưng ông muốn đóng vai trò trực tiếp hơn trong việc định đoạt tương lai của Israel ở Gaza và Bờ Tây.
“Nếu Israel muốn tiếp tục tồn tại và không bị hủy diệt, chúng ta phải chiếm toàn bộ Gaza,” ông nói. “Chúng ta phải khuyến khích di cư tự nguyện. Gaza có thể trở thành một Riviera. Đó là một nơi tuyệt đẹp. Nhưng chúng ta không thể để một thành viên Hamas nào ở đó.” Đề xuất của ông là cho phép người Palestine rời Gaza đến các quốc gia sẵn sàng tiếp nhận họ, và sau đó cho phép người Israel thiết lập các khu định cư ở vùng đất ven biển này. Điều đó sẽ đảo ngược một quyết định quan trọng của cựu thủ tướng cánh hữu Ariel Sharon, người đã rút quân Israel và sơ tán hơn 8.000 người định cư Do Thái khỏi Gaza vào năm 2005.
Ben-Gvir không đưa ra lời giải thích rõ ràng về việc quốc gia nào sẽ chấp nhận một lượng lớn người Palestine, hoặc làm thế nào việc họ ra đi có thể được coi là tự nguyện trong những điều kiện mà ông đề xuất. Ông nói: “Gaza luôn là của chúng ta. Israel là một quốc gia nhỏ bé. Chúng ta phải vươn xa hơn, rộng lớn hơn. Hamas là những kẻ khủng bố không chỉ muốn tiêu diệt Israel. Chúng muốn tiêu diệt cả thế giới.”
Khi tôi đề xuất việc di dời người Palestine khỏi Gaza và tái định cư khu vực này sẽ làm sâu sắc thêm sự cô lập quốc tế của Israel, ông ấy bác bỏ mối lo ngại đó. Ông nói: “Tôi nghĩ rằng chúng ta càng mạnh mẽ thì càng không bị cô lập. Israel bị cô lập khi yếu kém. Nếu chúng ta giúp người dân rời khỏi Gaza, chúng ta có thể trở nên rất mạnh mẽ.”
Những phát ngôn và kế hoạch chính sách của Ben-Gvir đã vấp phải sự lên án rộng rãi trong và ngoài nước, với các nhà phê bình thuộc mọi phe phái chính trị cáo buộc ông kích động tội ác chiến tranh và làm xói mòn nền tảng dân chủ của Israel. “Ông ta là nguồn gốc của vô vàn rắc rối,” Efraim Halevy, cựu lãnh đạo Mossad, nói với tôi.
Tham vọng của ông ở Bờ Tây cũng không kém phần to lớn. Ben-Gvir muốn Israel sáp nhập vùng lãnh thổ này, mà ông, giống như hầu hết người Israel, gọi bằng tên trong Kinh Thánh là Judea và Samaria. Đây là nơi sinh sống của 3,3 triệu người Palestine và được quản lý một phần bởi Chính quyền Palestine (PA), được thành lập theo Hiệp định Oslo năm 1993, vốn hình dung về một nhà nước Palestine. Được kiểm soát bởi đảng Fatah, PA có một lực lượng an ninh được trang bị vũ khí nhẹ, được quân đội Mỹ huấn luyện và trong lịch sử đã hợp tác với Israel để trấn áp các cuộc tấn công khủng bố. Nhưng Ben-Gvir muốn Israel kiểm soát an ninh khu vực mà người Palestine hình dung là vùng đất trọng yếu của một nhà nước tương lai. “Chúng ta cần tước vũ khí của Chính quyền Palestine”, ông nói. “Hiện tại, họ đang huấn luyện ở Jericho. Họ không huấn luyện để điều tiết giao thông, phải không? Họ muốn tổ chức một cuộc tập trận khác vào ngày 7 tháng 10.” Người phát ngôn của PA không trả lời yêu cầu bình luận.
Tầm nhìn này vượt xa việc sáp nhập. Ben-Gvir nói rằng ông sẽ khuyến khích hàng triệu người Palestine đã sinh sống ở Bờ Tây qua nhiều thế hệ hãy thu dọn hành lý và rời đi. “Chúng tôi muốn chủ quyền ở Judea và Samaria, nơi chúng tôi cũng muốn người dân tự nguyện di cư,” ông nói. “Để mọi người hiểu rõ, chúng tôi muốn người dân tự nguyện di cư – chứ không phải đuổi ai đi. Mọi người sẽ lựa chọn rời đi.”
Việc Ben-Gvir có thể biến những tham vọng đó thành chính sách chính thức của Israel hay không sẽ phụ thuộc một phần vào ảnh hưởng mà đảng của ông giành được vào ngày 27 tháng 10. Ông đang trông chờ vào cử tri để củng cố vị thế của mình. "Tôi hy vọng quốc gia sẽ gửi đi thông điệp của mình," ông nói.
Ben-Gvir, 50 tuổi, sinh ra trong một gia đình Do Thái tương đối thế tục gốc Iraq và Kurd ở Mevaseret Zion, một vùng ngoại ô của Jerusalem. Mẹ ông từng thuộc Irgun, tổ chức ngầm của người Do Thái chiến đấu chống lại sự cai trị của Anh trước khi Israel thành lập, nhưng theo mọi người nhận xét, cha mẹ ông không phải là những người cuồng tín về tư tưởng. Ben-Gvir đã đi theo một con đường khác. Ông trở nên sùng đạo năm 12 tuổi và, giữa bạo lực của cuộc intifada Palestine lần thứ nhất, ông hướng về những lời dạy của Meir Kahane, vị giáo sĩ Do Thái gốc Mỹ, người chủ trương trục xuất người Ả Rập khỏi Israel và các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng. Đến tuổi thiếu niên, ông đã là một nhà hoạt động trong phong trào của Kahane, phong trào mà Israel cuối cùng đã cấm vì bị coi là tổ chức khủng bố. Ben-Gvir bị coi là quá cực đoan đến nỗi quân đội Israel đã cấm ông tham gia nghĩa vụ quân sự bắt buộc.
Ngày nay, Ben-Gvir vẫn tiếp tục tôn kính Kahane, ngay cả khi ông bác bỏ một số quan điểm cực đoan nhất của người thầy mình. “Tôi đã học ở trường dòng của ông ấy. Ông ấy đã làm rất nhiều việc tốt. Ông ấy đã bảo vệ người Do Thái. Ông ấy đã bị ám sát khi đang làm vinh danh danh Chúa,” ông nói với tôi. “Tôi không hoàn toàn đồng ý với mọi việc ông ấy làm. Trước đây, tôi nghĩ chúng ta nên đuổi hết người Ả Rập ra khỏi đất Israel. Bây giờ tôi nghĩ có thể có một số người ở lại. Tôi chấp nhận rằng có một số người Ả Rập sống ở đây. Và tôi không có vấn đề gì với một phần trong số họ. Những người công nhận Nhà nước Israel là nhà nước Do Thái. Những người trung thành với Nhà nước Do Thái.”
Khi còn trẻ, Ben-Gvir chuyển đến Kiryat Arba, một khu định cư của người Do Thái nhìn ra thành phố Hebron của Palestine, nơi di sản của Kahane có ảnh hưởng sâu rộng. Theo các tài liệu đã được công bố, ông và người vợ tương lai của mình, Ayala, đã đến thăm mộ của Baruch Goldstein trong buổi hẹn hò đầu tiên. Goldstein, một bác sĩ người Mỹ gốc và là người ngưỡng mộ Kahane, đã tàn sát 29 người Hồi giáo Palestine đang cầu nguyện ở Hebron vào năm 1994 trước khi bị những người sống sót đánh đến chết. Trong nhiều năm, Ben-Gvir đã trưng bày chân dung của Goldstein trong phòng khách của mình. Ông trở thành luật sư cho những người định cư và nhà hoạt động Do Thái bị buộc tội bạo lực cực đoan. Ông cũng có tiền án tiền sự, bao gồm các bản án về tội kích động phân biệt chủng tộc và hỗ trợ tổ chức khủng bố.
Trong nhiều năm, Ben-Gvir vẫn đứng ngoài lề chính trường Israel, là một gương mặt quen thuộc tại các cuộc biểu tình của người định cư nhưng khó có khả năng trở thành ứng cử viên cho chức vụ quốc gia. Theo thời gian, ông đã làm dịu bớt một số phát ngôn của mình, công khai giữ khoảng cách với yêu cầu của Kahane về việc trục xuất tất cả người Ả Rập, và xây dựng một hình ảnh dễ gần hơn mà không từ bỏ tham vọng sáp nhập lãnh thổ của mình.
Bước đột phá chính trị của ông đến dưới thời Netanyahu. Trước cuộc bầu cử năm 2022, thủ tướng đã giúp dàn xếp một liên minh giữa đảng của Ben-Gvir và đảng Chủ nghĩa Phục quốc Do Thái tôn giáo của Bezalel Smotrich, giúp Netanyahu có đủ ghế để thành lập chính phủ. Quyết định của Netanyahu đưa hai người theo chủ nghĩa thượng tôn Do Thái vào chính phủ đã trở thành biểu tượng cho sự chuyển hướng sang cánh hữu của Israel—và là một trong những yếu tố dẫn đến sự cô lập quốc tế ngày càng tăng của nước này.
Trên cương vị Bộ trưởng An ninh Quốc gia , Ben-Gvir đã theo đuổi một chương trình nghị sự cứng rắn: mở rộng quyền sở hữu súng cho dân thường, áp đặt một chế độ ngày càng hà khắc đối với các tù nhân Palestine, và thúc đẩy việc tăng cường trấn áp các cuộc biểu tình chống chính phủ. Ông đeo một chiếc ghim hình thòng lọng khi ủng hộ dự luật áp dụng án tử hình đối với người Palestine bị kết tội thực hiện các vụ tấn công khủng bố gây chết người, và phát hành một video do trí tuệ nhân tạo tạo ra, mô tả các tù nhân Palestine gầy gò và khóc lóc khi ra khỏi nhà tù Israel, một hình ảnh ghê rợn về điều kiện giam giữ của họ.
Ben-Gvir cũng khuyến khích người Do Thái cầu nguyện tại địa điểm linh thiêng ở Jerusalem, được người Do Thái gọi là Núi Đền và người Hồi giáo gọi là Haram al-Sharif, thách thức một thỏa thuận kéo dài hàng thập kỷ quản lý địa điểm tôn giáo tranh chấp này, vốn theo truyền thống cho phép người không theo đạo Hồi đến thăm nhưng dành quyền thờ cúng cho người Hồi giáo. Dưới thời Ben-Gvir, cảnh sát Israel ngày càng cho phép người Do Thái cầu nguyện tại địa điểm này, một hành động khiêu khích có chủ ý đối với thế giới Ả Rập, gây ra sự lên án từ chính quyền Palestine và Jordan. Ông nói với tôi: “Trước đây nơi đó từng là một chế độ phân biệt chủng tộc và người Do Thái không được phép cầu nguyện. Điều đó không thể xảy ra ở bất kỳ quốc gia bình thường nào. Tôi đã trả lại công lý cho Núi Đền.”
Ben-Gvir cũng trở thành một trong những tiếng nói hàng đầu bên cánh hữu Israel tìm cách chuyển trách nhiệm về vụ tấn công ngày 7 tháng 10 từ Netanyahu sang giới quân đội và tình báo Israel. Một trong những cáo buộc ông ta lặp đi lặp lại là việc các quan chức an ninh đã không đánh thức thủ tướng khi vụ tấn công diễn ra - điều này bị các cựu quan chức an ninh bác bỏ.
“Ngay cả khi ông ấy không hoàn hảo, và ngay cả khi ông ấy đã mắc sai lầm, và quả thực ông ấy đã mắc sai lầm, thì điều khiến ông ấy thất bại vào ngày 7 tháng 10 chính là tình báo của chúng ta,” Ben-Gvir nói về Netanyahu. “Quân đội, tình báo, Shin Bet. Tất cả đều phải chịu trách nhiệm,” ông nói thêm. “Netanyahu không hoàn toàn vô tội, nhưng có nhiều người còn đáng trách hơn ông ấy.”
Mối quan hệ giữa Ben-Gvir và thủ tướng không hẳn là nồng ấm. “Tôi không ủng hộ ông ấy; tôi không phải là người thân cận của ông ấy trong mọi việc. Tôi nghĩ ông ấy tốt hơn Eisenkot nhiều,” Ben-Gvir nói. “Tôi muốn sát cánh cùng ông ấy. Tôi muốn ông ấy thật mạnh mẽ. Tôi muốn kéo ông ấy về phía cánh hữu.”
Ông ấy nói với tôi rằng ông sẽ không tham gia chính phủ liên minh giữa Netanyahu và Eisenkot, một khả năng nếu cả hai không thể thành lập được chính phủ liên minh cầm quyền. "Những chính phủ như vậy không bao giờ tốt cả," ông nói. "Nó giống như nhảy múa trong hai đám cưới vậy." Hơn nữa, ông nói thêm, "Nó sẽ không thực hiện được ước mơ của tôi."
Những gì ông Ben-Gvir mong muốn từ một chính phủ Netanyahu khác sẽ khiến ông mâu thuẫn với khuôn khổ ngoại giao do chính quyền Trump và các đối tác ở châu Âu và thế giới Ả Rập đề xuất. Hội đồng Hòa bình do Mỹ đứng đầu hình dung việc tái thiết Gaza dưới sự lãnh đạo của người Palestine, việc rút quân của Israel và một con đường khả thi hướng tới việc thành lập nhà nước Palestine.
Ngược lại, Ben-Gvir muốn Israel nắm chủ quyền và phần lớn người dân Palestine ở Gaza phải rời đi. Ông dẫn chứng các cuộc thăm dò dư luận cho thấy 52% người dân Gaza muốn rời khỏi vùng lãnh thổ bị tàn phá bởi nhiều năm chiến tranh và sự cai trị của Hamas. Nếu Israel giúp đa số đó rời đi, ông lập luận, những người ở lại cuối cùng cũng sẽ muốn theo sau. “Họ sẽ thấy điều đó có lợi cho họ, họ sẽ thấy có tương lai, có cuộc sống,” ông nói. “Có những nơi tốt đẹp trên thế giới. Những nơi tuyệt vời.” Ông không đưa ra bằng chứng nào cho thấy dân số còn lại sẽ tự nguyện di dời, hoặc làm thế nào để sắp xếp một cuộc di cư như vậy mà không cần ép buộc.
Đối với Ben-Gvir và các đồng minh của ông, cuộc bầu cử sắp tới mang đến cơ hội thúc đẩy một sự chuyển đổi sâu rộng trong chính trị và xã hội Israel – đưa đất nước tiến tới một tầm nhìn tối đa về một nhà nước Do Thái, một nhà nước với tham vọng lãnh thổ mở rộng, ít ràng buộc tư pháp hơn và một chính phủ ít có khuynh hướng chú ý đến các phản đối quốc tế. Ben-Gvir bác bỏ những lo ngại rằng các chính sách như vậy sẽ củng cố vị thế của Israel như một quốc gia bị cô lập. Theo ông, các chiến dịch quân sự chống lại Hamas, Hezbollah và Iran chứng minh giá trị của sức mạnh không khoan nhượng. “Chúng tôi đã làm cho Israel mạnh mẽ hơn,” ông nói. “Khi Israel mạnh mẽ hơn, thế giới sẽ tôn trọng điều đó.”
– Theo thông tin do Liam Forberg cung cấp
Nguồn:
Exclusive: Ben-Gvir’s Plan to Push Netanyahu Right
Nhận xét
Đăng nhận xét