5322 - Chiến thắng trở lại của Lula có ý nghĩa gì đối với Brazil và thế giới?
James Story - Alejo Czerwonko và Valentina Sader
Hai ứng cử viên tổng thống Brazil, Flavio Bolsonaro và Luiz Inacio Lula da Silva, tham gia cuộc tranh luận tổng thống trước vòng bầu cử thứ hai, tại São Paulo, Brazil, ngày 18 tháng 10 năm 2026. (Jean Carniel qua Reuters Connect)
Vòng bầu cử tổng thống thứ hai của Brazil vào ngày 25 tháng 10 có thể mang lại sự thay đổi trong quan hệ thương mại của nước này, mối quan hệ với Hoa Kỳ và vị thế của Brazil trên trường quốc tế. Tổng thống đương nhiệm, Luiz Inácio Lula da Silva, và đối thủ của ông, Thượng nghị sĩ Flávio Bolsonaro, đã vượt qua vòng đầu tiên đầy cạnh tranh, và giờ bước vào vòng thứ hai với các cuộc thăm dò cho thấy Bolsonaro đang dẫn trước sít sao.
Trong vòng bầu cử đầu tiên, Đảng Tự do của Bolsonaro và các đồng minh đã củng cố vị thế của mình . Nếu đắc cử, Bolsonaro có thể sẽ tìm thấy một môi trường thuận lợi để thúc đẩy các thay đổi hiến pháp được đề xuất , bao gồm cải cách tư pháp và các quy tắc tái bầu cử tổng thống. Nhưng đối với Lula, sự chuyển dịch sang cánh hữu của Quốc hội có thể đồng nghĩa với một môi trường chính trị khó khăn hơn, đòi hỏi các cuộc đàm phán rộng hơn để thúc đẩy chương trình nghị sự trong nước của ông. Chính sách đối ngoại của ông có thể sẽ tiếp tục nhấn mạnh chủ quyền của Brazil và đa dạng hóa các quan hệ đối tác thương mại trong khi theo đuổi các cuộc đàm phán với Washington về thuế quan.
Nhưng ngoài những chia rẽ chính trị trong nước, mỗi ứng cử viên sẽ cố gắng định hình tương lai kinh tế của Brazil và các mối quan hệ của nước này trong khu vực và trên toàn thế giới như thế nào? Dưới đây, các chuyên gia của chúng tôi chia sẻ những hiểu biết và dự đoán của họ.
***
Đại sứ James Story là nghiên cứu viên cao cấp không thường trú tại Trung tâm Mỹ Latinh Adrienne Arsht thuộc Hội đồng Đại Tây Dương. Ông từng giữ chức đại sứ kiêm quyền đại sứ tại Venezuela từ năm 2018 đến năm 2023 và là một trong những đối tác sáng lập của Global Frontier Advisors.
Chỉ có một khoảng thời gian ngắn để thực hiện việc thiết lập lại song phương.
Brazil đang trải qua một sự chuyển đổi chính trị thế hệ, tạo ra một số cơ hội thực sự, dù chỉ là nhất thời, để hợp tác với Washington về thương mại, an ninh và khoáng sản quan trọng. Vào ngày 4 tháng 10, Đảng Tự do của Bolsonaro đã giành được 19 trong số 54 ghế Thượng viện và sẽ nắm giữ khối lớn nhất tại Thượng viện, với 28 trong số 81 ghế, vào năm tới. Với các liên minh, phe cánh hữu sẽ kiểm soát khoảng 49 thượng nghị sĩ, đáp ứng ngưỡng 3/5 của Thượng viện để thông qua các sửa đổi hiến pháp. Họ cũng sẽ tiến gần hơn đến 54 phiếu cần thiết để bãi nhiệm một thẩm phán Tòa án Tối cao, bao gồm cả đối thủ chính của Bolsonaro, Thẩm phán Alexandre de Moraes.
Một trong những bước đi đầu tiên của Bolsonaro chắc chắn sẽ là tìm kiếm một Hiệp định Thương mại Tương hỗ (ART). Thuế quan theo Điều 301 mà Hoa Kỳ áp đặt vào tháng 7 đã gây tổn hại cho nền kinh tế Brazil và mối quan hệ thương mại song phương. Tuy nhiên, việc tìm kiếm sự giảm nhẹ thuế không đồng nghĩa với việc đạt được nó. Tổng thống Argentina Javier Milei, người được cho là có quan hệ rất thân thiết với chính quyền Trump, đã có thể đảm bảo việc giảm nhẹ thuế cho hơn một nghìn mặt hàng, nhưng thuế quan đối với thép và nhôm vẫn đang được “xem xét”, và thỏa thuận vẫn đang chờ phê chuẩn tại Argentina. Brazil có thể thấy quá trình này thậm chí còn khó khăn hơn. Ngoài ra, nước này còn phải đối mặt với sự giám sát từ Đại diện Thương mại Hoa Kỳ về các loại thuế quan của chính mình, bao gồm cả thuế quan đối với ethanol của Hoa Kỳ, hệ thống thanh toán kỹ thuật số của Brazil (Pix) và việc thực thi luật chống tham nhũng của Brazil. Những vấn đề này tạo thành một danh sách kiểm tra mà Bolsonaro có thể giải quyết; tuy nhiên, thuế quan chung bên ngoài của Mercosur có thể hạn chế phạm vi hành động của Brasília.
Dưới thời Bolsonaro, hợp tác an ninh cũng có thể tiến triển nhanh chóng. Ứng cử viên này đã tuyên bố Brazil sẽ tham gia sáng kiến an ninh Lá chắn châu Mỹ do Mỹ dẫn đầu. Chính quyền của ông cũng có thể tìm cách đưa Primeiro Comando da Capital (PCC) và Comando Vermelho vào danh sách khủng bố theo luật chống khủng bố trong nước, đồng thời nỗ lực tăng cường chia sẻ thông tin tình báo, an ninh cảng và hợp tác tài chính với Hoa Kỳ. Tuy nhiên, các hoạt động chung trên lãnh thổ Brazil cần có sự cho phép của Quốc hội, và mặc dù có thể đạt được với Quốc hội Brazil mới, những hoạt động này lại mang đến cái giá chính trị rất cao.
Khoáng sản quan trọng có lẽ là phần thưởng lớn nhất. Theo một số ước tính, Brazil nắm giữ trữ lượng đất hiếm lớn thứ hai thế giới. Tuy nhiên, ông Lula đã từ chối liên minh khoáng sản do Washington đề xuất hồi tháng Hai, khiến khuôn khổ song phương vẫn chưa hoàn thiện. Washington nên thúc đẩy mạnh mẽ mối quan hệ này bằng cách hoàn tất thỏa thuận đó, mở rộng tài chính thông qua Tập đoàn Tài chính Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ và Ngân hàng Xuất nhập khẩu, tìm hiểu sự tham gia của Brazil vào Pax Silica và Diễn đàn về Hợp tác Địa chiến lược Tài nguyên, và phát triển các liên kết cung ứng cho Dự án Vault, kho dự trữ khoáng sản quan trọng chiến lược của Hoa Kỳ. Tuy nhiên, Brazil có khả năng sẽ nhấn mạnh vào việc chế biến khoáng sản trong nước, một trọng tâm của bất kỳ tổng thống Brazil nào và là ưu tiên sẽ tồn tại bất kể chính quyền nào.
Cơ hội để thực hiện phần lớn điều này rất hạn hẹp. Tại Hoa Kỳ, đảng Dân chủ dường như sẽ giành quyền kiểm soát Hạ viện trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3 tháng 11, điều này sẽ khiến nhiều chính sách của chính quyền Trump phải được xem xét lại. Mặc dù có thể dự đoán sẽ có sự giám sát và kiểm tra chặt chẽ hơn, nhưng các hành động hành pháp như áp thuế, chỉ định các tổ chức khủng bố hoặc phê chuẩn tư cách thành viên trong Lá chắn châu Mỹ sẽ không bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, việc giám sát các hoạt động chống ma túy thông qua nguồn tài trợ của Cơ quan Kiểm soát Ma túy Quốc tế và Thực thi Pháp luật có thể sẽ là một lĩnh vực trọng tâm đối với Quốc hội Hoa Kỳ mới.
Cuối cùng, khoảng thời gian ngắn ngủi này sẽ đối mặt với một thử thách khác vào tháng 1 năm 2029, giữa nhiệm kỳ của tổng thống Brazil tiếp theo, khi một tổng thống Mỹ mới nhậm chức. Sự liên kết được xây dựng dựa trên các kết quả như giảm thuế quan và các thỏa thuận về khoáng sản quan trọng sẽ có vị thế tốt hơn để vượt qua sự thay đổi ở Washington so với sự liên kết chủ yếu dựa trên sự thân thiết cá nhân.
***
Alejo Czerwonko là thành viên Hội đồng Cố vấn của Trung tâm Adrienne Arsht về Mỹ Latinh. Ông cũng là giám đốc điều hành kiêm giám đốc đầu tư mảng thị trường mới nổi tại UBS Global Wealth Management ở New York.
Các ứng cử viên đưa ra hai con đường nhưng đều đối mặt với một yêu cầu tài chính cấp bách.
Kết quả vòng bầu cử thứ hai tại Brazil sẽ có tác động đáng kể đến chính sách kinh tế và thị trường tài chính. Nhưng thách thức mà cả hai chính quyền đều phải đối mặt là như nhau: khôi phục uy tín tài chính của Brazil.
Nợ công của Brazil hiện ở mức trên 80% tổng sản phẩm quốc nội (GDP). Thâm hụt ngân sách đang ở mức gần 9% GDP mỗi năm . Và lãi suất hai chữ số đã làm tăng chi phí trả lãi cho khoản nợ này. Do đó, tổng thống tiếp theo sẽ cần phải thuyết phục các nhà đầu tư rằng Brazil có thể ổn định quỹ đạo nợ của mình.
Sự khác biệt giữa hai người có lẽ nằm ở tốc độ và cấu trúc của việc điều chỉnh quỹ đạo nợ. Chiến thắng của Lula có thể hướng tới một cách tiếp cận dần dần hơn, xây dựng dựa trên khuôn khổ tài chính hiện có đồng thời tìm cách bảo toàn đầu tư công và chi tiêu xã hội. Thách thức của Lula trong kịch bản này là thuyết phục thị trường rằng việc điều chỉnh như vậy đủ tham vọng để ổn định nợ quốc gia. Trong khi đó, chính quyền Bolsonaro có thể ủng hộ việc hợp nhất nhanh hơn, tập trung vào chi tiêu hơn, với trọng tâm lớn hơn vào việc kiềm chế chi tiêu bắt buộc. Tuy nhiên, việc giảm chi tiêu này gần như chắc chắn sẽ đòi hỏi những quyết định tốn kém về mặt chính trị và, có thể, những thay đổi về luật pháp. Kết quả vòng đầu tiên mạnh mẽ hơn dự kiến của Bolsonaro, cùng với sự thắng lợi của các đảng cánh hữu và trung hữu trong Quốc hội, đã làm tăng kỳ vọng của thị trường về một sự điều chỉnh như vậy.
Việc ổn định quỹ đạo nợ công là rất quan trọng đối với tương lai của Brazil. Một neo tài chính đáng tin cậy sẽ giúp giảm bớt rủi ro đáng kể tiềm ẩn trong lãi suất trong nước. Lợi suất thực và danh nghĩa thấp hơn sẽ hỗ trợ đồng real Brazil và tạo ra động lực mạnh mẽ cho thị trường chứng khoán trong nước. Ngược lại, nếu chính phủ tiếp theo không đưa ra được một chương trình tài chính thuyết phục, chi phí vay có thể vẫn ở mức cao, hạn chế đầu tư và tăng trưởng kinh tế.
Thương mại đặt ra những vấn đề khác nhau cho tổng thống kế nhiệm. Bất kể ai thắng cử, lợi ích kinh tế của Brazil vẫn nằm ở việc duy trì mối quan hệ mang tính xây dựng với cả Hoa Kỳ và Trung Quốc. Brazil có vị trí chiến lược thuận lợi với tư cách là nhà sản xuất chính các mặt hàng nông sản, năng lượng, khoáng sản và hàng hóa chế tạo tinh vi. Mặc dù giọng điệu của chính sách kinh tế đối ngoại có thể khác biệt đáng kể giữa hai chính quyền, nhưng các cân nhắc về kinh tế có khả năng sẽ ủng hộ một cách tiếp cận thực dụng.
Nếu chính quyền tiếp theo có thể thiết lập được một nền tảng tài chính vững chắc đồng thời duy trì cách tiếp cận thực dụng của Brazil đối với thương mại, thì mức phí rủi ro hiện vẫn còn cao có thể trở thành một cơ hội đầu tư.
***
Valentina Sader là giám đốc chiến lược và chương trình tại Trung tâm Mỹ Latinh Adrienne Arsht thuộc Hội đồng Đại Tây Dương.
Kết quả sẽ tác động đến vị thế của Brazil trong khu vực và trên thế giới.
Tổng thống tương lai của Brazil sẽ thừa hưởng một môi trường quốc tế đầy thách thức, với sự cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các cường quốc và sự thay đổi liên minh chính trị trên khắp khu vực Mỹ Latinh. Ông Lula đã tìm cách bảo vệ quyền tự chủ của Brazil thông qua các mối quan hệ đối tác đa dạng và ngoại giao đa phương, trong khi ông Bolsonaro vận động tranh cử dựa trên sự liên kết chính trị chặt chẽ hơn với Washington, đặc biệt là về thương mại và an ninh. Vào ngày 18 tháng 10, một cuộc tranh luận trên truyền hình giữa hai ứng cử viên đã làm nổi bật một số khác biệt này, với việc ông Lula đặt câu hỏi về những hệ lụy của việc Mỹ can thiệp nhiều hơn vào lĩnh vực khoáng sản quan trọng của Brazil và ông Bolsonaro bảo vệ việc chia sẻ thông tin tình báo và hợp tác an ninh chặt chẽ hơn với Washington.
Trung Quốc sẽ đóng vai trò trung tâm trong chính sách đối ngoại của bất kỳ chính quyền nào. Ông Lula đã coi việc hợp tác với Bắc Kinh và nhóm BRICS là một phần trong chiến lược mở rộng ảnh hưởng của Brazil trên các vấn đề toàn cầu, bao gồm cả thông qua các thỏa thuận tài chính thay thế và tăng cường quan hệ với các nước đang phát triển. Trong khi đó, ông Bolsonaro lại đặt câu hỏi về sự tham gia của Brazil vào nhóm BRICS, đặc biệt là những nỗ lực giảm sự phụ thuộc vào đồng đô la Mỹ. Tuy nhiên, mối quan hệ thương mại rộng lớn của Brazil với Trung Quốc sẽ làm phức tạp bất kỳ sự điều chỉnh đáng kể nào. Ngay cả trong nhiệm kỳ tổng thống của Jair Bolsonaro, thương mại với Bắc Kinh vẫn mở rộng bất chấp căng thẳng chính trị, cho thấy rằng ông Flávio có thể theo đuổi mối quan hệ chiến lược chặt chẽ hơn với Washington mà không làm giảm đáng kể hợp tác kinh tế với Trung Quốc.
Tại Mỹ Latinh, sự khác biệt đặc biệt rõ rệt trong cách tiếp cận của các ứng cử viên đối với khối thương mại Mercosur. Ông Lula nhấn mạnh vào hội nhập khu vực và đa dạng hóa thương mại, với việc ký kết thỏa thuận EU-Mercosur , thực hiện thỏa thuận với Hiệp hội Thương mại Tự do Châu Âu (EFTA) và các cuộc đàm phán đang diễn ra với Canada . Ngược lại, ông Bolsonaro ủng hộ sự linh hoạt hơn cho Brazil trong việc đàm phán các thỏa thuận song phương, điều này có thể thách thức khuôn khổ hiện tại của Mercosur.
Quan hệ với Argentina cho thấy những phức tạp chính trị phía trước. Mùa hè này, Milei đã đến Brazil để ủng hộ ứng cử viên Bolsonaro , làm sâu sắc thêm mối quan hệ vốn đã căng thẳng với Lula. Một chính quyền Lula khác có thể sẽ tiếp tục dựa vào sự tham gia ngoại giao và kỹ thuật để quản lý các ưu tiên song phương, đặc biệt là thông qua Mercosur. Một nhiệm kỳ tổng thống của Bolsonaro có thể được hưởng lợi từ mối quan hệ chính trị chặt chẽ hơn với Buenos Aires, mặc dù hai nước vẫn phải dung hòa lợi ích kinh tế của mình trong khối.
Bất kể kết quả ra sao, chính quyền tiếp theo của Brazil cũng sẽ phải đối mặt với một Quốc hội ngày càng nghiêng về cánh hữu và một đất nước chia rẽ trong bối cảnh những thách thức ngày càng gia tăng giữa các nhánh khác nhau của chính phủ. Trong khi nhánh hành pháp định hướng chính sách ngoại giao của đất nước, sự ủng hộ của Quốc hội vẫn rất quan trọng đối với các thỏa thuận thương mại và các cam kết quốc tế khác cần sự chấp thuận của cơ quan lập pháp.
Nguồn: What Lula’s comeback win means for Brazil and beyond
Nhận xét
Đăng nhận xét