5335 - Chiến lược của Putin đang phát huy hiệu quả.
Michael McFaul
Một trung tâm mua sắm bị hư hại do các cuộc tấn công bằng tên lửa của Nga, Kharkiv, Ukraine, tháng 10 năm 2026.Sofia Gatilova / Reuters
Vladimir Putin đang chơi một ván cờ dài hạn. Trong nhiều thập kỷ, nhà lãnh đạo Nga đã nỗ lực để khuất phục Ukraine. Trong nhiều thập kỷ, ông cũng đã vun đắp mối quan hệ với Donald Trump. Giờ đây, thành công trong nỗ lực thứ hai đang cho phép Putin phục hồi sau những thất bại trong nỗ lực thứ nhất: sau gần 5 năm các mục tiêu của Nga trong cuộc chiến chống Ukraine bị cản trở, tổng thống Mỹ đang giúp ông giành chiến thắng. Bằng cách nới lỏng các lệnh trừng phạt đối với Nga, cắt giảm viện trợ quân sự và kinh tế cho Ukraine, phá vỡ hợp tác tình báo và gây áp lực lên Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky để chấp nhận các mục tiêu chiến tranh của Putin, Trump đang khiến việc Nga sáp nhập thành công một phần lãnh thổ đáng kể của Ukraine và kiểm soát trên thực tế các quyết định tương lai của Kyiv trở nên khả thi hơn hầu hết mọi thời điểm kể từ tháng 2 năm 2022.
Kể từ khi Putin phát động cuộc xâm lược toàn diện Ukraine, thế trận đã liên tục đổi chiều giữa hai bên. Ban đầu, lực lượng Nga chiếm ưu thế. Nhưng đến mùa thu năm 2022, Ukraine đã nắm thế chủ động, giải phóng được rất nhiều vùng lãnh thổ từng do quân đội Nga chiếm giữ, khiến Washington lo ngại Putin có thể sử dụng vũ khí hạt nhân để ngăn chặn bước tiến của Ukraine. Sau đó, cuộc chiến rơi vào thế giằng co bi thảm trên chiến tuyến – cho đến mùa xuân năm ngoái. Thế trận trở lại với Ukraine sau khi Kyiv triển khai các tên lửa tầm xa mới có khả năng tấn công các mục tiêu sâu bên trong lãnh thổ Nga, các máy bay không người lái tầm trung mới có khả năng tấn công các tuyến đường tiếp tế của Nga ở các khu vực bị chiếm đóng phía đông Ukraine, và các máy bay không người lái đánh chặn được cải tiến có thể phòng thủ tốt hơn trước các cuộc tấn công của Nga vào các thành phố của Ukraine. Quân đội của Putin đã không thể tiến lên trên chiến tuyến; quân đội Ukraine thậm chí còn đạt được những tiến bộ nhỏ trong việc giải phóng lãnh thổ.
Nhưng Trump đã giúp Nga lấy lại thế trận. Bị bế tắc ở tiền tuyến, Putin đã chuyển trọng tâm sang khủng bố xã hội Ukraine thông qua các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào cả dân thường và cơ sở hạ tầng mà sinh kế của họ phụ thuộc vào – đặc biệt là năng lượng và nước – với hy vọng rằng một dân số đang chịu khổ sẽ gây áp lực buộc Zelensky phải đầu hàng. Vũ khí mới đã khiến chiến dịch khủng bố này trở nên đặc biệt tàn bạo, đặc biệt là việc sản xuất hàng loạt tên lửa đạn đạo và một loại máy bay không người lái mới, Geran 5, được trang bị động cơ tên lửa mạnh mẽ của Trung Quốc mà hệ thống phòng không Ukraine không thể đánh chặn. Bởi vì Nga có nhiều quân hơn, năng lực sản xuất quân sự lớn hơn và một số vũ khí mới và tốt hơn, Putin tin rằng ông ta có thể tiếp tục bất chấp tình trạng bế tắc dường như hiện tại.
Sự ủng hộ của Trump đã củng cố niềm tin của Putin rằng thời gian đang đứng về phía ông ta. Chỉ trong vài tuần gần đây, Trump và các đồng minh đã mở rộng sự hỗ trợ cho Moscow: đình chỉ các lệnh trừng phạt, mua dầu diesel của Nga, làm gián đoạn việc Ukraine truy cập vào hệ thống thông tin liên lạc Starlink và Starshield, và thậm chí còn khăng khăng đòi Zelensky phải từ chức. Zelensky đã nhận xét: “Rõ ràng là khi một số đối tác giảm bớt áp lực lên Nga, điều đó chỉ củng cố niềm tin của Putin rằng mục tiêu của ông ta nằm trong tầm tay.” Sự kết hợp giữa việc giảm bớt hỗ trợ từ Hoa Kỳ, đặc biệt là về phòng không, cùng với máy bay không người lái và tên lửa nhanh hơn của Nga sẽ khiến mùa đông sắp tới trở nên tàn khốc nhất đối với người dân Ukraine.
NGƯỜI CỦA CHÚNG TA TẠI WASHINGTON
Chiến lược dài hạn của Putin với Trump đã bắt đầu từ nhiều năm trước, không hẳn xuất phát từ mục tiêu cụ thể nào, mà chủ yếu là hy vọng rằng ảnh hưởng của Điện Kremlin đối với ông ta một ngày nào đó có thể hữu ích—một chiến thuật thường thấy của KGB. Và giờ thì ngày đó đã đến.
Nhiều năm trước khi Trump lần đầu tranh cử tổng thống, các nhân vật người Nga thân cận với Putin đã theo đuổi các mối quan hệ kinh doanh với ông trùm bất động sản lúc bấy giờ, nổi tiếng nhất là khi Trump hợp tác với Emin và Aras Agalarov để tổ chức cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ tại Moscow năm 2013. Sau đó, Putin đã dàn dựng sự can thiệp nước ngoài chưa từng có vào cuộc bầu cử tổng thống năm 2016 để giúp Trump và làm suy yếu đối thủ Hillary Clinton. Việc Nga đánh cắp và công bố các email chiến dịch tranh cử của Clinton, kết hợp với nỗ lực truyền thông xã hội toàn diện nhằm củng cố Trump, có ảnh hưởng đến kết quả bầu cử năm 2016 hay không là điều không thể chứng minh. Nhưng việc Putin cố gắng tác động đến kết quả bầu cử là điều không thể nghi ngờ.
Năm 2017, việc Putin ve vãn Trump bắt đầu mang lại một số lợi ích về mặt dư luận. Trump đã thể hiện rõ sự ngưỡng mộ của mình đối với nhà độc tài Nga. Điều gây sốc hơn nữa là, trong cuộc gặp thượng đỉnh với Putin tại Helsinki năm 2018, Trump đã bày tỏ sự nghi ngờ về những phát hiện của cộng đồng tình báo Mỹ liên quan đến sự can thiệp của Nga vào cuộc bầu cử tổng thống năm 2016 và thay vào đó ủng hộ lời phủ nhận của Putin. Tuy nhiên, trong nhiệm kỳ đầu tiên, sự tán dương bằng lời nói của Trump đối với Putin chỉ thay đổi một cách không đáng kể chính sách thực tế của Mỹ đối với Nga, một phần vì một số quan chức cấp cao trong đội ngũ an ninh quốc gia của Trump—Cố vấn An ninh Quốc gia HR McMaster, Bộ trưởng Quốc phòng James Mattis, Ngoại trưởng Mike Pompeo—đã ngăn cản Trump thực hiện một bước chuyển hoàn toàn thân Nga.
Sau khi ông Trump tái đắc cử vào năm 2024, quá trình ve vãn lâu dài của Điện Kremlin bắt đầu mang lại những kết quả cụ thể hơn. Quan trọng nhất, ông Trump đã chấm dứt viện trợ quân sự và kinh tế trực tiếp của Mỹ cho Ukraine. Trước đó, Hoa Kỳ là nước ủng hộ lớn nhất của Ukraine. Ông Trump vẫn cho phép các công ty Mỹ bán một số vũ khí cho các chính phủ châu Âu, những chính phủ này sau đó chuyển giao cho Ukraine. Nhưng ngay cả kênh này cũng bị gián đoạn định kỳ và chỉ cung cấp một lượng nhỏ vũ khí và đạn dược so với những gì Hoa Kỳ đã cung cấp trước đây. Và thứ mà Ukraine cần nhất—các tên lửa đánh chặn cho hệ thống phòng thủ tên lửa Patriot—lại đang rất khan hiếm, một phần vì Hoa Kỳ đã phóng quá nhiều tên lửa này trong cuộc chiến của ông Trump với Iran.
Không có tổng thống tương lai nào có khả năng tiếp tục chính sách đối với Nga của Trump.
Các bước đi khác của Mỹ càng làm suy yếu Ukraine và hỗ trợ Nga. Trump khẳng định Ukraine sẽ không bao giờ gia nhập NATO. Ông đã trải thảm đỏ đón tiếp Putin tại hội nghị thượng đỉnh Alaska năm ngoái, nơi hai tổng thống đã thảo luận về việc gây áp lực buộc Ukraine từ bỏ phần còn lại của khu vực Donbas phía đông, khu vực mà Putin đã cố gắng chiếm đóng từ năm 2014. Trump thường xuyên chỉ trích Zelensky, đặc biệt là tại cuộc gặp ở Phòng Bầu dục vào tháng 2 năm 2025, khi ông cắt ngang lời Zelensky và hét lên: “Ông đã nói đủ rồi. Ông sẽ không thắng được chuyện này… Ông không có bài trong tay.” Kể từ đó, Trump thỉnh thoảng lại quay trở lại với mối quan hệ thân thiện hơn với tổng thống Ukraine. Nhưng Trump đã trở lại thể hiện thái độ thù địch công khai, lặp lại lời của Putin khi tuyên bố rằng “đã đến lúc Ukraine cần một tổng thống mới.”
Trong hai tuần qua, Trump đã tăng cường ủng hộ cuộc chiến của Putin. Ông đã dỡ bỏ các lệnh trừng phạt để cho phép bán xuất khẩu dầu diesel của Nga, điều này sẽ cung cấp cho Moscow hàng tỷ đô la để tài trợ cho các hoạt động quân sự. Ông đã ban hành một sắc lệnh hành pháp đình chỉ các lệnh trừng phạt mới được nêu trong Đạo luật Trừng phạt Nga và Iran năm 2026 của Lindsey O. Graham, mà ông đã ký chỉ vài tuần trước đó. Đã có những lỗ hổng mới trong việc chia sẻ một số loại thông tin tình báo mà chỉ Hoa Kỳ mới có thể cung cấp. Quan trọng nhất, Ukraine đã bị gián đoạn trong việc truy cập vào hệ thống liên lạc Starlink và Starshield do SpaceX cung cấp (một công ty thuộc sở hữu của Elon Musk, một người ủng hộ và đồng minh lớn của Trump và là cựu quan chức trong chính quyền của ông). Kyiv cần cả hai dịch vụ này để điều khiển máy bay không người lái của mình và để theo dõi và phòng thủ chống lại máy bay không người lái và tên lửa của Nga. Liệu chính phủ Mỹ hay Musk đã tự mình ra lệnh gây gián đoạn vẫn chưa rõ ràng. Nhưng kết quả của những gián đoạn này rất rõ ràng: nhiều máy bay không người lái và tên lửa của Nga tấn công nhiều mục tiêu của Ukraine hơn, bao gồm cả dân thường vô tội; nhiều vũ khí của Nga được tiến gần hơn đến tiền tuyến; và nhiều máy bay không người lái của Ukraine bị bắn rơi.
Thông qua các nhóm của mình, Putin và Trump cũng đang đàm phán các thỏa thuận kinh doanh mới, bao gồm việc mua lại tài sản thuộc sở hữu của công ty dầu khí lớn của Nga, Lukoil, bởi các nhà đầu tư Mỹ; việc bán đường ống dẫn khí Nord Stream 2 hiện đang ngừng hoạt động, nối liền Đức và Nga; và thậm chí cả các khoản đầu tư bí mật của Nga vào một dự án khí đốt tự nhiên hóa lỏng ở Alaska. Nếu được tiến hành, tất cả các dự án này sẽ cung cấp cho Putin nguồn thu mới để tài trợ cho cuộc chiến của ông ở Ukraine.
CON LẮC CÓ THỂ ĐU QUAY TRỞ LẠI KHÔNG?
Người dân Ukraine không bỏ cuộc; theo các cuộc thăm dò, đa số vẫn tin rằng đất nước họ nên tiếp tục chiến đấu. Châu Âu cũng không từ bỏ Ukraine. Mặc dù Putin hy vọng rằng việc Mỹ rút viện trợ quân sự và kinh tế vào đầu nhiệm kỳ thứ hai của Trump sẽ dẫn đến sự sụp đổ hoặc đầu hàng nhanh chóng của Ukraine, ông đã không lường trước được sự sẵn lòng và khả năng của các nước châu Âu trong việc lấp đầy khoảng trống mà Mỹ để lại. Hơn nữa, các công ty công nghệ quốc phòng Ukraine đang gấp rút phát triển các loại vũ khí mới để đánh chặn số lượng tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái Geran 5 tốc độ cao của Nga đang gia tăng nhanh chóng. Hiện tại, cán cân đang nghiêng về phía Nga, nhưng người Ukraine đã nhiều lần vượt qua mọi dự đoán và lấy lại động lực trong quá khứ; họ có thể làm được điều đó một lần nữa.
Chính sách của Mỹ cũng có thể thay đổi, đặc biệt là sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Xã hội Mỹ không ủng hộ việc Trump thân thiết với Putin và bỏ rơi Ukraine, điều này khiến chính quyền khó duy trì được sự thay đổi chính sách này về mặt chính trị. Nếu đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát một hoặc cả hai viện của Quốc hội trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tuần tới, họ hoàn toàn có thể sử dụng quyền lực mới của mình để điều tra các thỏa thuận kinh doanh giữa Mỹ và Nga; đưa ra luật mới để nối lại viện trợ quân sự và kinh tế của Mỹ cho Ukraine và cấm gây gián đoạn hệ thống Starlink và Starshield; hoặc triển khai các biện pháp lập pháp để thực thi luật trừng phạt hiện hành. Ngay cả bản thân Trump cũng từng có lúc xa lánh Putin – ông từng tự hỏi liệu Putin có đang “dẫn dắt tôi” hay không. Ông hoàn toàn có thể làm điều đó một lần nữa.
Ông Putin cũng nên nhận ra rằng việc ông ta ve vãn ông Trump là một chiến lược lãng phí. Không một tổng thống tương lai nào—dù là Dân chủ hay Cộng hòa—có khả năng tiếp tục chính sách đối với Nga của ông Trump. Và tuần tới, ông Trump sẽ trở thành tổng thống "hết nhiệm kỳ", và quyền lực của ông ta trong việc định hình chính sách của Mỹ đối với Nga sẽ giảm dần trong hai năm tới. Do đó, ông Putin nên nghiêm túc đàm phán về một lệnh ngừng bắn ngay bây giờ. Cơ hội đạt được một thỏa thuận có lợi cho ông ta sẽ chỉ giảm đi từ đây.
MICHAEL MCFAUL là Giáo sư Khoa học Chính trị, Nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Freeman Spogli và Nghiên cứu sinh Hoover tại Đại học Stanford. Ông từng giữ chức Đại sứ tại Nga từ năm 2012 đến năm 2014 và là tác giả của cuốn sách "Những nhà độc tài chống lại nền dân chủ: Trung Quốc, Nga, Mỹ và sự hỗn loạn toàn cầu mới ".
Nguồn: Putin’s Strategy Is Working
https://www.foreignaffairs.com/russia/putins-strategy-working

Nhận xét
Đăng nhận xét