5205 - Nước Mỹ trước nguy cơ bị chính tổng thống của mình phá hoại

Tác giả: Paul Krugman - Trúc Lam chuyển ngữ

Câu nói nổi tiếng của Trump tháng 2/2026: “Tôi được phép hủy hoại đất nước này, nhưng tôi chẳng thể thu được một khoản phí nhỏ nào”. Ảnh chụp màn hình

Nỗi lo sợ của tôi trong hai năm tới:

Giữa tháng 3 năm 1945, ngay cả Adolf Hitler cũng biết rằng đã thua trong cuộc chiến. Lực lượng Liên Xô chỉ còn cách Berlin 45 dặm (khoảng 72 km). Quân Mỹ đã vượt sông Rhine và đang trên đà bao vây những lực lượng phòng thủ cuối cùng của Đức. Thế nhưng, Hitler không hề  tin rằng mình thất bại. Ông ta tin rằng chính người dân Đức đã làm ông ta thất bại. 

Vì vậy, vào ngày 19 tháng 3, ông ta ban hành “Sắc lệnh về các biện pháp phá hủy trên lãnh thổ Đế chế” (Decree concerning demolitions in the Reich territory) – văn bản này về sau được biết đến với tên gọi “Sắc lệnh Nero” (Nerobefehl hay Nero decree). Sắc lệnh này ra lệnh phá hủy các cơ sở hạ tầng của nước Đức – với lý do là để ngăn phe Đồng minh sử dụng, nhưng mục đích thật sự rõ ràng là nhằm trừng phạt chính đất nước mình.

May mắn thay, Albert Speer cùng các quan chức Đức Quốc xã khác đã không thực thi mệnh lệnh này, mặc dù dường như họ cũng chẳng nói cho Hitler biết rằng điều đó đã [không] diễn ra.

Vì sao tôi nhắc lại  lịch sử này? Rõ ràng là vì tôi đang suy ngẫm về những gì sẽ xảy ra sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Mọi dấu hiệu đều cho thấy đảng Cộng hòa đang tiến tới một thất bại nặng nề trong cuộc bầu cử mà chính Trump đã cố tình biến thành một cuộc trưng cầu dân ý về bản thân ông ta: “MAGA, hãy cứ coi như chính tôi đang có tên trên lá phiếu vậy”. Vậy ông ta sẽ làm gì khi người dân Mỹ thể hiện suy nghĩ thật sự của họ về ông ta?

Dĩ nhiên, ông ta sẽ tuyên bố rằng cuộc bầu cử đã bị dàn xếp và tìm cách lật ngược kết quả. Nhưng giả sử ông ta thất bại thì chuyện gì sẽ xảy ra tiếp theo?

Việc mất quyền kiểm soát Quốc hội sẽ hạn chế quyền lực của Trump, nhưng chắc chắn không thể loại bỏ hoàn toàn. Quan trọng hơn là ông ta vẫn còn khả năng rất lớn trong việc gây ra sự tàn phá đối với nước Mỹ, chưa nói đến các đồng minh của Mỹ.

Theo Tổng thống Zelensky, trong vài ngày qua, Ukraine đã không nhận được bất kỳ cảnh báo nào từ phương Tây về các cuộc tấn công bằng tên lửa của Nga. Điều này có thể xuất phát từ các vấn đề kỹ thuật. Tuy nhiên, bất kỳ ai gạt bỏ khả năng Trump đang cố gắng trừng phạt Ukraine vì dám ngăn cản chiến thắng của người bạn Vladimir Putin của ông ta, chắc hẳn là họ đã ngủ quên trong suốt hai năm qua.

Tại quê nhà, các quan chức dưới thời Trump vừa bất ngờ cho chặt hạ hàng trăm cây cối tại một sân golf công cộng ở Washington. Từ lâu, Trump muốn cải tạo sân golf đó theo ý thích cá nhân, nhưng điều này khó có thể xảy ra trong bối cảnh  chính trị hiện tại; hơn nữa, chẳng có lý do gì phải vội vàng phá hủy nó cả. Điều này gần như chắc chắn là hành động xuất phát từ sự ác ý, một hành vi phá hoại có chủ đích, được thực hiện chỉ vì Trump biết rằng ông ta sẽ không đạt được ý nguyện của mình. 

Dù vài trăm cây cối bị chặt bỏ có vẻ không phải là vấn đề quá lớn, nhưng chúng lại là điềm báo cho những gì sắp xảy ra.

Hãy nhìn vào trường hợp Trung tâm Kennedy – một biểu tượng quốc gia đang bị Trump hủy hoại chỉ vì ông ta không thể gắn tên mình lên đó – như một hình mẫu cho những điều rất có khả năng sẽ xảy ra với nước Mỹ trong hai năm tới.

Liệu đảng Dân chủ có thể ngăn chặn làn sóng hủy hoại sắp tới? Tiếc thay, đa số đầy thiên kiến ​​và thối nát tại Tối cao Pháp viện – qua việc viện dẫn học thuyết “hành pháp thống nhất” (unitary executive theory) – đã trao cho Trump quyền hành quá lớn, gần như không bị kiểm soát. Tình hình càng trở nên tồi tệ hơn khi xung quanh ông ta là những kẻ tay sai – nhiều người trong số đó được các dân biểu, nghị sĩ Cộng hòa nhu nhược ở Quốc hội phê chuẩn – sẵn sàng, thậm chí háo hức, vi phạm pháp luật. Ông ta còn được hậu thuẫn bởi các tài phiệt với nguồn lực khổng lồ; những kẻ này sẽ tiếp tục tiếp tay cho các cuộc tấn công vào nền dân chủ, ngay cả khi hàng tỷ đô la chi cho chính trị của họ không đủ để thao túng kết quả cuộc bầu cử này.

Tuy nhiên, một điều mà đảng Dân chủ có thể làm là khẳng định rõ ràng rằng: Bất cứ ai hỗ trợ và tiếp tay cho Trump trong kiểu hành xử bạo ngược như Nero đều có thể và sẽ phải chịu trách nhiệm trước pháp luật ở mức độ cao nhất. Vào thời điểm này, bất kỳ ai nói những câu đại loại như “Chúng ta nên nhìn về phía trước, đừng nhìn lại quá khứ” thì thật ra đang làm giảm đi đáng kể cơ hội để chúng ta có một tương lai đáng mong đợi.

______

Ghi chú: Tựa đề bài viết do Tiếng Dân đặt. 

Tác giả: Ông Paul Krugman là giáo sư kinh tế người Mỹ và là giáo sư của các vị giáo sư kinh tế nổi tiếng như Richard Baldwin, Gordon Hanson, Matthew Slaughter… Giáo sư Krugman từng giảng dạy tại các trường đại học nổi tiếng ở Mỹ như Princeton University, MIT, Yale University… Ông từng nhận được các giải thưởng cao quý cho những đóng góp của mình vào nền kinh tế thế giới, trong đó có giải Nobel Kinh tế năm 2008.

https://baotiengdan.com/2026/10/15/nuoc-my-truoc-nguy-co-bi-chinh-tong-thong-cua-minh-pha-hoai/