5164 - Quân đội Mỹ đang rút khỏi Iraq, nhưng Mỹ nên ở lại.

Victoria J. Taylor  and Alina L. Romanowski

Một binh sĩ thuộc Lực lượng Đặc nhiệm Elkhound của Lục quân Hoa Kỳ đang làm việc cùng các đối tác liên minh để hỗ trợ nhiệm vụ của Lực lượng Đặc nhiệm Liên hợp - Chiến dịch Inherent Resolve vào ngày 2 tháng 7 năm 2024. (Ảnh của Lục quân Hoa Kỳ)

• Ngay cả khi Chiến dịch Inherent Resolve kết thúc, Iraq vẫn giữ vai trò chiến lược quan trọng do mối quan hệ với Iran, nguồn tài nguyên năng lượng và tầm ảnh hưởng rộng lớn hơn đối với sự ổn định khu vực.
• Mỹ có thể bảo vệ lợi ích của mình mà không cần hàng nghìn binh lính ở Iraq, thay vào đó dựa vào các cố vấn an ninh, ngoại giao và các mối quan hệ kinh tế.
• Sự can thiệp bền vững của Mỹ sẽ giúp củng cố nền độc lập của Iraq khỏi Iran, đồng thời thúc đẩy các lợi ích an ninh, ngoại giao và kinh tế của Mỹ.

WASHINGTON — Đến ngày 30 tháng 9, quân đội Mỹ sẽ rút khỏi Iraq, chấm dứt hơn hai thập kỷ hiện diện quân sự của Mỹ tại đây. Kể từ cuộc xâm lược năm 2003, mối quan hệ Mỹ-Iraq được định hình bởi sự hiện diện của quân đội Mỹ. Việc rút quân của Mỹ là cơ hội để khép lại lịch sử phức tạp của Hoa Kỳ tại Iraq, nhưng điều đó không nên dẫn đến việc chấm dứt sự can thiệp của Mỹ vào Iraq.

Mặc dù chính quyền Trump đang thực hiện thỏa thuận rút quân, nhưng thời gian biểu kết thúc Chiến dịch Inherent Resolve, liên minh quân sự quốc tế nhằm đánh bại Nhà nước Hồi giáo Iraq và al-Sham (ISIS), đã được chính quyền Biden đàm phán và công bố vào tháng 9 năm 2024. Cả hai chúng tôi đều là thành viên của nhóm đàm phán nhỏ của Mỹ đã làm việc gần một năm để đạt được thỏa thuận với Baghdad cho phép rút quân theo từng giai đoạn và chuyển sang hợp tác an ninh song phương. Chính quyền đã áp dụng cách tiếp cận này nhằm tránh lặp lại việc rút quân khỏi Iraq năm 2011 và việc ISIS chiếm đóng gần một phần ba lãnh thổ Iraq sau đó. Chúng tôi tin rằng việc duy trì sự hiện diện an ninh liên tục của Mỹ là rất quan trọng đối với lợi ích chiến lược của Mỹ và Hoa Kỳ cần sự hợp tác an ninh bền vững dù có hay không có Chiến dịch Inherent Resolve.

Vì sao Iraq lại quan trọng hiện nay

Tại Hoa Kỳ, sự mệt mỏi với cuộc chiến Iraq đã xuất hiện từ lâu sau nhiều năm Mỹ can thiệp quân sự quy mô lớn, tiêu tốn hàng tỷ đô la và hàng nghìn sinh mạng người Mỹ và người Iraq thiệt mạng. Đối với nhiều người Mỹ, Iraq là một trong những "cuộc chiến trường kỳ" đầu tiên, và việc Mỹ rút quân khỏi Iraq phù hợp với tầm nhìn của Tổng thống Donald Trump về việc giảm bớt sự hiện diện quân sự tổng thể của Mỹ ở Trung Đông. 

Sự kiện trọng đại này sẽ được nhiều người Iraq và Iran ăn mừng, bởi họ từ lâu đã mong muốn quân đội Mỹ rút khỏi Iraq và khu vực. Cuộc xâm lược của Mỹ lật đổ nhà độc tài Saddam Hussein đã loại bỏ kẻ thù lớn nhất của Tehran trong khu vực và mở đường cho Iran gia tăng ảnh hưởng ở Iraq về kinh tế, chính trị và quân sự. Các lực lượng dân quân do Iran hậu thuẫn ở Iraq đã lớn mạnh cả về số lượng trong những năm sau đó, trở thành công cụ mạnh mẽ cho chiến lược phòng thủ bất đối xứng của Iran. Thủ tướng hiện tại của Iraq, Ali al-Zaidi, đã cam kết giải giáp các lực lượng dân quân bất hảo này – một nhiệm vụ khó khăn nhưng không phải là không thể vượt qua, nếu Hoa Kỳ và các cường quốc khu vực chủ chốt sẵn sàng chơi trò chơi dài hạn ở Iraq.

Lý lẽ để tiếp tục can thiệp vào Iraq không chỉ đơn thuần là vấn đề “máu và tiền bạc” mà Mỹ đã tiêu tốn ở Iraq; mà còn liên quan đến lợi ích chiến lược dài hạn của Mỹ. Hơn một thập kỷ qua, mỗi tổng thống Mỹ đều cố gắng chuyển hướng sang châu Á và giảm bớt sự tập trung vào Trung Đông. Mỗi chính quyền đều nhận thấy mình bị cuốn trở lại bởi các cuộc khủng hoảng khu vực. Cho dù đó là. việc rút quân Mỹ để đánh bại ISIS, sự leo thang căng thẳng khu vực sau các cuộc tấn công của Hamas ngày 7 tháng 10 năm 2023, hay cuộc chiến tranh Mỹ-Israel với Iran, Hoa Kỳ đều có những lợi ích lâu dài ở Trung Đông, điều đã và sẽ tiếp tục khiến Mỹ can thiệp vào khu vực này.

Mỹ nên làm gì tiếp theo?

Việc rút quân diễn ra trong bối cảnh cuộc xung đột kéo dài giữa Mỹ và Iran càng làm nổi bật những lý do tại sao Hoa Kỳ không nên rút quân khỏi Iraq. Đầu tháng này, các nhóm dân quân Iraq được Iran hậu thuẫn đã tấn công một đường ống dẫn dầu của Ả Rập Xê Út, và chúng đã tiến hành nhiều cuộc tấn công nhằm vào nhân viên và căn cứ của Mỹ trong khu vực suốt cuộc chiến này. Những cuộc tấn công này là lời nhắc nhở quan trọng rằng những gì xảy ra ở Iraq không chỉ dừng lại ở Iraq. Cho dù đó là Chiến tranh vùng Vịnh lần thứ nhất, Chiến tranh Iraq hay cuộc chiến chống ISIS, sự ổn định của Iraq luôn có tác động rộng lớn hơn đến khu vực. Với 45 triệu dân và nguồn tài nguyên dầu khí khổng lồ, Iraq sẽ là một nhân tố quan trọng trong nền kinh tế khu vực và có thể là một lực lượng tạo nên sự ổn định… hoặc bất ổn.

Một số người ở Washington có thể cho rằng Iraq đã rơi vào tay Iran. Họ lập luận rằng việc Mỹ tiếp tục can thiệp sẽ chỉ mang lại những lợi ích hạn chế. Chúng tôi không nhìn nhận vấn đề như vậy. Ngay cả khi Iraq đã dần mờ nhạt trong tâm trí người Mỹ, Hoa Kỳ vẫn là mối quan tâm hàng đầu của giới chính trị Iraq, những người coi Hoa Kỳ là đối trọng quan trọng đối với sự bành trướng của Iran và là huyết mạch kinh tế thiết yếu. Hoa Kỳ không cần hàng nghìn binh lính để thay đổi cán cân quyền lực. 

Mỹ có thể thúc đẩy hợp tác an ninh song phương với một nhóm cố vấn an ninh nhỏ nhưng có năng lực, sự hiện diện ngoại giao mạnh mẽ của Mỹ—bao gồm cả một đại sứ được bổ nhiệm chính thức—và nỗ lực tích cực mở rộng quan hệ thương mại của Mỹ tại nước này. Thời kỳ các cuộc điện đàm hàng tuần giữa tổng thống Mỹ và thủ tướng Iraq đã qua lâu rồi, nhưng những cuộc tiếp xúc cấp cao liên tục từ các quan chức cấp cao của Mỹ là đủ để thúc đẩy các ưu tiên của Mỹ. Trong thời đại mà các nhà hoạch định chính sách của Mỹ đang tập trung vào việc cân nhắc thận trọng hơn về rủi ro và lợi ích, một khoản đầu tư khiêm tốn về thời gian và sự chú ý của Mỹ có thể mang lại lợi ích đáng kể cho các lợi ích của Mỹ.

Cả hai bên chúng tôi đều đã có những cuộc tiếp xúc sâu rộng với các chính trị gia cấp cao nhất của Iraq—thuộc cả cộng đồng Shia, Sunni và Kurd. Mối quan hệ với Hoa Kỳ nhận được sự ủng hộ rộng rãi trên toàn bộ phổ chính trị, ngay cả từ những người có quan hệ chính trị và kinh tế thân thiết nhất với Iran. Các nhà lãnh đạo Shia của Iraq có thể có liên hệ tôn giáo và chính trị với Iran, nhưng họ cũng có những lợi ích riêng biệt. Mặc dù các nhà lãnh đạo chính trị của Iraq không phải lúc nào cũng đáp ứng các yêu cầu của Hoa Kỳ, nhưng họ đã đưa ra những quyết định thúc đẩy lợi ích của Iraq, ngay cả khi những quyết định đó gây bất lợi cho lợi ích của Iran. 

Với sự tham gia nhất quán của Mỹ và một khoản đầu tư nguồn lực khiêm tốn, Hoa Kỳ có thể sử dụng ảnh hưởng đáng kể của mình để thúc đẩy lợi ích của Mỹ và giúp định hình lại định hướng chính trị của Iraq trong khu vực, chuyển hướng khỏi Iran và hướng tới lợi ích riêng của Iraq. Điều đó có nghĩa là duy trì quan hệ đối tác an ninh tích cực, đầu tư kinh tế và tiếp tục thể hiện vai trò ngoại giao của mình.

Nguồn: US troops are leaving Iraq, but the US should stay
https://www.atlanticcouncil.org/dispatches/us-troops-are-leaving-iraq-but-the-us-should-stay/