5380 - Điều gì đáng ghi nhất trong cáo phó của Trump?

Trúc Phương/Người Việt

Trong bài bình luận ngày 28 Tháng Mười, Allan J. Lichtman (giáo sư sử học thuộc American University, Washington DC; tác giả quyển “Great American Presidents: The Twelve Who Transformed the Nation” vừa phát hành vào Tháng Chín) viết:

“Thành tựu của Donald Trump là điều chưa từng có tiền lệ: Ông đã làm nhiều hơn bất kỳ người Mỹ nào trong lịch sử để thuyết phục đồng bào mình rằng lá phiếu của họ không được kiểm đếm một cách trung thực. Thành tựu đáng ngờ đó xứng đáng được ghi ngay trên dòng đầu trong cáo phó của ông…”

Trong các cuộc vận động, thông điệp Trump nhai đi nhai lại luôn là “bọn Dân Chủ đần độn.” (Hình minh họa: Chip Somodevilla/Getty Images)

Trước nguy cơ càn quét của “Dumocrats”

Quả là tréo ngoe khi một người đắc cử tổng thống một cách hợp pháp lại luôn la làng và ngờ vực về tính liêm chính của hệ thống bầu cử. Điều đó chẳng khác gì chiến thắng 2016 và 2024 đưa Trump vào Tòa Bạch Ốc hóa ra là kết quả “không đáng tin cậy” và có được từ một “hệ thống mục nát.”

Ngày 27 Tháng Mười, Trump nói, ông chỉ chấp nhận kết quả bầu cử giữa kỳ “nếu đó là cuộc bầu cử trung thực.” Ông thậm chí treo giải $1 triệu cho bất kỳ ai cung cấp thông tin về hành vi gian lận, trong các cuộc bầu cử trước đây lẫn cuộc bầu cử giữa kỳ Tháng Mười Một tới. Những ngày qua, khi đi vận động cho các ứng viên Cộng Hòa, thông điệp Trump nhai đi nhai lại luôn là “bọn Dân Chủ đần độn” (“Dumocrats”) là một đám kém cỏi chỉ giỏi ăn cắp phiếu.

Tháng Bảy, trong bài phát biểu trước quốc dân, Trump khẳng định, hệ thống bỏ phiếu của nước Mỹ tồn tại quá nhiều lỗ hổng và luôn đứng trước nguy cơ bị ngoại quốc can thiệp.

Quái lạ nhất là Trump chỉ chấp nhận kết quả bầu cử “nếu tôi thắng,” như ông nói năm 2016. Trong mùa bầu cử 2020, dù kết quả kiểm phiếu rành rành, ông vẫn khăng khăng “chúng ta hãy chờ xem điều gì xảy ra.” Mùa tranh cử 2024, Trump cũng nói ông chỉ chấp nhận kết quả nếu cuộc bầu cử diễn ra “công bằng, hợp pháp và tốt đẹp.” Thậm chí sau khi tái đắc cử, Tháng Hai rồi Tháng Tư, 2026, Trump vẫn viết trên Truth Social: “Các cuộc bầu cử tại Mỹ bị dàn dựng, bị đánh cắp và trở thành trò cười trên toàn thế giới…” Gút lại, như CBS thống kê, trong 21 tháng đầu nhiệm kỳ hai, Trump khẳng định hơn 150 lần rằng các cuộc bầu cử ở Mỹ là không đáng tin.

Một trong những nghị sự lớn nhất của Trump nhiệm kỳ hai là dành hết tâm trí cho cuộc chiến bầu cử giữa kỳ, như thể ông dự đoán được Cộng Hòa sẽ bị đánh văng khỏi lưỡng viện. Nó được thiết kế ngay từ khi Trump vào Tòa Bạch Ốc, từ nỗ lực làm suy yếu việc bỏ phiếu qua thư; yêu cầu các tiểu bang bàn giao danh sách cử tri; đe dọa truy tố giới chức bầu cử tiểu bang và các địa phương; vẽ lại bản đồ phân chia khu vực bầu cử; đến thậm chí có thể đưa quân đội, FBI và ICE đến các điểm bỏ phiếu… Tất cả là những động thái chưa từng có tiền lệ. Chưa kể một điều chưa từng có tiền lệ nữa là Trump hứa tặng mỗi người trưởng thành $5,000 nếu Cộng Hòa tiếp tục kiểm soát Quốc Hội.

Trong cuộc phỏng vấn tạp chí Time ngày 28 Tháng Chín, Trump đề cập một số kịch bản can thiệp bầu cử một cách thô bạo, vi hiến, và công khai – chẳng hạn ban bố tình trạng khẩn cấp vào thời điểm diễn ra bầu cử, hoặc dùng đến công cụ “Đạo Luật Chống nổi loạn” (Insurrection Act – có từ năm 1807, cho phép tổng thống sử dụng quân đội ngay trên lãnh thổ Hoa Kỳ để dập tắt bất ổn dân sự). Tuy nhiên, cần mở ngoặc, trong lá thư ngày 1 Tháng Chín gửi Thượng nghị sĩ Elissa Slotkin (Dân Chủ-Michigan), chủ tịch Hội Đồng Tham Mưu Trưởng Liên Quân, Tướng Dan Caine, viết rằng quân đội không có kế hoạch điều động lính tráng đến các điểm bỏ phiếu, và ông cũng chưa nhận được mệnh lệnh nào như vậy từ Trump.

Trong phóng sự ngày 28 Tháng Mười, thông tín viên New York Times, Katie Rogers, kể rằng, những ngày này, Tòa Bạch Ốc rất u ám. Một không khí trầm uất như thể “nhà đang có đám.” Chẳng ai còn tâm trí cười nói rôm rả gì. Ai cũng có thể thấy “tình hình rất là tình hình” như thế nào, khi tất cả thăm dò đều cho thấy tỷ lệ ủng hộ Trump ở mức thấp kỷ lục (30%!). Đám “fake news,” kể cả Fox News, liên tục giật tít to đùng rằng Dân Chủ phen này thắng đậm, không chỉ tái chiếm Hạ Viện mà có thể “luộc” cả Thượng viện.

Điều khiến Trump khó chịu là các cuộc bầu cử được tổ chức ở cấp tiểu bang, và theo nguyên tắc, chính quyền liên bang gần như không thể can thiệp. Mùa bầu cử giữa kỳ, có gần 470 ghế Quốc hội được tranh cử trên khắp 50 tiểu bang, được vận hành theo cách thức riêng, tại các khu vực pháp lý khác nhau, dưới các quy định pháp luật khác nhau. Mỗi tiểu bang có hệ thống và cách thức kiểm phiếu riêng, luật bầu cử riêng, chính quyền riêng…

Thắng làm vua, thua… nhảy dựng

Cái gọi là lỗ hổng lớn nhất trong hệ thống bầu cử Mỹ chính là việc tổng thống có thể tận dụng những kẽ hở của luật để lách luật, dùng luật để phá luật, và dùng quyền hành pháp để thao túng bầu cử, chẳng hạn yêu cầu Bộ Tư Pháp tịch thu thùng phiếu với cáo buộc vô căn cứ về gian lận, từ đó trì hoãn hoặc làm đảo lộn quá trình kiểm phiếu. Dù vậy, cách thức đơn giản và “tối ưu” nhất vẫn là nhảy dựng và la lên rằng bầu cử “có gian trá” nếu Cộng Hòa thất bại.

Hệ thống bầu cử Mỹ, như hầu hết quốc gia thế giới, không phải là một hệ thống toàn mỹ. Tuy nhiên, như trình bày của giáo sư Allan J. Lichtman, người nghiên cứu các cuộc bầu cử tại Mỹ hơn bốn thập niên qua và từng làm nhân chứng trong hơn 100 vụ kiện liên quan quyền bầu cử, thì độ chính xác của quá trình kiểm phiếu gần như chưa bao giờ là vấn đề thật sự nghiêm trọng. Khả năng thùng phiếu bị gian lận can thiệp rất khó xảy ra. Trong bất kỳ cuộc bầu cử nào, giới chức địa phương từ cả hai đảng luôn cùng kiểm phiếu và thực hiện tái kiểm trong trường hợp kết quả sít sao.

Sau cuộc bầu cử 2020, chính người đứng đầu cơ quan an ninh mạng dưới thời Trump – Christopher Krebs – gọi đây là cuộc bầu cử “an toàn nhất lịch sử Mỹ.” William Barr, bộ trưởng Tư Pháp do Trump bổ nhiệm, không tìm thấy bất kỳ bằng chứng nào về gian lận ở quy mô có thể làm thay đổi kết quả. Tại Georgia, dưới điều hành của ngoại trưởng tiểu bang Brad Raffensperger (thuộc Cộng Hòa), phiếu bầu tổng thống được kiểm đến ba lần. Hơn 60 vụ kiện của Trump đều bị bác bỏ, trong đó có những vụ được xét xử bởi chính các thẩm phán do Trump bổ nhiệm…

Năm 1800, việc John Adams giao quyền một cách trơn tru cho Thomas Jefferson – đối thủ chính trị mà Adams công khai thù ghét – đã thiết lập nên tiền lệ chuyển giao quyền lực trong ôn hòa, giúp định hình cho nền chính trị dân chủ mà nhiều đời sau tuân thủ. Năm 1864, khi đất nước đang trong thời chiến, Abraham Lincoln vẫn tổ chức cuộc bầu cử mà ông dự đoán mình sẽ thua. Herbert Hoover năm 1932, Jimmy Carter năm 1980 và George H.W. Bush năm 1992 đều thất bại khi đương nhiệm nhưng họ đều chấp nhận kết quả mà không hề chỉ trích hay hoài nghi quá trình kiểm phiếu.

Còn nữa, Richard Nixon (Cộng Hòa) năm 1960 và Al Gore (Dân Chủ) năm 2000 đều chấp nhận thất bại với cách biệt cực kỳ sít sao. Nỗi ám ảnh cuộc khủng hoảng chuyển giao sau bầu cử như hồi năm 2000 đã khiến Tổng Thống George W. Bush đích thân ra lệnh cho ban bệ mình hợp tác tốt với nhóm tiếp nhận quyền lực của Tổng Thống tân cử Barack Obama năm 2008; và Obama cũng làm tương tự với nhóm của Trump năm 2016.

Chỉ có Trump là tổng thống duy nhất tạo nên tiền lệ quái đản là giãy đành đạch và la toáng lên về việc kiểm phiếu gian lận. Một kẻ háo thắng và hãnh tiến như Trump không bao giờ chịu nổi cảm giác mình là “loser.” Tuy nhiên, bối cảnh 2026 khác hoàn toàn với 2020 hoặc 2024, khi tâm lý bất mãn công chúng, sau hai năm chứng kiến “thực tài” của Trump, là điều rõ đến mức ngay cả phe Cộng Hòa cũng không thể phủ nhận.

Trong tình huống như thế này, việc nằm lăn ra ăn vạ một khi phe mình thua sẽ là điều rất khó thuyết phục dư luận. Trừ phi Trump chơi đòn gì đó rất bẩn và trừ phi phe Cộng Hòa cũng chấp nhận lấy bùn trét vào mặt họ và vu vạ “có gian lận,” một chiến thắng càn quét của Dân Chủ hẳn nhiên là một tất yếu không thể đảo ngược.

Dù vậy, để Trump và Cộng Hòa tâm phục khẩu phục, Dân Chủ phải thắng đậm. Bất kỳ chiến thắng sít sao nào đối với bất kỳ cuộc bầu cử ở tiểu bang nào hay với ứng viên Dân Chủ nào cũng sẽ trở thành tâm điểm tranh chấp vô cùng gay gắt và dẫn đến hỗn loạn, đặc biệt đối với lá phiếu Thượng Viện. Cần nhắc lại, trong cuộc bầu cử Thượng Viện năm 2008 tại Minnesota, vụ ỏm tỏi giữa ứng viên Dân Chủ Al Franken và ứng viên Cộng Hòa Norm Coleman đã kéo dài suốt nhiều tháng và chỉ kết thúc khi tòa xác nhận chiến thắng cho Al Franken với cách biệt 312 phiếu.

Vài ngày nữa thôi, nước Mỹ sẽ đi bầu và người Mỹ sẽ biết Trump viết gì trên Truth Social về kết quả bầu cử. Những gì Trump gào thét có thể “không là bằng chứng trước tòa”; tuy nhiên, nói như Giáo Sư Allan J. Lichtman, nó sẽ được in đậm trong… cáo phó của ông.

https://www.nguoi-viet.com/binh-luan/dieu-gi-dang-ghi-nhat-trong-cao-pho-cua-trump/