5383 - Kết quả bầu cử giữa kỳ Mỹ có thể tác động ra sao đến xung đột Mỹ - Iran ?
Các nghị sĩ Mỹ rời khỏi Hạ Viện sau khi thông qua nghị quyết chấm dứt các hoạt động quân sự của Hoa Kỳ tại Iran, tại tòa nhà Quốc hội ở Washington vào ngày 23 tháng 7 năm 2026. AP Photo/J. Scott Applewhite - J. Scott Applewhite
Trong chiến dịch Epic Fury, mở đầu ngày 28/02/2026, tạm ngưng vào mùa hè năm nay, quân đội Mỹ đã gây thiệt hại rất lớn cho các cơ sở hạ tầng quân sự và kinh tế của Iran. Tuy nhiên, Nhà Trắng đã không thể biến những thành công trên chiến trường thành một thắng lợi ngoại giao. Chính quyền Trump không buộc được chế độ Hồi giáo Iran đi bước trước trong việc từ bỏ chương trình hạt nhân có thể phục vụ cho mục tiêu quân sự. Thay vào đó, xung đột Washington - Teheran đang rơi vào thế bế tắc, khi mỗi bên đều chờ đối phương nhượng bộ trước.
Kịch bản thứ nhất : Hạ Viện phe Dân Chủ kiểm soát giúp giảm nguy cơ chiến tranh
Trước và vào thời điểm cử tri đi bầu cử, Trump khó lòng nối lại chiến tranh chống Iran bởi cuộc chiến này, vốn gây bất đồng mạnh trong xã hội Mỹ, có thể khiến các ứng cử viên Cộng Hòa tranh cử vào Quốc Hội gặp thêm khó khăn, tạo khả năng cho phe Dân Chủ giành được thắng lợi áp đảo. Tình hình sau bầu cử sẽ khác.
Một kịch bản mà nhiều người đặt ra là, nếu Hạ Viện nằm dưới sự kiểm soát của đảng Dân Chủ, với nguồn ngân sách và không gian hành động sẽ bị hạn chế, việc leo thang xung đột trở nên tốn kém hơn và không loại trừ khả năng phe này sẽ tiến hành các cuộc điều tra, thậm chí có thể ngăn chặn việc phê duyệt ngân sách cho các hoạt động quân sự do tổng thống chủ trương. Theo đánh giá này, việc Hạ Viện nằm trong tay đảng Dân Chủ có thể thúc đẩy Nhà Trắng mềm dẻo hơn trong các đàm phán với Iran. Một biểu hiện theo hướng này là ngay trước thêm bầu cử, Washington đã tìm cách khôi phục đối thoại, đặc biệt với lá thư của phó tổng thống JD Vance gửi đến Teheran, mà phía Iran nhận xét rằng giọng điệu của Mỹ đã ‘‘thay đổi hoàn toàn’’.
Kịch bản thứ hai : Trump tranh thủ ‘‘cánh cửa hẹp’’ 2 tháng
Tuy nhiên, không ít người lo ngại, trong trường hợp đảng Dân Chủ giành chiến thắng, tổng thống Donald Trump có thể sẽ thực hiện một nước đi quân sự đầy mạo hiểm, trong thời gian hai tháng trước khi Quốc Hội khóa mới nhậm chức vào đầu tháng 1/2027. Nhiều tín hiệu đã được phát ra theo hướng này. Nhà Trắng đã cảnh báo các đồng minh tại vùng Vịnh cần chuẩn bị cho khả năng các hoạt động quân sự nối lại sau cuộc bầu cử, với những thảo luận về một chiến dịch ‘‘ngắn hạn nhưng cường độ cao’’. Một nhóm tác chiến tàu sân bay thứ ba cùng hàng ngàn binh sĩ bổ sung hiện đang trên đường tiến về khu vực này. Thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ Chris Murphy, người cho biết đã được thông báo về kế hoạch này, mô tả kế hoạch này là ‘‘điên rồ’’ và cảnh báo nguy cơ leo thang quân sự có thể gây ra hậu quả tàn khốc.
Bộ trưởng Quốc Phòng Peter Hegseth đã cách chức tướng Brett Sylvia – người giữ vị trí giám đốc phụ trách Chiến lược, Kế hoạch và Chính sách thuộc Bộ Tham mưu Liên quân Hoa Kỳ, một vị trí then chốt trong công tác hoạch định quân sự tại Lầu Năm Góc, đúng vào thời điểm tổng thống Trump đang cân nhắc về các cuộc tấn công mới. Đây là điều mà một số nhà quan sát coi là một tín hiệu vô cùng đáng lo ngại. Bản thân tổng thống Trump, hôm thứ Bảy vừa qua, cũng cho biết cân nhắc khả năng ra đòn hủy diệt nhanh chóng nhắm vào một hoặc hai cơ sở hạt nhân Iran. Theo một số nguồn tin Mỹ, thủ tướng Israel liên tục gây áp lực để Nhà Trắng tấn công Iran ngay sau bầu cử để giáng một đòn quyết định dập tắt mối đe dọa, mà theo thủ tướng Netanyahu là có ý nghĩa sinh tồn với Israel.
Quốc Hội không có nhiều ảnh hưởng: Thua cả lưỡng viện, Trump có thể liều lĩnh hơn
Trên thực tế, theo một số chuyên gia, việc đảng Dân Chủ giành lại được Hạ Viện, và kể cả Thượng Viện, cũng không ảnh hưởng quyết định đến các tính toán của tổng thống Trump, người nắm nhiều quyền lực trong việc quyết định các chính sách đối ngoại nói chung, và chiến tranh nói riêng, theo luật Mỹ. Chuyên gia Arman Mahmoudian, giảng viên kiêm nhà nghiên cứu tại Đại học Nam Florida - trả lời Đài Pháp France Info - thậm chí nhấn mạnh, tổng thống Trump có nhiều khả năng sẽ còn liều lĩnh hơn trong việc chọn giải pháp leo thang, nếu phe Cộng Hòa thua cả Hạ Viện lẫn Thượng Viện.
Ngay cả trong trong trường hợp chính phủ Mỹ phải đóng cửa (shutdows), do bất đồng của đảng Dân Chủ về ngân sách, tổng thống Trump ‘‘cũng có thể viện đến các biện pháp pháp lý đáng ngờ để duy trì một số hoạt động chính phủ mà ông coi là ưu tiên - chẳng hạn như một cuộc chiến tranh với Iran’’, theo cựu đại sứ Mỹ, Jeff Hawkins, chuyên gia Viện IRIS Pháp.
Iran có phải là đe dọa tồn vong của Mỹ: Yếu tố quyết định với Nhà Trắng ?
Theo giới chuyên gia, hiện tại chính quyền Trump đứng trước ba kịch bản. Leo thang chiến tranh, gây áp lực để buộc Iran đàm phán thỏa hiệp hoặc duy trì nguyên trạng. Việc nối lại giao tranh, nếu không mang lại chiến thắng, có thể khiến tình trạng bế tắc hiện nay trở nên nghiêm trọng hơn, đẩy giá năng lượng tăng vọt và khiến kinh tế toàn cầu rơi vào vòng xoáy suy thoái. Tuy nhiên, duy trì nguyên trạng hoặc tìm kiếm một thỏa thuận đàm phán có thể chấp nhận được cũng nan giải không kém cho Washington.
Theo hai quan chức Mỹ, được Viện tư vấn Hội đồng Quan hệ đối ngoại Mỹ dẫn lời (Will the United States Attack Iran After the Midterms ? CFR, 23/10/2026), trong đó có ông Nate Swanson, giám đốc phụ trách Iran thuộc bộ phận tham mưu của Hội đồng An ninh Quốc gia, và là thành viên nhóm đàm phán về Iran của chính quyền Trump năm ngoái, yếu tố then chốt trong quyết định tấn công Iran hay không phụ thuộc vào thẩm định của Washington về việc Iran có phải là mối đe dọa đối với sự tồn vong của Mỹ hay không. Nếu chế độ Hồi giáo Iran không phải là mối đe dọa sống còn, cách tốt nhất với Washington là đạt được mục tiêu cần thiết mà không cần phải gây chiến.
Nhận xét
Đăng nhận xét