5412 - Chào mừng đến với Kỷ nguyên "Vịt què" của Trump
Tổng thống Donald Trump phát biểu trong một cuộc mít tinh tranh cử ở Park City, Kansas vào ngày 19 tháng 10. Ảnh : Kent Nishimura/AFP/Getty Images
Vào đêm trước cuộc bầu cử có nguy cơ đảo lộn nhiệm kỳ tổng thống của mình, Donald Trump đã đến Hồ Phản Chiếu Đài Tưởng Niệm Lincoln, nơi ông từng giám sát một dự án cải tạo trị giá hàng triệu đô la nhưng đã gặp trục trặc khi lớp phủ mới bị bong tróc và tảo khiến nước chuyển sang màu xanh. Các phụ tá hy vọng Tổng thống sẽ tập trung vào những vấn đề đang đè nặng lên người dân Mỹ bình thường: giá xăng tăng vọt, thực phẩm đắt đỏ, một cuộc chiến tranh mới ở Trung Đông. Thay vào đó, Trump đã dành phần lớn bài phát biểu dài 53 phút của mình để nói về các dự án xây dựng hơn là những khó khăn của quốc gia mà ông đã được bầu để phục vụ.
Đó là một kết thúc khó hiểu cho một chiến dịch tranh cử kỳ lạ. Các đồng minh kinh ngạc trước việc Trump không thể giữ vững thông điệp khi ông đi khắp đất nước. Ông khoe khoang rằng các công ty dầu mỏ đang kiếm được bộn tiền trong khi người Mỹ phải vật lộn với giá năng lượng. Ông tuyên bố người New York không còn được phép gọi mẹ của họ là "mẹ", đề nghị đổi tên New Mexico thành "Nước Mỹ Mới", và liên tục bắt chước một ứng cử viên Thượng viện của đảng Dân chủ nôn mửa khi nhìn thấy thịt. Hết lần này đến lần khác, ông lạc đề sang những chuyện kỳ quặc về hình thể đàn ông. Như một trợ lý của Trump đã nói: "Thật khó để tiếp cận những cử tri không đủ tiền mua xăng khi ứng cử viên của bạn cứ nói về 'của quý' của Arnold Palmer và 'vòng ba' của Jon Husted."
Quy mô chiến thắng của đảng Dân chủ thật đáng kinh ngạc. Họ dễ dàng giành quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện . Họ thắng cử chức thống đốc và các ghế Thượng viện với tỷ lệ áp đảo ở các bang truyền thống thuộc về đảng Cộng hòa, và giành chiến thắng ở các khu vực bầu cử Hạ viện được phân chia lại để có lợi cho đảng Cộng hòa. Sự thất bại thảm hại này là một sự bác bỏ rõ ràng đối với Trump. Trên khắp đất nước, các ứng cử viên do Tổng thống lựa chọn đã phải chịu những thất bại vang dội, bao gồm cả Ken Paxton đầy tai tiếng ở Texas và Darlene Graham, em gái của cố Thượng nghị sĩ Lindsey Graham, ở Nam Carolina - những người mà ông đã đề cử bất chấp sự phản đối của các lãnh đạo đảng, những người tin rằng các ứng cử viên Cộng hòa khác có cơ hội tốt hơn. Đến cuối đêm, Trump thừa nhận chiến thắng của phe đối lập và thừa nhận rằng cuộc chiến ở Iran là một yếu tố dẫn đến thất bại của ông. "Chúng ta thực sự có nền kinh tế vĩ đại nhất," Trump nói với Fox News. "Nhưng vì giá xăng dầu tăng cao nên người dân không cảm nhận được điều đó nhiều như lẽ ra họ có thể thấy nếu không có cuộc chiến. Và giá xăng dầu tăng cao là do Iran gây ra."
Những người thân cận của Trump thường nhận xét rằng ông không mấy quan tâm đến kết quả của cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Ông coi việc đảng của mình mất ghế trong Quốc hội là một quy luật lịch sử không thể tránh khỏi . Ông có lý: Đảng Dân chủ của Barack Obama đã thất bại thảm hại trong các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ liên tiếp, và Đảng Cộng hòa của George W. Bush cũng bị đánh bại nặng nề vào năm 2006. Bản thân Trump cũng chứng kiến việc mất hàng chục ghế Hạ viện vào năm 2018. Các cố vấn đã cố gắng thuyết phục Tổng thống rằng ông có thể tác động đến diễn biến của cuộc bầu cử, nhưng “ông ấy gặp khó khăn trong việc vượt qua lịch sử”, một trong những cố vấn hàng đầu của Trump nói. Ông dần chấp nhận cuộc đấu tranh bế tắc phía trước và coi thường các cuộc điều tra và các thủ tục luận tội tiềm năng mà đảng Dân chủ có thể tiến hành. “Họ có thể sẽ nhắm vào tôi”, ông nói với tạp chí TIME vào cuối tháng 9, “và tôi sẽ nhắm vào họ”.
Tổng thống Trump giơ cao hình ảnh Hồ Phản Chiếu khi ông phát biểu tại Hồ Phản Chiếu thuộc Đài tưởng niệm Lincoln vào ngày 2 tháng 11. Ảnh: Finn Gomez-Getty Images
Hơn một thập niên qua, Trump đã nhận được sự trung thành chưa từng có từ các đảng viên Cộng hòa trong nền chính trị hiện đại, khiến các nhà lập pháp phải tuân theo ý muốn của ông và việc bất đồng chính kiến đồng nghĩa với việc chấm dứt sự nghiệp chính trị. Thất bại nặng nề của đảng Cộng hòa vào ngày 3 tháng 11, cùng với nhận thức ngày càng tăng rằng Trump đã trở thành một gánh nặng chính trị, có thể dẫn đến hai năm cuối nhiệm kỳ rất khác biệt đối với một tổng thống sắp mãn nhiệm, khiến quyền lực của ông trong đảng Cộng hòa cuối cùng cũng suy yếu. Một cuộc thăm dò ý kiến cử tri sau bầu cử của NBC News hôm thứ Ba cho thấy 43% cử tri cho biết họ bỏ phiếu để bày tỏ sự không tán thành đối với Trump.
Trong hai năm cuối nhiệm kỳ thứ hai, các tổng thống thường chuyển hướng sang chính sách đối ngoại, nơi họ có thể thực thi quyền hành pháp với ít ràng buộc hơn từ Quốc hội hoặc tòa án. Ông Trump đã phát tín hiệu sẵn sàng nối lại các cuộc tấn công quân sự chống lại Iran. Một quan chức cấp cao khác trong chính quyền cho biết ông Trump dự định tập trung mạnh hơn nữa vào Tây bán cầu trong những năm cuối nhiệm kỳ tổng thống, nơi một loạt các nguyên thủ quốc gia ủng hộ ông Trump đã lên nắm quyền và nơi ông cùng các đồng minh nhận thấy sự cạnh tranh ngày càng gay gắt với Trung Quốc và Iran để giành ảnh hưởng khu vực. “Đây là một cơ hội tuyệt vời để liên kết,” một quan chức cấp cao trong chính quyền cho biết. “Sẽ có sự tập trung mở rộng hơn ở đó.”
Nhưng sau hai năm tự do sử dụng quyền hành pháp, sẽ có những sự kiểm soát mới đối với quyền lực của Trump. Ông sẽ phải vật lộn để có được sự phê chuẩn cho các ứng cử viên của mình. Các phụ tá dự đoán sẽ có những cuộc tranh chấp tại Tòa án Tối cao về việc ông dự kiến sẽ dựa vào các quan chức giữ chức vụ tạm quyền trong các vị trí mà thông thường cần sự phê chuẩn của Thượng viện. Tuy nhiên, những người thân cận nhất với Trump khẳng định ông sẽ không hề bị ràng buộc. Họ dự đoán ông sẽ trở nên táo bạo hơn, thách thức hơn và quyết tâm chiến đấu bằng mọi giá. “Đừng mong đợi một Trump hiền lành hơn,” một đồng minh thân cận nói. “Đây có thể là kết thúc của một chương trong nhiệm kỳ tổng thống của Trump, nhưng cũng là sự khởi đầu của một chương khác.”
Khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ bước vào giai đoạn cao điểm cuối tháng 9, các phụ tá của Trump nhận thấy ông có vẻ thờ ơ hơn thường lệ. Ông vẫn chưa sử dụng đáng kể khoản tiền khổng lồ 400 triệu đô la từ quỹ vận động tranh cử của các đồng minh. Đảng Cộng hòa đang khẩn thiết kêu gọi ông đổ tiền vào một cuộc tranh cử đặc biệt cấp bách: cuộc chiến bảo vệ Ken Paxton tại bang Texas vốn nghiêng về đảng Cộng hòa. Cuối cùng, Trump đã cho phép hai người mà ông giao nhiệm vụ giám sát hoạt động chính trị bên ngoài của mình, Chris LaCivita và James Blair, bắt đầu chi tiêu mạnh tay để bảo toàn cơ hội giữ vững quyền kiểm soát Thượng viện và hạn chế tổn thất của đảng Cộng hòa tại Hạ viện.
Chánh văn phòng Susie Wiles và các cố vấn khác đã thúc giục Trump quay trở lại chiến dịch tranh cử, coi ông như một vị cứu tinh. Ông lên kế hoạch cho một chiến dịch tranh cử đầy tham vọng nhằm giúp đảng Cộng hòa tránh khỏi thảm họa giữa nhiệm kỳ: 32 khu vực bầu cử quốc hội cạnh tranh trong vòng một tháng, một loạt các cuộc mít tinh đặc trưng đã thúc đẩy sự nghiệp chính trị của ông. Nhưng ngay cả khi Trump trở lại chiến dịch tranh cử với cường độ mới, ông vẫn liên tục lạc đề, tạo ra những tranh cãi mà các cố vấn hy vọng ông sẽ tránh được. Tại một cuộc mít tinh ở Nam Carolina, ông ca ngợi một người ủng hộ dường như đã đấm một người biểu tình, so sánh người này với cựu vô địch quyền anh hạng nặng Evander Holyfield. Ông thậm chí còn dường như chế giễu lòng trung thành tuyệt đối của những người ủng hộ mình. "Tôi có thể nói những điều ngu ngốc nhất và các bạn vẫn sẽ vỗ tay tán thưởng tôi", ông nói với đám đông ở Clarksville, Tennessee.
Ông Trump đã cố gắng tái tạo chiến lược từ chiến dịch tranh cử năm 2024 của mình, tìm cách tiếp cận những cử tri ít có khả năng đi bầu thông qua các kênh phi chính trị và các nền tảng truyền thông thay thế mà người Mỹ ngày càng sử dụng nhiều hơn. Các trợ lý đã mời các vận động viên chuyên nghiệp và những người nổi tiếng khác tham gia để tạo sức hút tại các điểm dừng chân trong chiến dịch. Họ đã đưa các cầu thủ của đội Baltimore Ravens đến một sự kiện ở Maryland và huyền thoại bóng đá của Đại học Georgia, Todd Gurley, đến một cuộc mít tinh ở bang Georgia. Họ cũng đưa võ sĩ quyền Anh Jake Paul đến một sự kiện khác ở Youngstown, Ohio. Họ còn đưa Nicki Minaj, nữ rapper bán chạy nhất mọi thời đại, tham gia chiến dịch tranh cử ở Michigan, nơi ông Trump ca ngợi cô có "vòng ba cực kỳ đẹp" và "khó có thể bỏ qua". Sau đó, các trợ lý còn tinh nghịch đề cập đến khả năng Minaj sẽ trở thành thư ký báo chí Nhà Trắng tiếp theo của ông Trump.
Tổng thống Trump nhún nhảy theo điệu nhạc khi đến dự một cuộc mít tinh tranh cử ở Daytona Beach, Florida vào ngày 30 tháng 10. Ảnh: Andrew Harnik—Getty Images
Trong suốt chu kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ, bản năng chính trị của Trump dường như ngày càng lạc lối. Ông hứa sẽ tặng người dân Mỹ 5.000 đô la nếu họ tiếp tục giữ đảng Cộng hòa kiểm soát Quốc hội, điều này đã bị các tổ chức giám sát đạo đức lên án vì cho rằng lời đề nghị này giống như một nỗ lực mua phiếu bầu. Ông thay thế thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt bằng Katie Zacharia; một nhân vật chưa được kiểm chứng của Newsmax, người chỉ tại vị được năm ngày sau một cuộc họp báo thảm hại và những tiết lộ rằng bà đã tự xưng là luật sư mặc dù đã vượt qua kỳ thi luật sư ở Trung Quốc nhưng không phải ở Hoa Kỳ. Bất chấp lời khuyên của các cố vấn, bao gồm cả Phó Tổng thống JD Vance, Trump đã ủng hộ Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tái tranh cử, bất chấp sự không được lòng người dân Mỹ của nhà lãnh đạo Israel. Theo một nguồn tin quen thuộc với vấn đề này, sự ủng hộ này chỉ diễn ra sau khi hai trong số những đồng minh trung thành nhất của Netanyahu tại Mỹ - Đại sứ Mỹ tại Israel Mike Huckabee và người dẫn chương trình Fox News Mark Levin - đã đích thân thúc giục Trump can thiệp. (Huckabee và Levin đã không trả lời ngay lập tức các yêu cầu bình luận.) Trump còn nói đùa về việc giữ lại viện trợ thiên tai cho các tiểu bang không bầu được thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa. Thông thường, những can thiệp của ông chỉ làm trầm trọng thêm những rắc rối chính trị của ông. Một cuộc thăm dò của Washington Post -Ipsos cho thấy 67% người Mỹ tin rằng ông không cân nhắc kỹ lưỡng các quyết định quan trọng.
Sự thể hiện kém cỏi của các đảng viên Cộng hòa thân cận với Trump, bất chấp sự can thiệp cá nhân của ông và gần nửa tỷ đô la chi tiêu của Elon Musk, đã cho thấy rõ sự phản đối mạnh mẽ đối với chính quyền của ông. Cử tri phải đối mặt với giá xăng dầu cao kỷ lục, cuộc chiến tranh không được lòng dân ở Trung Đông và khó khăn kinh tế dai dẳng khi chính quyền bị giám sát chặt chẽ về cách xử lý các hồ sơ Epstein và cáo buộc rằng Trump và các đồng minh của ông đã trục lợi từ vị trí quyền lực của mình. Sự bất mãn không chỉ dừng lại ở chi phí sinh hoạt. Một cuộc thăm dò của Fox News vào tháng 10 cho thấy 60% cử tri đã đăng ký cực kỳ lo ngại về tham nhũng trong chính phủ, thậm chí còn vượt qua cả mối lo ngại về lạm phát và giá cả cao.
Khi kết quả kiểm phiếu được công bố vào tối thứ Ba, các đồng minh tại Nhà Trắng biết rằng họ đang chứng kiến sự kết thúc của một giai đoạn trong nhiệm kỳ tổng thống thứ hai đầy biến động và phá vỡ các chuẩn mực của Trump. Nhưng họ cũng hiểu rằng một giai đoạn khác, tiềm ẩn nhiều nguy hiểm hơn, đang bắt đầu. Cử tri đã đưa ra phán quyết của mình về Trump và đảng đã dung túng cho ông trong hai năm qua, tạo nên một yêu cầu mạnh mẽ về sự thay đổi.
Nhưng những người thân cận nhất với ông dự đoán rằng Tổng thống sẽ càng trở nên hung hăng và ít khoan nhượng hơn khi đối mặt với sự giám sát của đảng Dân chủ. Các cố vấn cho rằng đảng Dân chủ sẽ lạm dụng quyền lực của mình, cho phép ông tự biến mình thành nạn nhân của sự bức hại chính trị chứ không phải là người tự tạo ra tình thế khó khăn cho mình. "Trong quá khứ, ông ấy luôn thành công khi trở thành mục tiêu," một trợ lý nói. "Ông ấy hiểu rõ hơn ai hết cách tận dụng điều đó để có lợi cho mình."
Tổng thống Trump nói chuyện với các phóng viên cùng với Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson và Bộ trưởng Nội vụ Hoa Kỳ Doug Burgum sau khi hạ cánh xuống Iowa vào ngày 1 tháng 11. Ảnh: Andrew Harnik—Getty Images
Các phụ tá đang chuẩn bị cho một làn sóng thay đổi nhân sự, sự kết hợp giữa việc nghỉ việc tự nguyện và việc ông Trump sa thải những quan chức khiến ông không hài lòng. Kết quả có thể là sự thu mình hơn nữa vào một vòng tròn khép kín của những người trung thành, những người không thể hoặc không muốn đưa ra tin xấu hoặc kiềm chế những hành động bốc đồng của ông. Bên trong Nhà Trắng, các cố vấn đã cân nhắc những hệ lụy của một chính phủ chia rẽ. “Khuynh hướng tự nhiên của ông ấy là làm việc với đảng Dân chủ, đảng Độc lập hoặc bất cứ đảng nào khác,” một phụ tá cấp cao khác nói. “Nhưng ông ấy nhận thức được các cuộc điều tra và những trò chơi mà phe kia sẽ chơi, và ông ấy đã chuẩn bị để chống trả.” Làn sóng ủng hộ đảng Dân chủ đã tiếp thêm động lực cho các lãnh đạo đảng. Chủ tịch sắp tới của Ủy ban Giám sát Hạ viện đã đưa ra một lời cảnh báo ngắn gọn về vấn đề X: “HÃY THUÊ LUẬT SƯ.”
Nhưng con đường phía trước sẽ khác với bất kỳ con đường nào mà Trump từng đi qua. Bị Hiến pháp cấm tranh cử nhiệm kỳ tiếp theo, Tổng thống có thể nhận thấy rằng đảng Cộng hòa đang phải đối mặt với một tính toán chính trị mới khi họ bắt đầu suy nghĩ về tương lai hậu Trump. Khi cuộc đua tổng thống năm 2028 dần hình thành, Phó Tổng thống JD Vance sẽ phải đối mặt với nhiệm vụ tế nhị là tạo dựng một bản sắc độc lập với Trump mà không làm mất lòng người mà ông vẫn cần sự ủng hộ. Những căng thẳng đó không chỉ làm rạn nứt mối quan hệ của họ mà còn cả liên minh rộng lớn hơn mà Trump đã dành cả thập kỷ để xây dựng – một liên minh đã bắt đầu cho thấy dấu hiệu rạn nứt khi những đồng minh từng trung thành như Tucker Carlson và Marjorie Taylor Greene quay lưng lại với ông. Câu hỏi đặt ra là liệu nỗi sợ hãi và lòng trung thành đã duy trì sự thống trị của Trump trong đảng Cộng hòa có còn tồn tại khi đảng của ông bắt đầu nhìn xa hơn ông hay không.
Nguồn: Welcome to Trump’s Lame-Duck Era
Nhận xét
Đăng nhận xét