5360 - Đây không phải là Yalta: Cuộc gặp giữa Tập Cận Bình, Trump và Putin là màn kịch của Trung Quốc và là thiệt thòi của Mỹ.

Bronwen Maddox

Cuộc gặp này không mang lại nhiều lợi ích cho Mỹ, tiềm ẩn rủi ro cho Ukraine – và tạo ra một hình ảnh đáng lo ngại cho châu Âu và các quốc gia khác. 

Hình ảnh — Tổng thống Donald Trump bắt tay với Tổng thống Vladimir Putin trong khi Chủ tịch Tập Cận Bình quan sát tại Thâm Quyến, Trung Quốc vào ngày 18 tháng 11 năm 2026. (Ảnh của Iori Sagisawa / POOL / AFP qua Getty Images)

Chủ tịch Tập Cận Bình, Tổng thống Donald Trump và Tổng thống Vladimir Putin có thể sẽ muốn chấp nhận những so sánh giữa cuộc đàm phán sắp tới của họ tại Thâm Quyến vào thứ Năm và hội nghị thượng đỉnh Yalta năm 1945. Tại đó, Tổng thống Mỹ Franklin Delano Roosevelt, Thủ tướng Anh Winston Churchill và Thủ tướng Liên Xô Joseph Stalin đã vạch ra nền hòa bình thời hậu chiến, phân chia thế giới giữa họ - mặc dù sự sụp đổ của Đế quốc Anh đã là điều không thể tránh khỏi. 

Nhưng cuộc gặp tuần này không phải là Yalta. Nó chỉ là màn trình diễn. Bất kỳ thỏa thuận nào được ký kết đều nhỏ - và tất cả đều có lợi cho Trung Quốc, trừ khi Trump quyết định đứng về phía Nga trong vấn đề Ukraine. 

Đối với phần còn lại của thế giới, đặc biệt là Vương quốc Anh và Liên minh châu Âu, cuộc triển lãm này là lời nhắc nhở về nhu cầu cấp thiết phải củng cố các liên minh khu vực, Liên Hợp Quốc và luật pháp quốc tế bất cứ khi nào có thể. 

Các cầu thủ

Ông Trump là người có nhiều thứ để mất nhất khi tham dự hội nghị thượng đỉnh này. Nước Mỹ sẽ tốt hơn nếu ông ấy không đi. Có lẽ ông ấy bị thu hút bởi hình ảnh đứng sát cánh cùng hai nhà lãnh đạo độc tài mà ông ấy dường như ngưỡng mộ – hơn là các nhà lãnh đạo của các đồng minh dân chủ của Mỹ. Hoặc có lẽ đó là khả năng tham gia vào một cuộc tập trận kiểu Yalta trong việc định hình thế giới. 

Nếu đó là nhận định của ông ấy, thì nó sai lầm. Trước hết, không giống như bức ảnh Yalta năm 1945 (trong đó ba nhà lãnh đạo ngồi cạnh nhau, che giấu sự thật rằng Roosevelt đang ốm yếu và cần xe lăn), tổng thống Mỹ sẽ không được đặt ở vị trí trung tâm. Vai trò đó sẽ thuộc về Tập Cận Bình, với tư cách là chủ nhà. Nhưng vị trí đó cũng phản ánh thực tế. Tập Cận Bình là lãnh đạo của cường quốc ít cần nhượng bộ nhất từ ​​các nước khác. 

Bên cạnh những vấn đề về hình thức trình bày, việc tham dự cuộc họp này đã khiến Trump một lần nữa từ bỏ điều vốn là con át chủ bài mạnh nhất của Mỹ kể từ năm 1945: đó là vị thế "lãnh đạo thế giới tự do", bảo vệ quyền của các nền dân chủ và là ngọn hải đăng cho tất cả những ai ủng hộ các nguyên tắc đó. Thay vào đó, Trump mang theo khẩu hiệu "Sức mạnh tạo nên lẽ phải" đến hội nghị thượng đỉnh. 

Tổng thống Trump đang ở thế cầu khẩn tại cuộc gặp này – đến mức việc ông tham gia đàm phán sẽ tiềm ẩn rủi ro.

Không giống như Trump, Putin có nhiều điều để đạt được từ cuộc gặp này. Nga không phải là siêu cường. Nền kinh tế của nước này đang suy yếu, với 40% sản lượng được chuyển hướng cho cuộc chiến ở Ukraine. Trong bối cảnh hội nghị thượng đỉnh này, tuần này Ukraine đã ném bom cây cầu Kerch quý giá của Putin nối liền với Crimea, được xây dựng vào năm 2014 sau cuộc xâm lược bán đảo của Nga. Nhịp cầu chính hiện nằm trong đống đổ nát, làm gián đoạn giao thông hàng hải và việc tiếp tế cho quân đội Nga đang chiến đấu ở Ukraine. 

Nhưng khi đứng cùng Tập Cận Bình và Trump, Putin sẽ trông giống như một trong ba nhà lãnh đạo chính của thế giới, chứ không phải là kẻ gây ra cuộc chiến đã khiến Nga mất gần nửa triệu binh sĩ, và không có dấu hiệu kết thúc.

Mức độ rủi ro

Tổng thống Trump đang ở thế cầu khẩn tại cuộc gặp này – đến mức việc ông tham gia đàm phán sẽ rất nguy hiểm. Ông muốn thảo luận về việc kiềm chế sự gia tăng hoặc đổi mới kho vũ khí hạt nhân, một phần nhằm mục đích giảm chi phí. Nhưng Trung Quốc đã tuyên bố ngay từ đầu rằng điều này là không thể, vì kho vũ khí hạt nhân của nước này còn thua xa hai nước kia. 

Ông Trump cũng có thể muốn gây sức ép lên Trung Quốc về các khoáng sản quan trọng: ông đã cáo buộc Bắc Kinh không thực hiện đúng thỏa thuận đạt được cách đây một năm tại Hàn Quốc. Nhưng cũng giống như khi ông đe dọa áp thuế rồi nhanh chóng rút lui khi ông Tập Cận Bình đe dọa ngừng cung cấp khoáng sản, ông sẽ nhận thấy mình đang ở thế yếu.

Ông ta cũng sẽ rơi vào thế bị động nếu Tập Cận Bình gây áp lực buộc ông phải đảm bảo nguồn cung cấp chip hàng đầu của Mỹ từ Nvidia, dù là xuất khẩu hợp pháp hay thông qua các trung gian. Việc Jensen Huang bị cách chức CEO của Nvidia vì có quan hệ với một điệp viên Trung Quốc bị cáo buộc càng làm phức tạp thêm tình hình. Nhưng thực tế vẫn là, bất chấp dư luận trong Quốc hội và sự phản đối của đội ngũ cấp cao của Trump, Trump, Huang và Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc buôn bán chip với Trung Quốc. Nếu Trump cố gắng thay đổi hướng đi, sẽ không có gì đáng ngạc nhiên nếu Tập Cận Bình một lần nữa đe dọa cắt nguồn cung cấp khoáng sản. 

Các cuộc chiến ở Ukraine và Iran khó có thể nhận được sự quan tâm hữu ích từ bộ ba này. Trung Quốc không có động lực để can thiệp vào Iran, một cuộc chiến do Trump gây ra mà ông ta đang cố gắng rút Mỹ ra khỏi đó. Và Bắc Kinh đang âm thầm kích động xung đột ở Ukraine, giúp đỡ Nga bằng cách mua dầu của nước này và bán động cơ cùng các linh kiện được sử dụng trong chiến tranh trên không. Việc châu Âu bận rộn với cuộc xung đột này hoàn toàn phù hợp với Trung Quốc. 

Mối nguy hiểm đối với Ukraine là Trump lợi dụng hội nghị thượng đỉnh này để thúc đẩy ý tưởng hòa bình của ông, bao gồm việc trao cho Nga những vùng lãnh thổ mà họ chưa chiếm được bằng vũ lực. Điều đáng chú ý là Ukraine nhấn mạnh rằng cuộc tấn công vào cầu Kerch được thực hiện mà không sử dụng Starlink, hệ thống liên lạc vệ tinh của Elon Musk, hệ thống mà họ cáo buộc Mỹ đã tắt hoặc chuyển sang tốc độ chậm hơn để gây áp lực lên Kyiv. 

Ukraine sẽ có thể cầm cự, nhưng chỉ khi có sự giúp đỡ của châu Âu. Giới chức Ukraine đang rất bức xúc vì bất chấp sự phản đối mạnh mẽ dành cho Trump trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ở Mỹ, một Quốc hội do đảng Dân chủ chiếm đa số – dù có những lời lẽ cứng rắn hơn đối với Putin – khó có khả năng sẽ viện trợ thêm tiền cho Ukraine. 

Châu Âu, dù không có mặt tại hội nghị thượng đỉnh này, đang nằm trong tầm ngắm của cả ba nhà lãnh đạo. Ông Trump vẫn đang tranh chấp công khai với các nhà lãnh đạo châu Âu về sự phụ thuộc của họ vào quốc phòng Mỹ và cáo buộc về sự suy thoái văn hóa. Trung Quốc không hài lòng về các mức thuế mà EU đang xem xét, nhắm vào hàng xuất khẩu của nước này. Và tất nhiên, Nga đang thăm dò sự đoàn kết của châu Âu về vấn đề Ukraine. 

Các nhà lãnh đạo châu Âu, bao gồm cả Anh, cần xem xét kỹ bộ ba này và tìm ra giải pháp cho vấn đề an ninh và thương mại. Họ có mọi lý do để tìm ra một mặt trận chung: một cuộc chiến tranh thực sự đang diễn ra ở sườn phía đông của họ, trong khi bên bảo đảm an ninh chính của họ ngày càng trở nên khó lường. Và sự cạnh tranh công nghệ từ Trung Quốc đe dọa sẽ hủy diệt các ngành công nghiệp sản xuất của họ. 

Các quốc gia khác cũng sẽ nhìn vào bức ảnh đó và đếm số bạn bè cũng như các liên minh mới của mình. Quốc gia càng nhỏ, càng cần đến luật pháp quốc tế và sự tôn trọng đối với các thể chế quốc tế. 

Tập Cận Bình, ông Trump và ông Putin có thể tụ họp với niềm tin rằng họ đang thống trị thế giới. Nhưng cuộc gặp gỡ này lại tạo cơ hội cho những người khác tìm cách đoàn kết lại. 

Nguồn: Yalta this is not: The Xi–Trump–Putin meeting is China’s show and America’s loss

https://www.chathamhouse.org/2026/11/yalta-not-xi-trump-putin-meeting-chinas-show-and-americas-loss

Nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

4277 - Ông Nguyễn Tất Trung qua đời

4842 - Tại “Cây số 55”, thế hệ Gen Z Việt Nam đòi hỏi những người có đặc quyền phải chịu trách nhiệm

2945 - Chi tiết 'Chiến dịch Mạng nhện' của Ukraine nhằm vào máy bay ném bom của Nga