nghiencuuchinhtrixahoi.blogspot.com

Biên dịch:  Viên Đăng Huy Nguồn:   “ Why Xi Jinping now accepts Kim Jong Un at the grown-ups’ table ”,  The Economist , 25/09/2025 Có một không khí hoạt động sôi nổi bất thường ở Đồ Môn, một thành phố nhỏ của Trung Quốc nằm ở biên giới với Bắc Triều Tiên. Khi chúng tôi đến thăm trong những ngày gần đây, có thể thấy các công nhân xây dựng và cần cẩu đang làm việc tại các trung tâm hải quan và nhập cảnh ở cuối một cây cầu xuyên biên giới mới. Ở những nơi khác dọc biên giới, những nỗ lực tương tự đã bắt đầu từ nhiều tháng trước khi Kim Jong Un, nhà lãnh đạo Bắc Triều Tiên, tham dự một cuộc duyệt binh ở Bắc Kinh vào đầu tháng 9. Và công việc đã tiếp tục được đẩy nhanh trong những tuần sau đó, khi Trung Quốc chuẩn bị khôi phục thương mại xuyên biên giới, bất chấp các lệnh trừng phạt của Liên Hợp Quốc nhằm kiềm chế chương trình vũ khí hạt nhân của Bắc Triều Tiên.

Brahima Sangafowa Coulibaly  and  Zia Qureshi Shutterstock/Natalya Kosarevich * Từ chiến tranh thương mại đến khủng hoảng khí hậu, nhiều thách thức hiện nay đòi hỏi sự hợp tác quốc tế. * Tuy nhiên, các thỏa thuận đa phương hiện tại đang gặp khó khăn. * Đã đến lúc xây dựng lại một hệ thống đa phương phù hợp với những thách thức hiện nay và phản ánh được động lực kinh tế và địa chính trị đương đại.

Lê Nguyễn Ghi chú của tác giả: Cái sai lầm đến mức … tệ hại này là đưa cả quân cảnh ra Côn Đảo để tra tấn tù nhân, trong khi quân cảnh chỉ có mặt ở Phú Quốc để quản lý tù binh, trước 1975, không một anh quân cảnh nào có mặt ở trại giam Côn Đảo hết. Nguồn: vietair.com.vn Các thông tin – có thật và không có thật – về “địa ngục trần gian” Côn Đảo (tên trước 5.1975 là “Trung tâm cải huấn Côn Sơn”), có nhắc lại đến hàng ngàn lần cũng không thừa. Bởi vì từ nhiều năm qua, chúng được các cơ quan truyền thông – nhiều nhất là báo chí – lặp đi lặp lại cũng hàng ngàn lần như thế, trong đó, không ít thông tin mâu thuẫn nhau và mâu thuẫn với thực tại đã được nhiều chứng nhân tận mắt chứng kiến.

Seth G. Jones Washington vẫn thiếu một kế hoạch quân sự đáng tin cậy để răn đe Bắc Kinh Binh lính Trung Quốc diễn tập trước lễ duyệt binh tại Bắc Kinh, tháng 9 năm 2025 Maxim Shemetov / Reuters Vào giữa những năm 2010, các quan chức Lầu Năm Góc tại Hoa Kỳ đã lo ngại trước những tiến bộ quân sự mà Trung Quốc và Nga đang đạt được. Cả hai quốc gia đều đang đầu tư vào năng lực tác chiến mạng, không gian và điện tử, cũng như đạn dược dẫn đường chính xác và vũ khí tầm xa trên bộ. Thứ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Robert Work đặc biệt lo ngại về Trung Quốc, quốc gia mà ông xác định đang cố gắng đạt được sự ngang bằng với Hoa Kỳ về công nghệ quân sự. Trung Quốc đã phát triển DF-21D, một tên lửa đạn đạo chống hạm có tầm bắn gần 1.600 km được mệnh danh là "sát thủ tàu sân bay", gây ra mối đe dọa cho các tàu chiến của Hoa Kỳ - bao gồm cả tàu sân bay - ở Thái Bình Dương. Work và những người khác trong Lầu Năm Góc kết luận rằng đã đến lúc phải hình dung một cuộc chiến ở Thái Bình Dương sẽ như...

David Wessel Chủ tịch Hạ viện Hoa Kỳ Mike Johnson tổ chức họp báo để giải quyết cuộc biểu tình phản đối chương trình nghị sự của Tổng thống Trump tại Washington D.C., Hoa Kỳ, vào ngày 8 tháng 4 năm 2025. (Ảnh: Lenin Nolly/NurPhoto) Quốc hội một lần nữa đang đứng trước nguy cơ không thể cấp ngân sách cho chính phủ trước khi năm tài chính kết thúc vào ngày 30 tháng 9. Hạ viện đã thông qua một nghị quyết tiếp tục cấp ngân sách cho chính phủ đến hết ngày 21 tháng 11. Tại Thượng viện, cần 60 phiếu để thông qua một dự luật chi tiêu tạm thời—hiện tại, Đảng Cộng hòa nắm giữ 53 ghế—và Đảng Dân chủ cho biết họ sẽ không ủng hộ một dự luật như vậy trừ khi Đảng Cộng hòa đồng ý, cùng với những điều khoản khác, việc gia hạn các khoản trợ cấp sắp hết hạn cho phí bảo hiểm theo Đạo luật Chăm sóc Sức khỏe Hợp túi tiền. Tính đến ngày 26 tháng 9, các lãnh đạo Đảng Cộng hòa tại Thượng viện đã cân nhắc một cuộc bỏ phiếu tại sàn Hạ viện vài giờ trước hạn chót vào thứ Ba, ngày 30 tháng 9.

Donovan Slack BBC Nguồn hình ảnh, Getty Images Tác giả, Khi nghe Tổng thống Donald Trump tuyên bố rằng việc dùng Tylenol trong khi mang thai có thể gây ra chứng tự kỷ, bà Christina Collura đã rơi vào một "hố sâu tâm lý".

Nguồn:  The Economist  | Biên dịch:  Đỗ Đặng Nhật Huy Thủ tướng Israel,  Binyamin Netanyahu , đã ủng hộ kế hoạch của  Donald Trump  nhằm chấm dứt chiến tranh ở Gaza. Đề xuất của ông Trump, vốn được nhiều lãnh đạo Ả Rập hậu thuẫn, bao gồm việc thả toàn bộ con tin người Israel và 250 tù nhân Palestine đang thụ án chung thân tại Israel, cũng như phi quân sự hóa Gaza. Ông Trump sẽ làm chủ tịch một “Hội đồng Hòa bình” lâm thời. Giờ đây, Hamas và phe dân tộc tôn giáo trong chính phủ của ông Netanyahu phải được thuyết phục.

Trúc Phương/Người Việt Chỉ mới chín tháng, Donald Trump đã thay đổi ghế tổng thống theo cách chưa từng có trong lịch sử hàng trăm năm của nền chính trị Mỹ. Gần như toàn bộ cách thức vận hành của nhánh hành pháp, và chính phủ liên bang nói chung, đã biến dạng. Mô hình quản trị quốc gia, vốn được vận hành bởi các chuyên gia và công chức phi đảng phái, hoạt động vì lợi ích công như Quốc Hội định nghĩa, nay hoàn toàn tan vỡ.

Tiểu Vũ Vụ phóng viên Phan Nhơn của VOV Giao thông bị còng tay khi tác nghiệp tại hiện trường vụ cháy ở phường An Phú Đông, TP.HCM đã được nhiều cơ quan báo chí đưa tin. Các cơ quan chức năng cũng đã vào uộc điều tra, làm rõ và chúng ta còn phải chờ kết luận chính thức từ phía cơ quan nhà nước.

Nguyễn Hoàng Văn Trong nhiều cái loạn của xã hội hiện tại, có thứ loạn khá xôm tụ nhưng ít ai để ý: Loạn “người của công chúng”. Mới đây là tiến sĩ Đoàn Hương, rồi các tờ báo chính thống nặng ký lên tiếng chỉ trích hoạt náo viên (MC) Trấn Thành rằng, như là “người của công chúng”, anh ta phải hành xử thận trọng để làm gương, không thể buông lời phân ưu cho một nghệ sĩ vừa qua đời ở hải ngoại trong “ngày vui của dân tộc”. Tôi không rõ là anh ta có thuộc “diện” này hay không, cũng như anh ta có thích được gọi hay có thường tự xưng thế hay không, nhưng tôi biết chắc mấy trường hợp.

Anthony Zurcher BBC Tổng thống Donald Trump đã trở lại Nhà Trắng trong năm nay với lời hứa — trong đó có việc trả thù những người ông cho là kẻ thù. Chín tháng sau, ở một phương diện chưa từng có từng tiền lệ, mức độ thực hiện lời hứa – hay lời đe dọa – này đang dần thành hình.

Chad de Guzman Ít nhất bốn nạn nhân đã thiệt mạng và tám người khác bị thương sau khi một tay súng nổ súng và phóng hỏa một nhà thờ Mormon cách Detroit khoảng 80 km về phía bắc vào sáng Chủ nhật.

Michael C. Horowitz  and Lauren Kahn Tại Hội nghị Trí tuệ Nhân tạo Thế giới, Thượng Hải, tháng 7 năm 2025 - Go Nakamura / Reuters Đầu tháng 8, một ngày trước khi ra mắt GPT-5, Giám đốc điều hành OpenAI, Sam Altman, đã đăng tải hình ảnh Ngôi sao Tử thần lên mạng xã hội. Đó chỉ là tuyên bố mới nhất của Altman rằng mô hình AI mới của ông sẽ thay đổi thế giới mãi mãi. "Chúng tôi đã khám phá, phát minh ra, bất kể bạn muốn gọi nó là gì, một điều phi thường sẽ định hình lại tiến trình lịch sử nhân loại", Altman nói trong một cuộc phỏng vấn vào tháng 7. Ông so sánh nghiên cứu của công ty mình với Dự án Manhattan và nói rằng ông cảm thấy "vô dụng" so với phát minh mới nhất của OpenAI. Nói cách khác, Altman cho rằng GPT-5 sẽ đưa xã hội đến gần hơn với cái mà các nhà khoa học máy tính gọi là trí tuệ nhân tạo tổng quát: một hệ thống AI có thể sánh ngang hoặc vượt qua nhận thức của con người, bao gồm khả năng học hỏi những điều mới.

Phạm Đình Trọng Dù đã bị gạt ra bên lề dòng chảy cuộc sống nhưng còn sống, còn phải chong mắt nhìn cuộc đời ngổn ngang, nhìn thế sự xoay vần điên đảo. Còn sống, còn nhiều nỗi khắc khoải, canh cánh với cuộc đời. Nguyễn Trãi tự viết về tuổi già khắc khoải của mình: Tuổi cao, tóc bạc, cái râu bạc Nhà ngặt, đèn xanh, con mắt xanh. Con mắt xanh là con mắt chong chong trong những đêm dài thao thức. Cái râu bạc chứ không phải chòm râu bạc. Chòm râu bạc thì rung đùi, vuốt chòm râu, không thoả mãn với cuộc đời cũng buông xuôi, an phận. Cái râu bạc là dứt sợi râu mà day dứt không yên. Hơn nữa chòm râu là vần bằng, êm đềm, vô tư quá. Cái râu bạc, vần trắc mới nhoi nhói, mới cánh cánh nỗi niềm! Một con mắt. Một sợi râu. Một tuổi già. Tất cả trở về đơn nhất, về cá nhân lẻ loi mới canh cánh, mới khắc khoải! Ngồi xó nhà, tiếp xúc với cuộc sống, tiếp cận thế giới bằng mạng xã hội internet. Mạng xã hội đang ồn ào chuyện miếng giữa làng của mấy người đang hăm hở dấn thân vào nghiệp viết lách, đang quyết...

Joshua Keating Tổng thống Nga Vladimir Putin vào ngày 30 tháng 6, tại Moscow. | Contributor/Getty Images Trong những tháng đầu của cuộc chiến ở Ukraine, Tướng Mark Milley, khi đó là Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, đã mang theo một tấm thiệp trong cặp, phác thảo những gì ông coi là ưu tiên hàng đầu trong cách tiếp cận của Hoa Kỳ và NATO đối với cuộc chiến. Theo tờ Washington Post đưa tin, đó là: Thứ nhất: "Không để xảy ra xung đột vũ trang giữa quân đội Hoa Kỳ và NATO với Nga." Thứ hai: "Kiềm chế chiến tranh trong phạm vi ranh giới địa lý của Ukraine." Thứ ba: "Củng cố và duy trì sự thống nhất của NATO." Thứ tư: "Trao quyền cho Ukraine và cung cấp cho họ phương tiện chiến đấu."

Nguồn:  The Economist  | Biên dịch:  Đỗ Đặng Nhật Huy Một cuộc tấn công “quy mô lớn” của Nga vào  Kyiv , thủ đô Ukraine, đã giết chết ít nhất bốn người và làm bị thương hàng chục người, theo chính phủ nước này. Quân đội Ukraine cho biết Nga đã phóng gần 600 máy bay không người lái và 50 tên lửa chỉ trong một đêm vào nhiều mục tiêu khác nhau, nhưng phần lớn bị bắn hạ. Tổng thống Volodymyr Zelensky kêu gọi Mỹ, châu Âu, và G20 có “hành động dứt khoát” chống lại Nga.

Mariano-Florentino Cuéllar ,  Ernest J. Moniz , and  Meghan L. O’Sullivan Một cuộc diễu binh với tên lửa hạt nhân tại Bắc Kinh, tháng 9 năm 2025 Maxim Shemetov / Reuters Năm 1964, Trung Quốc đã kích nổ một thiết bị hạt nhân 22 kiloton tại một bãi thử ở khu vực Tây Bắc Tân Cương khô cằn—và hậu quả chính trị đã lan đến Washington. Lo ngại về viễn cảnh nhiều quốc gia trên thế giới sẽ sớm sở hữu vũ khí hạt nhân, Tổng thống Hoa Kỳ Lyndon Johnson đã triệu tập một ủy ban gồm các nhà lãnh đạo chính sách đối ngoại dày dạn kinh nghiệm để tư vấn cho ông về những gì Washington nên làm để ngăn chặn sự phổ biến vũ khí hạt nhân. Dưới sự dẫn dắt của cựu Thứ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Roswell Gilpatric, nhóm này đã đặt câu hỏi về việc sự gia tăng số lượng các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân sẽ có ý nghĩa gì đối với an ninh Hoa Kỳ, Hoa Kỳ có thể thực tế đưa ra những đảm bảo nào cho các quốc gia quyết định từ bỏ vũ khí hạt nhân, và Washington nên hành động đến mức nào để ngăn chặn việc nhiều quốc ...

Trúc Phương/Người Việt Cho đến thời điểm này, Washington vẫn sát cánh bên cạnh Israel. Bất luận nhiều nước Tây phương ủng hộ việc thành lập nhà nước Palestine, chính quyền Donald Trump vẫn kiên quyết phản đối. Tuy nhiên, chưa bao giờ hình ảnh Israel tệ hại đến vậy trong mắt chính giới lẫn dư luận Mỹ.

Dr Neil Quilliam Các quốc gia châu Âu như Pháp đang tìm kiếm một chính sách Trung Đông quyết đoán hơn. Các quốc gia vùng Vịnh đã có sự thống nhất mới sau các cuộc không kích của Israel vào Doha. Cùng nhau, họ có thể thúc đẩy việc thành lập nhà nước Palestine.

Susannah Patton Sự Chia Rẽ Đang Gia Tăng Giữa Các Quốc Gia Lục Địa và Hàng Hải Trong Khu Vực Một tàu hải quân Singapore gần tỉnh Nam Sulawesi, Indonesia, tháng 6 năm 2023 M Risyal Hidayat / Reuters Các nhà hoạch định chính sách và học giả phương Tây nói về Đông Nam Á như một khu vực gắn kết, nhưng thực tế nó luôn bị chia cắt. 700 triệu người dân của khu vực này nói hàng trăm ngôn ngữ và theo nhiều tôn giáo khác nhau, và 11 quốc gia trong khu vực này có sự khác biệt về hệ thống chính trị, quy mô, địa lý và trình độ phát triển kinh tế. Trong suốt Chiến tranh Lạnh, Đông Nam Á bị chia cắt giữa năm thành viên sáng lập ban đầu của Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) liên minh với Hoa Kỳ - Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore và Thái Lan - và ba quốc gia Đông Dương - Campuchia, Lào và Việt Nam - liên minh với Trung Quốc hoặc Liên Xô.

Hiếu Chân/Người Việt Thứ Sáu tuần trước, 19 Tháng Chín, chính quyền Donald Trump bất ngờ thông báo tăng phí cấp thị thực (visa) H1-B cho mỗi người lao động lành nghề nước ngoài đến làm việc tại Mỹ thêm $100,000 có hiệu lực từ ngày 21 Tháng Chín. Quyết định đột ngột này không chỉ gây hoảng loạn cho các công ty và người lao động mà có nguy cơ làm suy yếu phẩm chất và năng lực cạnh tranh của các công ty Mỹ. Tại sao?

Tanvi Madan Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi đến dự hội nghị thượng đỉnh tại Thiên Tân, Trung Quốc, tháng 8 năm 2025 Cục Thông tin Báo chí Ấn Độ / Reuters Vào tháng 8, năm năm sau cuộc đụng độ quân sự chết người giữa Trung Quốc và Ấn Độ, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi đã đến Thiên Tân để gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hợp tác Thượng Hải. Chuyến thăm đánh dấu chuyến thăm đầu tiên của Modi đến Trung Quốc kể từ khi quan hệ giữa hai nước láng giềng châu Á trở nên xấu đi vào năm 2020. Các nhà phân tích phương Tây đã bị ấn tượng bởi hình ảnh Modi nắm tay và cười đùa với Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin. Một số nhà quan sát lo ngại rằng những lời chỉ trích và thuế quan của Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump - ông đã áp đặt mức thuế 50% đối với Ấn Độ vào mùa hè - đã đẩy New Delhi vào vòng tay của Bắc Kinh. Khẳng định đó đã sai lầm cả về nguyên nhân và kết quả. Cuộc gặp của Modi với Tập Cận Bình không phải là một phản ứng đột ngột trước sự bắt nạt củ...

Josie Ensor  -  Kate Mansey Công tước xứ York được liệt kê là hành khách trên máy bay của nhà tài chính tai tiếng, theo các tài liệu do Ủy ban Giám sát Hạ viện Hoa Kỳ công bố Hoàng tử Andrew lái xe từ Royal Lodge, Windsor, vào sáng thứ Bảy PETER MACDIARMID Hoàng tử Andrew đã đi trên máy bay riêng của Jeffrey Epstein và dường như đã nhận được một số buổi mát-xa được thanh toán bằng séc 200 đô la, theo các tài liệu mới được Quốc hội công bố.

Don Graves, Jr. , and  Aroop Mukharji Việc tìm kiếm lợi nhuận làm méo mó chính sách của Mỹ như thế nào Cờ Mỹ và chip Intel, tháng 8 năm 2025 - Dado Ruvic / Reuters Cho đến gần đây, ít có công cụ chính sách nào thống nhất được cả Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa như kiểm soát xuất khẩu. Việc hạn chế phổ biến công nghệ lưỡng dụng của Mỹ như chất bán dẫn đã trở thành chính sách được lựa chọn trong cuộc đua công nghệ chống lại Trung Quốc và là một biện pháp trừng phạt Nga vì cuộc xâm lược toàn diện Ukraine. Trong tay kẻ xấu, chất bán dẫn và một số công nghệ khác của Mỹ có thể gây ra rủi ro an ninh quốc gia. Các chính trị gia có thể đã tranh luận về chi tiết, nhưng đã có sự đồng thuận rộng rãi của lưỡng đảng rằng chính phủ Hoa Kỳ nên quản lý việc di chuyển của các công nghệ này.